การอภิบาลโลกผ่านดัชนีชี้วัด: กรณีศึกษาสภาพการณ์ ความเสื่อมถอย และแนวทางการพัฒนาหลักนิติธรรมและการกำกับดูแลที่ดีในประเทศไทย
คำสำคัญ:
โลกาภิบาล, หลักนิติธรรม, หลักการกำกับดูแลที่ดีบทคัดย่อ
บทความวิจัยเรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์คือ การศึกษาหาสภาพการณ์หลักนิติธรรม (Rule of Law) และการกำกับดูแลที่ดี (Good Governance) จากการกระบวนการโลกาภิบาลของสถาบันต่างประเทศที่ทำหน้าที่วัดผลและกำหนด ‘ดัชนีชี้วัด’ ที่นำไปการรับรู้ถึงสถานการณ์ในปัจจุบัน และการพัฒนาหลักนิติธรรมและการกำกับดูแลที่ดีในประเทศไทย ผลการวิจัยพบว่า โครงการยุติธรรมโลก (World Justice Project) ได้รายงานว่าคะแนนนิติธรรมของไทยมีแนวโน้มที่ลดลงต่อเนื่องกอปรกับเมื่อพิจารณาในรายละเอียดพบว่า 7 ใน 8 ตัวชี้วัดมีคะแนนที่ลดลง โดยปัญหาที่ทำให้หลักนิติธรรมและการกำกับที่ดีถดถอยจากปัญหาการเข้าถึงและการจัดการข้อมูล ปัญหาด้านกระบวนการยุติธรรมและการจำกัดอำนาจภาครัฐ ปัญหาด้านกฎหมายและการปรับตัวของภาครัฐ ปัญหาการตรวจสอบและการป้องกันกาทุจริต และปัญหาบริหารจัดการและพัฒนาทรัพยากรของภาครัฐ ทั้งนี้ เพื่อหลักนิติธรรมและการกำกับดูแลที่ดีในประเทศไทยจึงจำเป็นต้องพัฒนา ประการแรกคือ เครื่องมือทางนโยบายของภาครัฐคือ การพัฒนาภาครัฐระบบเปิด นวัตกรรมภาครัฐ ระบบการตรวจสอบทรัพย์สินและผลประโยชน์ ความโปร่งใสของการเป็นเจ้าของผลประโยชน์ และการแลกเปลี่ยนข้อมูลและความร่วมมือในการปราบปรามอาชญากรรมทางภาษี และ ประการที่สองคือ บทบาทการกำกับดูแลของสถาบันภาครัฐ ได้แก่ การทำหน้าที่ของหน่วยงานภาครัฐเพื่อปราบปรามการทุจริต สถาบันภาครัฐที่ทำหน้าที่ตรวจสอบทางการเงิน และ การทำหน้าที่ของกระบวนการยุติธรรม
เอกสารอ้างอิง
พระราชบัญญัติการบริหารงานยุติธรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2549. (6 เมษายน 2560). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 123 ตอนที่ 26 ก, หน้าที่ 6-14.
พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561. (21 กรกฎคม 2561). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 135 ตอนที่ 52 ก, หน้าที่ 1-80.
พระราชบัญญัติมาตรการของฝ่ายบริหารในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2561. (13 พฤษภาคม 2561). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 135 ตอนที่ 33 ก.
พระราชบัญญัติมาตรฐานทางจริยธรรม พ.ศ. 2562. (16 เมษายน 2562). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 136 ตอนที่ 50 ก, หน้าที่ 1-10.
ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561-2580). (13 ตุลาคม 2561). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 135 ตอนที่ 82 ก, หน้าที่ 1.
ระเบียบคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และกรอบ ระยะเวลาดำเนินการและรายงานผลของหน่วยงานของรัฐที่มีหน้าที่และอำนาจเกี่ยวข้องกับการ ป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2564. (27 สิงหาคม 2564). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 138 ตอนที่ 54 ก, หน้าที่ 30-35.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560. (6 เมษายน 2560). ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 134 ตอนที่ 40 ก, หน้าที่ 1-90.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกัน และปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ. (2562). อำนาจหน้าที่. [เว็บไซต์]. เข้าถึง เมื่อ 5 มิถุนายน 2567 จาก https://www.nacc.go.th/categorydetail /20191124165113148/20191124165833?
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ. (ม.ป.ป.). หน้าที่และอำนาจ. [เว็บไซต์]. เข้าถึงเมื่อ 5 มิถุนายน 2567 จาก https://www.pacc.go.th/index.php/home/about/16
สำนักงานคณะรัฐมนตรี. (2566). คําแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรี นายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรี แถลงต่อรัฐสภา วันจันทร์ที่ 11 กันยายน 2566. กรุงเทพฯ :สํานักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี.
อัมมาร สยามวาลา, จักรกฤษณ์ ควรพจน์, ณัฐนันท์ วิจิตรอักษร, บุญวรา สุมะโน, อิสร์กุล อุณหเกตุ, จิรวัฒน์ สุริยะโชติชยางกูล, ธนภัทร ชาตินักรบ. สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย. (2559). กรอบ แนวคิดและกรอบยุทธศาสตร์ในการพัฒนาดัชนีชี้วัดด้านหลักนิติธรรม/นิติรัฐ (Rule of Law Index/Indicators) ในประเทศไทย. [pdf]. เข้าถึงเมื่อ 5 มิถุนายน 2567 จาก https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://tdri.or.th/wp- content/uploads/2016/11/Rule_of_Law_Index_resize.pdf
เอกลักษณ์ ไชยภูมี. (2561). จากปฐมบทประชาธิปไตยสู่ทางสองแพร่งของเสรีประชาธิปไตย: เส้นทางของ ‘ประชาธิปไตย’ในตะวันตก. วารสารสังคมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 48(2), 55-82. DOI: https://doi.org/10.61462/cujss.v48i2.747
เอกลักษณ์ ไชยภูมี. (2562). พินิจทฤษฎีการปกครองแบบผสมกับรัฐธรรมนูญไทย พ.ศ. 2475 – 2534 (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Bajpai, R. & Myers, C. B. (2020). Enhancing Government Effectiveness and Transparency: The Fight Against Corruption (Vol. 2): Executive Summary. [pdf]. Retrieved 2024, July 27 from https://documents1.worldbank.org/curated/en/ 986521600118147288/pdf/Executive-Summary.pdf?_gl=1*1n6kyza*_gcl_au* MTYzNjczODYyNi4xNzIxM
Baldwin, R. (1996). Rules and Government. Oxford Press.
Canevaro, M. (2017). The Rule of Law as the Measure of Political Legitimacy in the Greek City States. Hague Journal on the Rule of Law. 9, 211-236.
Nik Mahmod, N. A. K., (2013). Good Governance and The Rule of Law. Journal of Legal Studies, 4, 1–31
Sangroula, Y. (n.d.). Concept of Rule of law, Human rights good governance: Mutually reinforcing concepts. [pdf]. Retrieved May 27, 2024 from https://yubarajsangroula. com.np/assets/uploads/a629a-rule-of-law-and-good-governance.pdf
Tamanaha, Brian Z. (2004). On The Rule of Law: History, Politics, Theory. Cambridge: Cambridge University Press.
United Nations. (2004). The rule of law and transitional justice in conflict and post- conflict societies: Report of the Secretary-General. [pdf]. Retrieved 2024, May 27, from https://digitallibrary.un.org/record/527647?v=pdf#files
Weiss, Thomas G. & Thakur R. (2014). The United Nations Meets the Twenty-First Century: Confronting the Challenges of Global Governance. In M.B. Steger & P. Battersby (Eds.), The SAGE Handbook of Globalization (pp. 489-504): SAGE Publications.
World Justice Project. (2023). Rule of Law. [website]. Retrieved 2024, May 27, from https://worldjusticeproject.org/rule-of-law-index/global
World Justice Project. (n.d.). Mission. [website]. Retrieved 2024, May 27, from https://worldjusticeproject.org/about-us/overview/mission
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารเอเชียตะวันออกและอาเซียนศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์ได้ผ่านการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิ ทัศนะและข้อคิดเห็นจาก บทความในวารสารเป็นของผู้เขียน ไม่ถือเป็นความรับผิดชอบของคณะผู้จัดทำและศูนย์การเมือง สังคม และอาณาบริเวณศึกษา การนำบทความในวารสารไปตีพิมพ์ซ้ำต้องได้รับอนุญาตจาก กองบรรณาธิการ
