การจ้างงานอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ วิเคราะห์ความเหลื่อมล้ำมิติพื้นที่และข้อเสนอนโยบายการจ้างงาน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์พลวัตของตลาดแรงงานไทยในมิติของการจ้างงานในระบบและนอกระบบ รวมถึงความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่ในระดับจังหวัด โดยใช้ข้อมูลแบบพาเนล (panel data) รายจังหวัด จากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ครอบคลุมช่วงปี พ.ศ. 2557–2567 และวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองเศรษฐมิติ แบบ Random-effects ภายใต้กรอบแนวคิดตลาดแรงงานสองภาค (Dual Labor Market) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการเติบโตทางเศรษฐกิจ (GPP) โครงสร้างภาคการผลิต และรูปแบบการจ้างงาน ผลการศึกษาพบหลักฐาน เชิงประจักษ์ถึงการดำรงอยู่ของตลาดแรงงานแบบสองภาคในประเทศไทย โดยการจ้างงานในระบบมีความสัมพันธ์ เชิงบวกกับการเติบโตทางเศรษฐกิจและมีลักษณะกระจุกตัวในพื้นที่ศูนย์กลางเศรษฐกิจ ขณะที่การจ้างงานนอกระบบยังคงผูกพันกับภาคเกษตรกรรมและมีสัดส่วนสูงในภูมิภาคที่มีระดับการพัฒนาต่ำกว่าโดยเฉพาะภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นอกจากนี้ การเติบโตของ GPP ส่งผลเชิงบวกต่อการจ้างงานทั้งสองรูปแบบ สะท้อน “ความย้อนแย้งของการเติบโต” (growth paradox) ที่การขยายตัวทางเศรษฐกิจมิได้ส่งผลให้เกิดการเพิ่มขึ้นของงานที่มีคุณภาพอย่างทั่วถึง ในเชิงโครงสร้าง ตลาดแรงงานไทยกำลังเผชิญการเปลี่ยนผ่านสำคัญ ทั้งการเข้าสู่สังคมแรงงานสูงวัยและการขยายตัวของเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม (gig economy) ในยุคหลังโควิด-19 ซึ่งแม้จะเพิ่มความยืดหยุ่นของการจ้างงาน แต่ในขณะเดียวกันก็เพิ่มความเปราะบางของแรงงาน โดยเฉพาะแรงงานนอกระบบ ข้อค้นพบดังกล่าวนำไปสู่ข้อเสนอเชิงนโยบายที่สำคัญ ได้แก่ (1) การออกแบบนโยบายแรงงานที่จำเพาะเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำระหว่างภูมิภาค (2) การส่งเสริมการเปลี่ยนผ่านของแรงงานจากนอกระบบสู่ระบบผ่านกลไกเชิงสถาบันและแรงจูงใจทางเศรษฐกิจ และ (3) การพัฒนาโครงการสร้างงานเชิงรุก เช่น Workfare Program เพื่อรองรับความผันผวนของตลาดแรงงาน ในระยะสั้น ทั้งนี้ นโยบายแรงงานควรปรับเปลี่ยนเป้าหมายจากการมุ่ง “การมีงานทำ” ไปสู่ “การมีงานทำที่มีคุณค่า” เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตแรงงานและสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืนในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
สงวนลิขสิทธิ์ © 2553 คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ จัดพิมพ์วารสารเศรษฐศาสตร์และนโยบายสาธารณะ เพื่อเผยแพร่บทความวิชาการทางเศรษฐศาสตร์ นโยบายสารธารณะ และสาขาอื่นๆที่เกี่ยวข้อง ทัศนะและข้อคิดเห็นใดๆ ที่ปรากฏในวารสารเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียน โดยบทความที่ได้รับการตอบรับจะถือเป็นลิขสิทธิ์ของคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
บรรณาธิการ อาจารย์ ดร.พลพัธน์ โคตรจรัส
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2565). รายงานผลการสำรวจแรงงานนอกระบบ พ.ศ. 2565. สำนักงานสถิติแห่งชาติ. https://www.nso.go.th
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). รายงานผลการสำรวจแรงงานนอกระบบ พ.ศ. 2555–2567. สำนักงานสถิติแห่งชาติ. https://www.nso.go.th
Borjas, G. J. (2020). Labor economics (8th ed.). McGraw-Hill Education.
Chen, M. A. (2012). The informal economy: Definitions, theories and policies. WIEGO Working Paper No. 1. Women in Informal
Employment: Globalizing and Organizing. https://www.wiego.org/publications/informal-economy-definitions-theories-and-
policies
Doeringer, P. B., & Piore, M. J. (1971). Internal labor markets and manpower analysis. D.C. Heath.
Fields, G. S. (2011). Labor market analysis for developing countries. Labour Economics, 18(S1), S16–S22.
https://doi.org/10.1016/j.labeco.2011.09.005
International Labour Organization. (2023). World employment and social outlook: Trends 2023. ILO. https://www.ilo.org
La Porta, R., & Shleifer, A. (2011). The unofficial economy in Africa. European Journal of Political Economy, 27(5), 642–652.
https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2011.05.001
La Porta, R., & Shleifer, A. (2014). Informality and development. Journal of Economic Perspectives, 28(3), 109–126.
https://doi.org/10.1257/jep.28.3.109
Liwiński, J. (2023). Wage gap between formal and informal employment: Evidence from Poland. Economic Systems, 47(2), 101044.
https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2022.101044
Mankiw, N. G. (2021). Macroeconomics (11th ed.). Worth Publishers.
Statistics Poland. (2019). Unregistered employment in Poland in 2019. Warsaw: Statistics Poland Publishing House.
