การจัดหาที่ดินเพื่อการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

บทคัดย่อ

ประเทศไทยมีทรัพยากรธรรมชาติเพียงพอสำหรับทุกคน โดยเฉพาะที่ดิน แม้จะมีที่ดินเพียงพอสำหรับทุกคนแต่ที่ดินส่วนใหญ่กลับตกอยู่ในความครอบครองของบุคคลบางกลุ่มและมีประชาชนที่ไม่มีที่ดินเป็นของตนเองเป็นจำนวนมาก แสดงถึงความเหลื่อมล้ำในการถือครองที่ดิน ซึ่งทำให้เกิดปัญหาสังคมและเศรษฐกิจ การปฏิรูปที่ดินเป็นมาตรการอย่างหนึ่งที่จะทำให้ลดความเหลื่อมล้ำได้ ซึ่งมีมาตรการกระจายการถือครองที่ดินจากผู้ถือครองที่ดินรายดินใหญ่ การจำกัดขนาดการถือครองที่ดินแต่ละครัวเรือน แต่มาตรการดังกล่าวจำกัดอยู่เพียงในเขตปฏิรูปที่ดินเท่านั้น หากอยู่นอกเขตปฏิรูปที่ดินก็ไม่มีกฎหมายให้กระจายการถือครองที่ดิน และไม่มีการจำกัดการถือครองที่ดินแต่อย่างใด จึงทำให้มีกลุ่มบุคคลบางกลุ่มสะสมที่ดินไว้เป็นจำนวนมาก มีทั้งสะสมไว้เพื่อเก็งกำไรหรือสะสมไว้แล้วปล่อยทิ้งร้าง ทำให้สูญเสียประโยชน์จากการใช้ที่ดินเหล่านั้น ที่ดินที่อยู่ในเขตปฏิรูปที่ดินยังไม่เพียงพอสำหรับประชาชนผู้ไร้ที่ดินทำกิน

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาและวิเคราะห์เฉพาะเรื่องการจัดหาที่ดินหรือเพื่อนำมาปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พบว่าวิธีการได้ที่ดินมาเพื่อนำมาปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมโดยสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ปัจจุบันมี 3 วิธี ได้แก่ การได้ที่ดินรัฐจากหน่วยงานอื่น การจัดซื้อ และการเวนคืน ยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ เนื่องจากที่ดินส่วนมากได้มาจากที่ดินของรัฐ การจัดซื้อที่ดินได้จำนวนน้อย และไม่เคยมีการเวนคืน ซึ่งไม่เป็นไปตามเจตนารมณ์ของการปฏิรูปที่ดินที่ต้องการลดความเหลื่อมล้ำด้านการถือครองที่ดิน คือนำที่ดินของผู้ถือครองรายใหญ่มากระจายให้แก่คนที่ไม่มีที่ดิน หรือมีน้อยไม่เพียงพอต่อการครองชีพ

จึงได้ศึกษาการได้ที่ดินมาเพื่อการปฏิรูปที่ดินของไต้หวัน แอฟริกาใต้ และ National Trust ของสหราชอาณาจักร เพื่อนำมาประยุกต์สำหรับการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องเพื่อให้การจัดหาที่ดินเพื่อการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยการปรับปรุงวิธีการจัดซื้อที่ดินเอกชนและการเวนคืนและเพิ่มวิธีการได้ที่ดินมา เช่น นำที่ดินของเอกชนมาใช้ประโยชน์โดยยกเว้นภาษีที่ดิน เพิ่มมาตรการที่เป็นการส่งเสริมการได้มาซึ่งที่ดิน เช่น การจำกัดขนาดการถือครอง การจัดเก็บภาษีที่ดิน รวมถึงการยกเลิกระเบียบบางข้อเพื่อป้องกันการสูญเสียพื้นที่เกษตรกรรม