มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิผู้ต้องหาหรือจำเลยในการดำเนินคดีอาญา : ศึกษากรณีผู้สูงอายุในกฎหมายสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาปัญหาเรื่อง การคุ้มครองสิทธิผู้ต้องหาหรือจำเลยที่เป็นผู้สูงอายุในการดำเนินคดีอาญา เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางสังคมไปสู่สังคมผู้สูงอายุเป็นปัญหาสำคัญที่ทุกประเทศต่างตระหนักและให้ความสำคัญ ในประเทศไทยเมื่อพิจารณาสถิติจำนวนจำเลยคดีอาญาที่อายุเกิน 60 ปีขึ้นไป ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2557 เป็นต้นมา พบว่าจำนวนจำเลยในคดีอาญาที่อายุเกิน 60 ปี ขึ้นไป มีจำนวนมากกว่า 25,000 คนขึ้นไปและในบางปีมีจำนวนสูงกว่า 30,000 คน ซึ่งแสดงให้เห็นว่าประเทศไทยก็มีจำนวนประชากรจำเลยสูงอายุในคดีอาญาเพิ่มขึ้นเช่นเดียวกัน การเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของจำเลยสูงอายุเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องคำนึง เพราะปัญหาด้านสุขภาพเป็นสิ่งที่สัมพันธ์กับอายุ ซึ่งมีงานวิจัยที่พบว่าจำเลยสูงอายุมักจะมีภาวะด้านสุขภาพกาย รวมทั้งความป่วยทางจิต ความบกพร่องทางจิต และปัญหาสุขภาพทางกาย เช่น โรคหัวใจ เบาหวาน ตามปัญหาดังกล่าวบทความนี้ใช้วิธีการศึกษาเปรียบเทียบมาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิผู้ต้องหาหรือจำเลยที่เป็นผู้สูงอายุในการดำเนินคดีอาญาของประเทศสหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่น ผลการวิเคราะห์พบว่ามาตรการทางกฎหมายที่สหรัฐอเมริกาและญี่ปุ่นใช้ในกรณีที่ผู้ต้องหาหรือจำเลยเป็นผู้สูงอายุนั้น พบว่า แม้จะไม่ได้มีบทบัญญัติของผู้สูงอายุไว้โดยเฉพาะ แต่เนื่องจากผู้สูงอายุจัดอยู่ในกลุ่มบุคคลเปราะบาง เป็นผู้มีความบกพร่องทางกายหรือบางกรณีมีความบกพร่องทางจิต ในต่างประเทศจึงนำกฎหมายที่ใช้กับกลุ่มบุคคลที่มีลักษณะข้างต้นมาปรับใช้กับผู้สูงอายุด้วย ซึ่งประเทศไทยสามารถนำมาตรการทางกฎหมายดังกล่าวมาปรับใช้ในกรณีที่ผู้ต้องหาหรือจำเลยเป็นผู้สูงอายุ เพื่อเป็นการคุ้มครองสิทธิผู้ต้องหาหรือจำเลยสูงอายุให้สามารถต่อสู้คดีได้อย่างเป็นธรรม