การประเมินมาตรการ 7 วันอันตรายและข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อการขับขี่บนถนนที่ปลอดภัยในพื้นที่ภาคกลาง

บทคัดย่อ

การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาพฤติกรรมของผู้ใช้รถใช้ถนนในพื้นที่ภาคกลางในช่วง 7 วันอันตราย   (28 ธันวาคม 2562 – 3 มกราคม 2563) ในพื้นที่ภาคกลาง โดยใช้กระบวนการศึกษาเชิงคุณภาพ ซึ่งเน้นรูปแบบการนำมาตรการ 7 วันอันตรายไปปฏิบัติ โดยพิจารณากิจกรรมตามเครื่องมือนโยบาย ได้แก่ การบังคับใช้กฎหมาย และการรณรงค์ และหาความสัมพันธ์กับผลผลิตและผลลัพธ์ระยะสั้นและระยะกลาง ในพฤติกรรมเสี่ยง 3 ประเภท ผลการศึกษาพบว่า 1) การดื่มแล้วขับ สามารถจำกัดผู้กระทำผิดได้ผล โดยการบังคับใช้การตั้งด่านป้องปรามมีผลต่อพฤติกรรมของปัจเจกบุคคลโดยตรง สามารถลดจำนวนผู้กระทำผิดบนท้องถนนได้ และมักไม่กระทำผิดให้ถูกจับได้ซ้ำ โดยในจังหวัดชลบุรีมีการบังคับใช้กฎหมาโดยการตั้งด่านตรวจใกล้ทางออกจากสถานบันเทิงต่าง ๆ เช่นเดียวกับจังหวัดสุพรรณบุรีที่มีการตั้งด่านที่เข้มข้นและมีความถี่ที่สามารถทำให้คนรับรู้และกลัวได้ระดับหนึ่ง 2) การขับรถเร็ว เจ้าหน้าที่ตำรวจมักไม่กวดขันเรื่องความเร็วมากนักเพราะมีการเดินทางระหว่างเมือง นอกจากจะมีบางช่วงที่ใช้กล้องตรวจจับ และมีหน่วยบริการตั้งเป็นระยะ ๆ ซึ่งจังหวัดชลบุรีเป็นจังหวัดปลายทางของการเดินทางและมีผู้เดินทางจำนวนมากทำให้ทำความเร็วไม่ได้มาก ส่วนจังหวัดสุพรรณบุรี มีสภาพถนนดี คนส่วนใหญ่จะขับขี่ด้วยความเร็วและจะลดลงเมื่อพบป้ายจำกัดความเร็วหรือป้ายเตือนการเข้าเขตจำกัดการใช้ความเร็ว แต่ก็เกิดขึ้นในระยะสั้น ๆ เท่านั้น และ 3) การไม่สวมหมวกนิรภัย มีการรับรู้ความเข้มข้นจากการตั้งด่าน ซึ่งจังหวัดชลบุรีมักไม่พบการตรวจตราเรื่องหมวกนิรภัย อาจเพราะเป็นจังหวัดท่องเที่ยวที่เน้นเรื่องดื่มแล้วขับมากกว่า ทำให้การรณรงค์ที่มีอยู่ไม่ได้ผลมากนักในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการสวมหมวกนิรภัยในพื้นที่ ในขณะที่จังหวัดสุพรรณบุรี ผลของการตั้งด่านต่าง ๆ มีผลต่อการรับรู้ความเข้มข้น ทั้งนี้ การศึกษาครั้งนี้มีข้อเสนอแนะ ดังนี้ (1) ควรเน้นกลไกการดำเนินงานและนโยบายของฝ่ายปกครองในพื้นที่ โดยเฉพาะการดำเนินงานร่วมมือภายใต้คณะดำเนินงาน ศปถ. และ (2) ควรมีการเพิ่มระบบเครดิตทางสังคมหรือบทลงโทษจากสังคม เพื่อใช้ควบคู่กับค่าปรับในกรณีขับรถอันตรายหรือผิดกฎหมาย