มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเพื่อป้องกันผลกระทบสิ่งแวดล้อมสะสม

บทคัดย่อ

             การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเป็นเครื่องมือเพื่อให้ได้ข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับใช้ประกอบการพิจารณาตัดสินใจทางสิ่งแวดล้อม ปัจจุบันประเทศไทยนำแนวคิดการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมมากำหนดในกฎหมายดังที่บัญญัติไว้ใน มาตรา 58 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 และพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม อย่างไรก็ตามแม้ประเทศไทยจะกำหนดให้มีการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม แต่กลับพบว่าในพื้นที่ดำเนินโครงการหรือกิจกรรมที่ดำเนินการจัดทำการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมตามกฎหมายยังปรากฏผลกระทบสิ่งแวดล้อมอยู่อันเป็นผลมาจากผลกระทบสิ่งแวดล้อมสะสม จึงจำเป็นต้องกำหนดมาตรการทางกฎหมายแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยผู้เขียนได้ทำการศึกษาพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติมเกี่ยวกับการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมทั้งศึกษากฎหมายของประเทศแคนนาดาและของสหภาพยุโรปเพื่อนำมาประยุกต์ใช้กำหนดมาตรการแก้ไขปัญหา

            จากการศึกษาพบว่าพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติมยังมีปัญหาข้อกฎหมายหลายประการ ทั้งการให้นิยามและความหมายของการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ปัญหาโครงการหรือกิจกรรมที่ไม่ต้องประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตลอดจนกฎหมายไม่ครอบคลุมการคำนึงถึงผลกระทบสิ่งแวดล้อมสะสม ผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะ 4 ประการ ได้แก่ ประการที่หนึ่ง แก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายเกี่ยวกับบทนิยาม “การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม” ให้ครอบคลุมถึงการผลกระทบสิ่งแวดล้อมสะสมจากโครงการหรือกิจกรรมที่มีลักษณะใกล้เคียงหรืออาจส่งผลกระทบสิ่งแวดล้อมในลักษณะเดียวกัน ทั้งในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต รวมทั้งเพิ่มบทนิยาม “ผลกระทบสิ่งแวดล้อมสะสม” ประการที่สอง แก้ไขให้มีมาตรการควบคุมให้โครงการหรือกิจกรรมเข้าสู่กระบวนการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม ประการที่สาม แก้ไขบรรดากฎหมายที่เกี่ยวข้องให้ครอบคลุมการคำนึงถึงผลกระทบสิ่งแวดล้อมสะสม ทั้งการควบคุมให้มีการประเมินผลกระทบระดับยุทธศาสตร์นอกเหนือจากการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมระดับโครงการเพียงรูปแบบเดียวและการกำหนดองค์ประกอบของรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมให้ครอบคลุม และอำนาจหน้าที่ของผู้ที่เกี่ยวข้องตามกฎหมายให้สามารถนำรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการอื่น ๆ มาพิจารณาประกอบการอนุญาต และประการสุดท้าย คือ การนำเครื่องมือและวิธีการอื่นตามแนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืนมาหนุนเสริมในการตัดสินใจ