การกำหนดหลักประกันในการปล่อยชั่วคราวโดยคำนึงถึงฐานะทางเศรษฐกิจของผู้ถูกดำเนินคดีอาญา

บทคัดย่อ

การปล่อยชั่วคราวในประเทศไทยส่วนใหญ่แล้วเจ้าหน้าที่มักอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวโดยมิได้พิจารณาถึงความจำเป็นในการเอาตัวบุคคลไว้ในอำนาจรัฐแต่กลับเน้นไปที่การปล่อยชั่วคราวโดยมีประกันหรือหลักประกันเป็นหลัก อีกทั้งในการกำหนดหลักประกันก็ไม่ได้คำนึงถึงสถานะของบุคคลที่มีฐานะทางเศรษฐกิจที่แตกต่างกัน ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำในแง่ที่ว่าผู้ถูกดำเนินคดีอาญาที่มีฐานะยากจนไม่สามารถหาหลักประกันมาเพื่อขอปล่อยชั่วคราวได้แม้ว่าตนจะเข้าเงื่อนไขที่จะได้รับการปล่อยชั่วคราวก็ตาม

บทความนี้จึงมุ่งศึกษาปัญหาที่เกี่ยวกับการปล่อยชั่วคราวในประเทศไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องรูปแบบของการกำหนดหลักประกันในการปล่อยชั่วคราว และแนวทางการแก้ไขปัญหาดังกล่าว รวมไปถึงแนวคิดเกี่ยวกับการลงโทษปรับโดยคำนึงถึงฐานะทางเศรษฐกิจของผู้กระทำความผิด (Day Fine) เพื่อนำแนวคิดดังกล่าวมาปรับใช้กับการกำหนดหลักประกันในการปล่อยชั่วคราว อีกทั้งยังศึกษารูปแบบการกำหนดหลักประกันในการปล่อยชั่วคราวในกฎหมายต่างประเทศ ทั้งในประเทศฝรั่งเศสซึ่งเป็นประเทศที่ใช้ระบบกฎหมาย Civil Law และประเทศอังกฤษซึ่งเป็นประเทศที่ใช้ระบบกฎหมาย Common Law

            ด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้น ผู้เขียนเห็นว่าในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวหากเจ้าหน้าที่พิจารณาคำร้องขอปล่อยชั่วคราวโดยพิจารณาถึงความจำเป็นในการเอาตัวบุคคลไว้ในอำนาจรัฐเป็นหลักแล้ว ในกรณีที่มีการอนุญาตให้ปล่อยชั่วคราวโดยกำหนดเงื่อนไขให้วางหลักประกันนั้น ควรนำแนวคิดเรื่องการปรับโดยคำนึงถึงฐานะทางเศรษฐกิจ (Day Fine) มาปรับใช้กับการกำหนดหลักประกันในการปล่อยชั่วคราว เพื่อให้ผู้ถูกดำเนินคดีอาญาได้รับการพิจารณาหลักประกันที่เหมาะสมกับฐานะทางเศรษฐกิจของตนเป็นรายกรณีไป โดยวิธีการดังกล่าวจะช่วยลดปัญหาความไม่เสมอภาคในแง่ที่ว่าผู้ที่มีฐานะทางเศรษฐกิจดีมีโอกาสได้รับการปล่อยชั่วคราวดีกว่าบุคคลที่มีฐานะทางเศรษฐกิจไม่ดี ทำให้ไม่มีใครต้องถูกควบคุมตัวไว้โดยไม่มีความจำเป็น เนื่องจากบุคคลทุกคนที่มีสิทธิตามเงื่อนไขที่จะร้องขอให้ปล่อยชั่วคราวจะสามารถหาหลักประกันที่เหมาะสมกับฐานะของตนมาวางตามเงื่อนไขของศาลได้