บทบาทของศาลในการตรวจสอบการชะลอฟ้องคดีอาญา

บทคัดย่อ

เนื่องจากกระบวนการยุติธรรมของประเทศไทยเป็นระบบสายพาน จุดเริ่มต้นของกระบวนการยุติธรรม คือ พนักงานสอบสวน ไปยังพนักงานอัยการนำไปสู่ศาลเมื่อศาลพิจารณาพิพากษาแล้วก็จะไปยังเรือนจำอันเป็นปลายทางสุดท้าย ในปัจจุบันมีผู้ต้องขังมีจำนวนมากกว่าเรือนจำ เกิดปัญหาผู้ต้องขังล้นเรือนจำ เพราะประเทศไทยมีกฎหมายที่กำหนดโทษทางอาญามาใช้กับพฤติกรรมที่ฝ่าฝืนกฎหมายเป็นจำนวนมาก แม้ว่าพฤติกรรมของผู้กระทำความผิดเหล่านั้นเป็นจะเป็นเพียงสิ่งที่กระทำไปแล้วกฎหมายกำหนดว่าเป็นความผิด ซึ่งไม่ใช่อาชญากรรมโดยแท้ ไม่ว่าจะเป็นการกระทำความผิดในคดีเล็กๆน้อยๆหรือการกระทำความผิดของผู้ต้องหาที่มิได้มีจิตใจเป็นอาชญากร โดยมีสาเหตุบางประการที่จำต้องให้กระทำความผิด เช่น การกระทำความผิดโดยประมาท การกระทำความผิดเพราะความยากจน เป็นต้น การฟ้องคดีเหล่านี้ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ใดๆ ส่งผลให้กระบวนการยุติธรรมไม่มีประสิทธิภาพ สูญเสียงบประมาณ ซึ่งประเทศไทยนั้นยังไม่มีมาตรการเบี่ยงเบนผู้กระทำความผิดออกจากกระบวนการยุติธรรมและไม่มีมาตรการในการสร้างกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ที่มีประสิทธิภาพ แม้ว่าจะมีมาตรการกำหนดโทษและรอการลงโทษ แต่ก็เป็นการแก้ไขปัญหาที่ปลายเหตุไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้อันเป็นปัญหาสำคัญของประเทศไทย

บทความนี้มุ่งศึกษาในเรื่องการชะลอฟ้อง หลักเกณฑ์การชะลอฟ้องและบทบาทของศาลในการตรวจสอบคำสั่งชะลอฟ้อง เพื่อศึกษา ค้นคว้า วิเคราะห์ และเปรียบเทียบเพื่อหาแนวทางที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทย ในการนำกฎหมายชะลอฟ้องและการกำหนดให้ศาลเป็นผู้ตรวจสอบ เพื่อให้สอดคล้องกับหลักสากล อันทำให้กระบวนการยุติธรรมเกิดประสิทธิภาพ รวดเร็วและเป็นธรรม

ตามปัญหาดังกล่าว บทความนี้ศึกษาเปรียบเทียบเพื่อพิจารณาว่าในต่างประเทศนั้นต่างก็มีกฎหมายว่าด้วยการชะลอฟ้องเป็นมาตรการเบี่ยงเบนคดีออกจากกระบวนการยุติธรรม สร้างความสมานฉันท์ ลดปริมาณคดี ลดปริมาณผู้ต้องขัง เพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการยุติธรรม และในการออกคำสั่งชะลอฟ้องนั้นล้วนแต่กำหนดให้ศาลเป็นผู้ตรวจสอบคำสั่งชะลอฟ้อง

จากการศึกษาเปรียบเทียบผู้เขียนเสนอแนะว่า ประเทศไทยมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่สมควรที่จะมีกฎหมายว่าด้วยการชะลอฟ้อง และกำหนดให้ผู้ตรวจสอบการชะลอฟ้อง คือ ศาล โดยกำหนดให้พนักงานอัยการต้องส่งคำสั่งการชะลอฟ้องให้ศาลเห็นชอบในทุกครั้ง โดยศาลสามารถแสวงหาข้อเท็จจริงและเพิ่มเติมเห็นชอบได้ตามสมควร เพื่อให้เกิดกระบวนการชะลอฟ้องเกิดประสิทธิภาพและความยุติธรรมสูงสุด ลดปริมาณคดี ลดปริมาณนักโทษ และกำหนดแนวทางปฏิบัติว่าด้วยกระบวนการชะลอฟ้อง เพื่อให้เกิดความเสมอภาคและความเท่าเทียมกัน ซึ่งประเทศไทยสามารถนำมาใช้ได้โดยการแก้ไขเพิ่มเติมหลักเกณฑ์การชะลอฟ้องและการตรวจสอบการชะลอฟ้องโดยศาลไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา