การวิเคราะห์ความสามารถในการแข่งขันด้านการผลิตและการส่งออกน้ำตาลของประเทศไทย ไปยังประเทศจีน กรณีศึกษาภายใต้กรอบความตกลงการค้าเสรีอาเซียน–จีน (ACFTA)

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้วิเคราะห์ความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลของประเทศไทย ในการส่งออกไปยังตลาดจีน โดยบูรณาการกรอบแนวคิดทางทฤษฎีและหลักฐานเชิงประจักษ์จากการสัมภาษณ์เชิงลึกโรงงานน้ำตาล 15 แห่งทั่วประเทศ การวิเคราะห์ประยุกต์ใช้ทฤษฎีการได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบ (Comparative Advantage Theory), แบบจำลองเฮคเชอร์–โอลิน (Heckscher–Ohlin Model), กรอบแรงกดดัน การแข่งขันห้าประการของพอร์เตอร์ (Porter’s Five Forces), การวิเคราะห์ PESTEL และทฤษฎีต้นทุนธุรกรรม (Transaction Cost Theory) เพื่อประเมินโครงสร้างต้นทุน ประสิทธิภาพด้านโลจิสติกส์ และศักยภาพด้านความยั่งยืนของไทยเมื่อเทียบกับประเทศคู่แข่งหลัก ได้แก่ บราซิล อินเดีย และออสเตรเลียผลการวิจัยพบว่า ไทยยังคงมีความได้เปรียบเชิงการแข่งขันด้านระยะทางโลจิสติกส์ ความมั่นคงของการผลิต และสิทธิพิเศษภาษีภายใต้กรอบ ACFTA อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อจำกัดสำคัญ ได้แก่ สัดส่วนอ้อยไฟไหม้ที่ยังสูง ต้นทุนโลจิสติกส์ ภายในประเทศที่แพง และความไม่สม่ำเสมอของคุณภาพวัตถุดิบ ผลการสัมภาษณ์เชิงลึกยืนยันว่าการดำเนินงานด้านความยั่งยืน โดยเฉพาะการปลูกอ้อยสดไม่เผา การใช้ประโยชน์ชีวมวล และการเข้าร่วมโครงการคาร์บอนเครดิต T-VER ช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันด้านการส่งออกอย่างมีนัยสำคัญผ่านการลดต้นทุนและยกระดับผลการประเมิน ESG ซึ่งเป็นข้อกำหนดสำคัญของผู้ซื้อในตลาดจีนข้อเสนอเชิงกลยุทธ์ประกอบด้วย การพัฒนาระบบตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) การส่งเสริมการผลิตน้ำตาลพรีเมียม การยกระดับโลจิสติกส์ในระดับไร่ และการใช้กลไกคาร์บอนเครดิตเป็นแหล่งสร้างมูลค่าเพิ่มใหม่