ประเทศไทยกับการเข้าเป็นภาคี ICRMW: ศึกษากรณีสิทธิการรวมตัวเป็นสหภาพแรงงาน

บทคัดย่อ

แรงงานย้ายถิ่นฐานระหว่างประเทศส่งผลกระทบต่อประเทศที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นประเทศต้นทางประเทศทางผ่านและประเทศปลายทาง ในความเป็นจริงพบว่าแรงงานโยกย้ายถิ่นมักถูกเอาเปรียบจากประเทศจ้างงานอย่างมาก ดังนั้นองค์การระหว่างประเทศจึงจัดทำอนุสัญญาระหว่างประเทศเพื่อกำหนดมาตรฐานเกี่ยวกับแรงงาน และเพื่อคุ้มครองแรงงานโยกย้ายถิ่นตามหลักสิทธิมนุษยชน

อนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิแรงงานโยกย้ายถิ่นและสมาชิกในครอบครัว หรือ ICRMW (International Convention on the Protection of the Rights of all Migrant Workers and Members of Their Families) เป็นตราสารที่จัดขึ้นโดยองค์การสหประชาชาติ เพื่อรับรองสิทธิแรงงานโยกย้ายถิ่นที่ระบุใน International Bill of Rights (ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนและกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางการเมืองและสิทธิพลเมือง และสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ค.ศ. 1966) โดยมีเนื้อหาครอบคลุมสาระสำคัญของอนุสัญญาขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ 2 ฉบับ คือ Migration for Employment Convention (ILO: C-97) และ Migrant Workers (Supplementary Provisions) Convention (ILO: C-143)

การศึกษากรณีสิทธิการรวมตัวเป็นสหภาพแรงงานตามวัตถุประสงค์ของการศึกษานี้ พบว่าการเข้าถึงสิทธิดังกล่าวได้เพียงใดขึ้นอยู่กับสถานะทางกฎหมายของแรงงานโยกย้ายถิ่นคนนั้น เช่น แรงงานถูกกฎหมายจะมีสิทธิจัดตั้งสหภาพแรงงาน ขณะที่แรงงานผิดกฎหมายจะมีสิทธิเพียงเข้าร่วมเป็นสมาชิกสหภาพแรงงานเท่านั้น เงื่อนไขการจัดตั้งสหภาพแรงงานภายใต้ ICRMW แตกต่างจาก ILO C-87 ที่ไม่คำนึงถึงสถานะทางกฎหมายของแรงงานโยกย้ายถิ่น

การเข้าเป็นภาคี ICRMW มีผลเชิงบวกต่อประเทศไทยเนื่องจากแสดงให้เห็นถึงการรับรองหลักสิทธิมนุษยชนของแรงงานโยกย้ายถิ่น ขณะเดียวกันยังกระตุ้นให้แรงงานโยกย้ายต้องการเป็นแรงงานถูกกฎหมายเพื่อจะมีสิทธิก่อตั้งและดำรงตำแหน่งในสหภาพแรงงานที่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย อย่างไรก็ตาม หากประเทศไทยต้องการเข้าเป็นภาคี ICRMW ควรทบทวนกฎเกณฑ์ภายในเกี่ยวกับสิทธิการรวมตัวเป็นสหภาพแรงงานให้สอดรับกับอนุสัญญาฉบับดังกล่าวด้วย โดยเฉพาะพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518