การนำนโยบายประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว (ชาวนา) ไปปฏิบัติ ระหว่างฤดูกาลผลิตปี พ.ศ. 2562-2566
The Implementation of farmers income guarantee scheme during planting season 2019-2023
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (1) การจัดสรรงบประมาณสำหรับการนำนโยบายประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว (ชาวนา) ไปปฏิบัติระหว่างฤดูกาลผลิต พ.ศ. 2562-2566 (2) ปัญหาและอุปสรรค การนำนโยบายประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว (ชาวนา) ไปปฏิบัติระหว่างฤดูกาลผลิต พ.ศ. 2562-2566 ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ เน้นรูปแบบการศึกษา จากเอกสารราชการที่เกี่ยวข้องกับมติคณะรัฐมนตรี คำสั่งต่าง ๆ และสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า การนำนโยบายประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว (ชาวนา) ไปปฏิบัติระหว่างฤดูกาลผลิตปี พ.ศ. 2562-2566 นโยบายมีการกำหนดวัตถุประสงค์และภารกิจที่ชัดเจนเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกข้าว ให้ขายข้าวในราคาที่มีความเป็นธรรม มีการมอบหมายงานและกำหนดมาตรฐานในการทำงานให้กับหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้องในการนำนโยบายไปปฏิบัติที่มีความชัดเจนสอดคล้องกับภาระหน้าที่ความรับผิดชอบ สุดท้ายมีระบบวัดผลการปฏิบัติงานตลอดจนให้คุณให้โทษที่มีความชัดเจน และตัวแบบด้านการจัดการที่มุ่งเน้นสมรรถนะขององค์กรภายใต้โครงสร้างร่วมกันทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่ได้รับการแต่งตั้งเข้ามาบริหารคือ “คณะกรรมการนโยบายและบริหารข้าวแห่งชาติ (นบข.) ที่มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน มีขีดความสามารถที่บริหารจัดการสอดคล้องกับวัตถุประสงค์และเป้าหมาย ของโครงการ บุคลากรที่อยู่ในคณะกรรมการมีความรู้ความสามารถ มีการวางแผนเตรียมความพร้อมในการนำนโยบายไปปฏิบัติ ตลอดจนมีงบประมาณที่เพียงพอในการดำเนินโครงการภายใต้มาตรา 28 แห่งพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 ตามมติคณะรัฐมนตรีปีการผลิต 2562/63-2565/66 (ปีที่ 1- 4) จำนวนกรอบวงเงินที่ได้รับอนุมัติ 179,553.89 ล้านบาท วงเงินที่รัฐบาลรับภาระชดเชยส่วนต่างระหว่างราคาประกันกับราคาตลาดจริง จำนวน 161,632.22 ล้านบาท ซึ่งถือได้ว่าต่ำกว่ากรอบวงเงินที่ได้รับอนุมัติ ปัญหาอุปสรรคในการดำเนินโครงการงบประมาณที่ใช้ในการชดเชยส่วนต่างระหว่างราคาประกันกับราคาตลาดมีไม่เพียงพอในช่วงฤดูกาลผลิต 2563/64 และ 2564/65 ทำให้มีการขยายเพิ่มกรอบวงเงินส่งผลให้การดำเนินโครงการเกิดความล่าช้า
คำสำคัญ: นโยบายประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว,ประสิทธิภาพ,วินัยการเงินการคลัง
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2562). รายงานประจำปี 2562. กรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตร และสหกรณ์.
กรมการค้าภายใน. (2567). รายงานประจำปีงบประมาณ 2566. https://www.dit.go.th/
Content.aspx?m=6&c=52671
กันตพงษ์ ธนยศธีรนันท์. (2564). การศึกษานโยบายประกันรายได้เกษตรกรผู้ปลูกข้าว:
การศึกษาเปรียบเทียบการดำเนินนโยบายภายใต้รัฐบาลอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ และรัฐบาล พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา. (การศึกษาค้นคว้าอิสระมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะรัฐศาสตร์. คลังปัญญาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จุมพล นิ่มพานิช. (2554). การวิเคราะห์นโยบาย: ขอบเขต แนวคิด ทฤษฎี และกรณีศึกษา. (พิมพ์ ครั้งที่ 4). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง. (2523). การประเมินนโยบายรักษาเสถียรภาพราคาข้าวของรัฐบาล ปีการผลิต
/2524. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร. (2564). รายงานประจำปี 2564. กรุงเทพมหานคร:
ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร.
ปิยวัฒน์ นัยโกวิท. (2563). “การเมืองว่าด้วยการแทรกแซงราคาข้าวเปรียบเทียบระหว่างไทยและ
สหรัฐอเมริกา.” วารสารรามคำแหง ฉบับรัฐประศาสนศาสตร์ 4(3), 178–201.
พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561. (2561). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่
ก (24 เมษายน 2561). เข้าถึงเมื่อ 20 พฤษภาคม 2569 สืบค้นจาก https://www.
pdmo.go.th/
พิชาย รัตนดิลก ณ ภูเก็ต. (2557). ปรัชญาสังคมศาสตร์: การอธิบายทางสังคมรากฐานสำหรับการ วิจัยทางสังคมศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์บางกอกบล็อก.
วาทินี นุชเล็ก. (2559). มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมกิจกรรมกึ่งการคลังของรัฐผ่านสถาบัน
การเงินเฉพาะกิจ. (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร. ฐานข้อมูล
วิทยานิพนธ์ไทย.
วรเดช จันทรศร. (2556). ทฤษฎีการนำนโยบายสาธารณะไปปฏิบัติ. (พิมพ์ครั้งที่ 8). พริกหวานกราฟ
ฟิค.
วิโรจน์ ณ ระนอง (2533). ประมวลความรู้เรื่องข้าว. สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย.
สมชัย สัจจพงษ์, วิมล ฉัตรมินนท์, นวชิต บุญญรัตน์พันธุ์, บุญดิเรก โกศลิตนุฤทธิ์ และ ณัฐพล
ศรีโพธิ์ชาญ. (2551). วินัยการคลังของประเทศไทย (อดีตถึงปัจจุบัน) และแนวทางการ
เสริมสร้างวินัยการคลังตามมาตรฐานสากล. สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง สำนักนโยบายการ
คลัง.
สมพร อิศวิลานนท์. (2553). ข้าวไทย: การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการผลิตและช่องทางการจัด
จำหน่าย. เนชั่นแนลทิงก์แทงก์.
อัมมาร สยามวาลา. (2550). แนวทางการแก้ปัญหาความยากจน: เสรีนิยม ประชานิยมหรือรัฐ
สวัสดิการ. มูลนิธิสถาบันวิจัยเพื่อพัฒนาประเทศไทย.
อัญชิรญา จันทรปิฎก. (2562). “ภาพลวงทางการคลัง: บทวิเคราะห์ผลกระทบจากการดำเนินนโยบาย
ประชานิยม.” วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร 39(1), 1–17.
ไทยพีบีเอส. (2567, 20 พฤษภาคม). ปิดฉากมหากาพย์จำนำข้าว: สิ้นสุด 10 ปี คดีทุจริตเงินข้าว.
https://www.thaipbs.or.th/news/content/340217
Anderson, J. E. (2015). Public policymaking: An introduction. (2nd ed.). Houghton Mifflin.
Dye, T. R. (2002). Understanding public policy. (10th ed.). Prentice-Hall.
Dye, T. R. (2013). Understanding public policy. (14th ed.). Pearson Education.
Fischer, F., Miller, G. J., & Sidney, M. S. (2007). Handbook of public policy analysis:
Theory, politics, and methods. CRC Press.
Peters, G. (2015). Advanced introduction to public policy. Elgar
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารเอเชียตะวันออกและอาเซียนศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์ได้ผ่านการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิ ทัศนะและข้อคิดเห็นจาก บทความในวารสารเป็นของผู้เขียน ไม่ถือเป็นความรับผิดชอบของคณะผู้จัดทำและศูนย์การเมือง สังคม และอาณาบริเวณศึกษา การนำบทความในวารสารไปตีพิมพ์ซ้ำต้องได้รับอนุญาตจาก กองบรรณาธิการ
