จากภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่อัตลักษณ์แห่งชาติและสากล: วิเคราะห์บทบาทผู้นำทางวัฒนธรรมและยุทธศาสตร์การส่งเสริมผ้าไทยในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง

Main Article Content

กำจร แซ่เจียง
อุรารมย์ จันทมาลา

บทคัดย่อ

                 บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในฐานะผู้นำทางวัฒนธรรมและยุทธศาสตร์การส่งเสริมผ้าไทยจากภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่อัตลักษณ์แห่งชาติและสากล โดยใช้การวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์เนื้อหาจากเอกสารและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ผลการวิจัยพบว่า ทรงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจผ่าน  3 ยุทธศาสตร์หลัก ได้แก่ (1) ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจ ทรงเปลี่ยนสถานะราษฎรจาก “ผู้รอรับความช่วยเหลือ” สู่การเป็น “ช่างฝีมือที่พึ่งพาตนเองได้” ผ่านการก่อตั้งมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ (2) ยุทธศาสตร์อัตลักษณ์ ทรงสร้างสรรค์และกำหนดให้ "ชุดไทยพระราชนิยม" เป็นเครื่องแต่งกายประจำชาติที่มีแบบแผนอย่างเป็นทางการสำหรับการแต่งกายของสตรีไทย และ (3) ยุทธศาสตร์สากล ทรงใช้การทูตวัฒนธรรมและการร่วมมือกับแฟชั่นดีไซเนอร์ระดับโลกเพื่อยกระดับผ้าไทยสู่แฟชั่นชั้นสูง ความสำเร็จนี้สะท้อนถึง พระปรีชาสามารถในการใช้ซอฟต์พาวเวอร์ (Soft Power) ผสานภูมิปัญญาดั้งเดิมเข้ากับความทันสมัย สร้างความภาคภูมิใจในรากเหง้าทางวัฒนธรรมและยกระดับคุณภาพชีวิตของราษฎรอย่างยั่งยืน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
แซ่เจียง ก., & จันทมาลา อ. . (2026). จากภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่อัตลักษณ์แห่งชาติและสากล: วิเคราะห์บทบาทผู้นำทางวัฒนธรรมและยุทธศาสตร์การส่งเสริมผ้าไทยในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, 17(1), 202–219. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/humanjubru/article/view/285672
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2525). สมุดภาพวิวัฒนาการการแต่งกายสมัยรัตนโกสินทร์. กรุงเทพฯ: กองจดหมายเหตุแห่งชาติ.

เกรียงศักดิ์ สุวรรณวัจน์. (2549). รูปแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุขององค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อภาวะผู้นำของหัวหน้ากลุ่มนิเทศ ติดตาม และประเมินผล

การจัดการศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา. (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร).

ณัฐปิยะ อิสสระสงคราม. (2545). การเปลี่ยนแปลงการแต่งกายของคนไทย รัชสมัยสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (พ.ศ. 2411-2453). (วิทยานิพนธ์

มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ).

ประทีป มีศิลป์. (2552). ไหมไทย สายใยแห่งแผ่นดิน. กรุงเทพฯ: สถาบันหม่อนไหมแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรม

ราชินีนาถ.

ปีย์ มาลากุล, ม.ล. (2511). ระเบียบสำนักพระราชวังที่เกี่ยวกับข้าราชการและประชาชน. กรุงเทพฯ:

โรงพิมพ์พระจันทร์.

มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ. (2543). มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ.

กรุงเทพฯ: ด่านสุทธาการพิมพ์.

เรวัตร์ ชาตรีวิศิษฏ์ และคณะ. (2554). Strategic management: การจัดการเชิงกลยุทธ์. กรุงเทพฯ: พิมพ์ดีการพิมพ์.

สนธยา พลศรี. (2545). ทฤษฎีและหลักการพัฒนาชุมชน. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.

สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ. (2563). แผ่นพับเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ 12 สิงหาคม 2526, สืบค้นเมื่อวัน

ที่ 3 สิงหาคม 2563, จากhttps://oer.learn.in.th/search_detail/result/186984

สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ. (2549). รัตนราชินีศรีประเทศ. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์

พับลิชชิ่ง.

สุพัตรา สุภาพ. (2538). สังคมวิทยา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทยวัฒนาพานิช.

Agence France-Presse. (n.d.). The legacy and devotion of Queen Sirikit live on in the hearts of Thais. Thai PBS World. Retrieved

October 2025, from https://world.thaipbs.or.th/detail/ the-legacy-and-devotion-of-queen-sirikit-live-on-in-the-hearts-

of-thais/59312

Chai-Arayalert, S., Suttapong, K., & Kong-Rithi, W. (2021). Systematic approach to preservation of cultural handicrafts: Case

study on fabrics hand-woven in Thailand. Cogent Business & Management, 8(1), Article 1872889.

https://doi.org/10.1080/23311975.2021.1872889

Charungkiattikul, S., & Joneurairatana, E. (2021). A revival for Thailand’s textile traditions: New value for local materials (Eri silk)

through art practice. Textile: Cloth and Culture, 19(3), 340–353. https://doi.org/10.1080/14759756.2021.1914957

Getty Images. (1960). Thai royal state visit to Britain [Photograph]. Retrieved 10 November 2022, from

https://www.gettyimages.com/photos/sirikit-1960

Phukrongpet, P., & Daovisan, H. (2025). Innovative plant-dyed silk textiles: Does intangible cultural heritage matter? A trajectory

equifinality model. Heritage, 8(9), Article 360. https://doi.org/10.3390/heritage8090360

Saecheong, K., & Chantamala, O. (2025). Transcending the fashion cycle: The contribution of Queen Sirikit to the development

of Thai female costume. International Journal of Fashion Studies, 12(1), 101–121. https://doi.org/10.1386/infs_00120_1

Troxell, M. D. (1978). Fashion merchandising. (2nd ed.). NewYork: McGraw-Hill.

United Nations General Assembly. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development

(A/RES/70/1). Retrieved 10 November 2022, from https://docs.un.org/en/A/RES/70/1

Vogue Thailand. (2019). Queen Sirikit’s iconic dresses. Retrieved 10 November 2022, from

https://vogue.co.th/beauty/article/queensirikitsiconicdresses

Winship, F. M. (1965, January 2). Queen Sirikit at top of best dressed list. The Pittsburgh Press. Retrieved 10 November 2022,

from https://news.google.com/newspapers