ปัญหาความเป็นกรดในมหาสมุทร : ความท้าทายทางกฎหมายในการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมทางทะเลของประเทศไทย

บทคัดย่อ

การเกิดความเป็นกรดในมหาสมุทร (Ocean Acidification) เป็นผลมาจากการดูดซับปริมาณของ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) จำนวนมากเข้าสู่ห้วงน้ำในมหาสมุทร เมื่อทำปฏิกิริยากับน้ำทะเลส่งผลให้ค่า pH ของน้ำทะเลลดลงและกลายเป็นกรดมากขึ้น ผลของการที่น้ำทะเลมีค่า pH เป็นกรดนี้ ทำให้สิ่งมีชีวิตในทะเล อาทิ ปะการัง สัตว์ทะเลจำพวกมีเปลือก เช่น กุ้ง หอย หรือ ปลา และสัตว์ทะเลที่เลี้ยงลูกด้วยนมได้รับผลกระทบจากการที่น้ำทะเลเกิดความเป็นกรดไม่ว่าจะเป็นปัญหาในการเจริญเติบโต การสืบพันธุ์ หรือการดำรงชีพ หากปัญหาความเป็นกรดของน้ำทะเลยังคงขยายเป็นวงกว้างและต่อเนื่องในระยะยาว ความเป็นกรดของน้ำทะเลอาจส่งผลต่อการลดลงของประชากรสิ่งมีชีวิตในทะเล และปัญหาของห่วงโซ่อาหารของระบบนิเวศทางทะเลที่ตามมา

            มาตรการในทางระหว่างประเทศที่เข้ามามีบทบาทต่อการแก้ไขปัญหาการเกิดความเป็นกรดในมหาสมุทรที่มีความชัดเจนฉบับหนึ่ง คือ อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ.1982 (United Nations Convention on the Law of the Sea 1982 : UNCLOS) เนื่องจากเป็นสนธิสัญญาที่มีการกำหนดกฎเกณฑ์ทั่วไปในการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมทางทะเล จากการศึกษาพบว่า ความเป็นกรดในมหาสมุทร ถือเป็นภาวะมลพิษต่อสิ่งแวดล้อมทางทะเล ส่งผลให้รัฐมีสิทธิและหน้าที่ตามพันธกรณีของ UNCLOS ในการจัดการปัญหาความเป็นกรดในมหาสมุทร โดยข้อ 192 และ 194 กำหนดพันธกรณีทั่วไปให้รัฐคุ้มครองสิ่งแวดล้อมทางทะเลจากแหล่งมลพิษต่าง ๆ นอกจากนี้รัฐจะต้องพิจารณาข้อ 207 ข้อ 212 และ 211 ซึ่งเป็นพันธกรณีในการจัดการกับแหล่งกำเนิดมลพิษคือ แหล่งบนบก แหล่งที่มาจากหรือผ่านชั้นบรรยากาศ และแหล่งที่มาจากเรือซึ่งเกี่ยวข้องกับการจัดการกับการปล่อย CO₂ ซึ่งเป็นสาเหตุของปัญหาความเป็นกรดในมหาสมุทร

            ในปัจจุบันน้ำทะเลในบริเวณอาณาเขตทางทะเลของประเทศไทยค่อย ๆ มีค่า pH ลดลงอย่างช้า ๆ  เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ประเทศไทยจำเป็นต้องพิจารณาปัญหาความเป็นกรดในมหาสมุทร โดยอาศัยการปฏิบัติตามพันธกรณีในการคุ้มครองและสงวนรักษาสิ่งแวดล้อมทางทะเลจากการเกิดปัญหาความเป็นกรดในมหาสมุทรของ UNCLOS เนื่องจากประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีของ UNCLOS เรียบร้อยแล้ว จึงมีหน้าที่ที่จะต้องปฏิบัติตามพันธกรณีดังกล่าว โดยเมื่อพิจารณาจากกฎหมายภายในที่มีอยู่เดิมพบว่า มาตรการทางนโยบายสิ่งแวดล้อมของประเทศไทยยังไม่ให้ความสำคัญกับการจัดการความเป็นกรดในมหาสมุทร เนื่องจากประเด็นปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมดังกล่าวยังคงเป็นปัญหาใหม่ ประกอบกับมาตรการทางกฎหมายที่อาจประยุกต์เพื่อนำมาใช้บังคับในการแก้ไขปัญหาความเป็นกรดในมหาสมุทรได้นั้นยังขาดผู้ใช้บังคับที่ให้ความสำคัญในเรื่องความเป็นกรดดังกล่าว       อย่างไรก็ดี แนวโน้มของประเทศไทยในด้านการคุ้มครองและสงวนรักษาสิ่งแวดล้อมทางทะเลกำลังถูกกล่าวถึงว่าเป็นประเด็นปัญหาที่สำคัญและจะต้องได้รับการแก้ไขโดยเร็ว ดังนั้น การจัดการปัญหาความเป็นกรดในมหาสมุทร จึงเป็นการก้าวไปสู่ความท้าทายทางกฎหมายของประเทศไทยในการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมทางทะเล ต่อไป