ปัญหาการขาดหลักเกณฑ์ควบคุมการแสวงหาพยานหลักฐานที่เป็นข้อมูลสื่อสารระหว่างทนายความและผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญา
คำสำคัญ:
สิทธิที่จะได้รับการดำเนินคดีด้วยความเป็นธรรม, สิทธิที่จะได้รับความช่วยเหลือจากทนายความอย่างมีประสิทธิผล, หลักการคุ้มครองความลับของข้อมูลสื่อสารระหว่างทนายความและลูกความ, การแสวงหาพยานหลักฐานบทคัดย่อ
ในประเทศที่ใช้ระบบวิธีพิจารณาความอาญาในรูปแบบกล่าวหาและมีการดำเนินคดีอาญาโดยรัฐ ผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาจะสามารถต่อสู้คดีกับพนักงานอัยการของรัฐได้อย่างเท่าเทียมและได้รับสิทธิที่จะดำเนินคดีด้วยความเป็นธรรม กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาจะต้องรับรองให้ผู้ต้องหาหรือจำเลยนั้นมีสิทธิที่จะได้รับความช่วยจากทนายความอย่างมีประสิทธิผล ทนายความของผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาถือเป็นผู้มีบทบาทสำคัญ ที่จะให้คำปรึกษา ความช่วยเหลือ และช่วยป้องกันผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญานั้นจากความผิดพลาดในการดำเนินคดีของเจ้าพนักงาน ซึ่งทนายความจะสามารถให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ต้องหาหรือจำเลยนั้นได้อย่างประสิทธิผล ก็ต่อเมื่อข้อมูลสื่อสารที่เกิดขึ้นระหว่างทนายความและผู้ต้องหาหรือจำเลยนั้นได้รับความคุ้มครองให้เป็นความลับ ไม่ถูกบังคับให้ต้องเปิดเผย หรือถูกแทรกแซงโดยผู้ต้องหาหรือจำเลยนั้นไม่ได้ยินยอม ซึ่งจากการศึกษาและวิเคราะห์เปรียบเทียบกับกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาของประเทศอังกฤษและประเทศฝรั่งเศสพบว่า ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาของไทยยังขาดหลักเกณฑ์ควบคุมการใช้อำนาจแสวงหาพยานหลักฐานมิให้กระทบต่อข้อมูลสื่อสารระหว่างทนายความและผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาที่มีความทันสมัยและชัดเจนอย่างมาก
ดังนั้น บทความนี้จึงมุ่งศึกษา “ปัญหาการขาดหลักเกณฑ์ควบคุมการแสวงหาพยานหลักฐานที่เป็นข้อมูลสื่อสารระหว่างทนายความและผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญา” และผลการศึกษาของบทความจะนำไปสู่ข้อเสนอแนะในการคุ้มครองข้อมูลสื่อสารระหว่างทนายความและผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาจากการใช้อำนาจแสวงหาพยานหลักฐานของเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
เอกสารอ้างอิง
2.กองบรรณาธิการ สำนักกฎหมาย สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา, ‘สัมภาษณ์นายสัก กอแสงเรือง เรื่อง “กระบวนยุติธรรมทางอาญา : ประสิทธิภาพในการบังคับใช้กฎหมายกับการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน’ (2555) 2 จุลนิติ 3, 7.
3.Andrew L-T Choo, Evidence, (the United States : Oxford University Press Inc. 2006), 174-175.
4.Secretariat of World Intellectual Property Organization, ‘Summary of document SCP/20/9 – Confidentiality of communication between client and their patent advisors : compilation of laws, practices and other information, (Standing Committee on the Law of Patents: 20th Session, Geneva, January 27 to 31, 2014) 2-3. < https://www.wipo.int/edocs/mdocs/patent_policy/en/scp_20/
scp_20_ref_summaryscp_20_9.pdf> accessed 14 July 2021.
5.คณิต ณ นคร, กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา, (พิมพ์ครั้งที่ 8, วิญญูชน 2555), 187.
6.เพิ่งอ้าง 193.
7.วาฐินี วงษ์วิฑิต, ‘การเปิดเผยความลับ : กรณีศึกษาผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมาย’ (วิทยานิพนธ์ นิติศาสตร์มหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2536) 15.
8.Zagaria v. Italy. Human Rights Case Digest, vol. 18, no. 3-4, 2007-2008, p. 295-298.
9.European Court of Human Rights, ‘Guide on Article 6 of the Convention – Right to a fair trial (criminal limb) (31 August 2019)’ <https://bit.ly/3oaI6LQ> acessed 17 April 2020 และโปรดดู ปกป้อง ศรีสนิท, สิทธิมนุษยชนในกระบวนการยุติธรรมทางอาญา, (วิญญูชน, 2563), 82.
10.The Court pointed out that the possibility for a defendant to give confidential instructions to his counsel at the time when his case was being discussed and evidence adduced before the trial court was an essential feature of a fair trial.
11.คนึง ฦาไชย, กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เล่ม 1, (พิมพ์ครั้งที่ 11, วิญญูชน 2561), 291-292.
12.เพิ่งอ้าง.
13.เพิ่งอ้าง.
14.บุญญรัตน์ โชคบันดาลชัย, ‘คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของประเทศอังกฤษตามหลัก Common law duty of confidence’ (2561) 2 วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร 140-142 < https://so04.tci-thaijo.org/index.php/lawnujournal/article/view/152613/118693 > สืบค้นเมื่อ 19 มีนาคม 2564.
15.รัฐสภา จุรีมาศ และคณะ, การให้รัฐเข้าถึงและได้มาซึ่งข้อมูลที่บุคคลสื่อสารถึงกันในสหราชอาณาจักร, (pdf, สถาบันพระปกเกล้า 2562), 28-29.
16.Investigatory Powers Act 2016, Part 1 General privacy protections - Section 2 General duties in relation to privacy
17.Investigatory Powers Act 2016, Part 2 Lawful interception of communication Chapter 1 Interception and examination with a warrant : Additional safeguards – Section 27 Items subject to legal privilege.
18.ibid, Section27(6)
19.Police and Criminal Evidence Act 1984, Article 8.
20.Police and Criminal Evidence Act 1984, Article 19
21.Police and Criminal Evidence Act 1984,Article10 Meaning of “items subject to legal privilege”.
22.ปกป้อง ศรีสนิท, การให้รัฐเข้าถึงและได้มาซึ่งข้อมูลที่บุคคลสื่อสารถึงกันในสาธารณรัฐฝรั่งเศส, (pdf, สถาบันพระปกเกล้า 2562) 2.
23.Act n°78-17 of 6 January 1978 on Data Processing, Data Files and Individual Liberties และโปรดดู ปกป้อง ศรีสนิท (เพิ่งอ้าง) 5.
24.DLA PIPER, Full handbook Legal privilege global guide (pdf, April 2019) 48.
25.การสอบสวนคดีอาญาตามระบบฝรั่งเศส แบ่งออกเป็น 2 ลักษณะ คือ การสอบสวนโดยตำรวจฝ่ายคดี และการสอบสวนโดยผู้พิพากษาสอบสวน โปรดดู มานะ เผาะช่วย, ‘ระบบการดำเนินคดีอาญาในชั้นเจ้าพนักงาน : ศึกษาเปรียบเทียบระบบของประเทศอังกฤษ ฝรั่งเศส และประเทศไทย’ (วิทยานิพนธ์ นิติศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2556) 168.
26.ลักษณะของความผิดซึ่งหน้า หมายถึง ความผิดทางอาญา หรือ ความผิดลหุโทษซึ่งเจ้าพนักงานพบในระหว่างการกระทำความผิด หรือพบภายหลังการกระทำเพิ่งได้เสร็จสิ้นลงในลักษณะที่บุคคลกำลังครอบครองอาวุธ หรือมีอาการที่เชื่อว่าบุคคลนั้นเพิ่งกระทำความผิดลง การสอบสวนคดีความผิดซึ่งหน้า จึงมีความมุ่งหมายที่จะรวบรวมพยานหลักฐานทั้งหลายในทันที หรือในเวลากระชั้นชิดกับเวลาที่เกิดการกระทำผิดขึ้น
ในขณะที่การสอบสวนเบื้องต้น คือ การสอบสวนคดีความผิดธรรมดา ลักษณะของการสอบสวนจึงต้องมีมาตรการบังคับที่กระทบกระเทือนสิทธิของบุคคล ผู้ต้องสงสัย หรือผู้ต้องหาน้อยกว่าการสอบสวนความผิดซึ่งหน้า
27.อนึ่ง ในการใช้อำนาจเรียกให้ส่งพยานหลักฐานของเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาของไทย ปรากฏอยู่ในลักษณะ 2 หมวด 1 ว่าด้วย การสอบสวนสามัญ มาตรา 132(3) เช่นกัน แต่จากการศึกษาบทบัญญัติในวิธีพิจารณาในการสอบสวนสามัญทั้งหมดนั้น ไม่ปรากฏบทบัญญัติให้สิทธิผู้ถูกเรียกให้ส่งพยานหลักฐานปฏิเสธไม่ส่งสิ่งของตามเรียกได้
28.มานะ เผาะช่วย (เชิงอรรถ 25) 181.
29.ความผิดอาญาประเภทอุกฉกรรจ์ (Crime) คดีที่มีระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไปและดำเนินคดีโดยศาลที่มีอำนาจพิจารณาคดีอุกฉกรรจ์
30.ความผิดอาญาประเภทโทษชั้นกลาง (Délit) คดีที่ระวางโทษจำคุกไม่เกิน 10 ปีและโทษปรับและดำเนินคดีโดยศาลที่มีอำนาจพิจารณาคดีโทษชั้นกลาง
31.ปกป้อง ศรีสนิท (เชิงอรรถ 22) 35.
32.ปกป้อง ศรีสนิท (เชิงอรรถ 22) 42.
33.ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 92
34.ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 98
35.Investigatory Powers Act 2016, Part 2 Lawful interception of communication Chapter 3 Other provisions about interception : Restrictions on use or disclosure od material obtained under warrant etc. – Article 55(3).
36.Criminal Procedure Code of the French Republic (as of 2006) (English version) Article 60-2 and 77-1-2
37.Criminal Procedure Code of the French Republic (as of 2006) (English version) Article 100-7
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความหรือข้อความคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารบัณฑิตศึกษานิติศาสตร์เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยเฉพาะ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และกองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
