แนวทางการจัดให้มีกฎหมายเพื่อให้มีเอกชนเป็นผู้ติดตามและตรวจสอบการดำเนินงานตามรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม

บทคัดย่อ

          วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาแนวทางการจัดให้มีกฎหมายเพื่อให้มีเอกชนเป็นผู้ติดตามและตรวจสอบการดำเนินงานตามรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยเน้นการวิเคราะห์บทบัญญัติของพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 รวมถึงกฎกระทรวงและประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง เพื่อหาแนวทางที่เหมาะสมสำหรับการจัดให้มีเอกชนมาทำหน้าที่นี้ รวมถึงกำหนดคุณสมบัติและลักษณะต้องห้าม และบทลงโทษในกรณีที่ทำรายงานตรวจสอบอันเป็นเท็จ เพื่อเป็นส่งเสริมการมีส่วนร่วมต่อสิ่งแวดล้อมของประชาชนและยังเป็นส่วนช่วยในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม

          จากการศึกษาพบว่า กฎหมายที่ใช้ในปัจจุบันนั้น มีการบัญญัติให้มีเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมในการส่งเสริมสิ่งแวดล้อม โดยเอกชนเหล่านี้มีบทบาททางสิ่งแวดล้อมและวัตถุประสงค์ที่ชัดเจนในการดำเนินงาน แต่ยังขาดการกำหนดให้มีหน่วยงานเอกชนมาทำหน้าที่ผู้ติดตามและตรวจสอบการดำเนินงานตามรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมในขั้นตอนการดำเนินการต่าง ๆ ภายหลังโครงการอนุมัติแล้ว โดยพิจารณาจากพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ.2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562 สามารถนำแนวทางของผู้ตรวจสอบเอกชนมาใช้เป็นแนวทางการจัดให้มีเอกชนเป็นผู้ติดตามและตรวจสอบการดำเนินงานตามรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมได้ 

          นอกจากนี้ การกำหนดคุณสมบัติของผู้ที่จะมาทำหน้าที่นี้ควรต้องมีคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามที่สามารถคัดกรองบุคลากรที่เหมาะสมในการปฏิบัติงานดังกล่าว โดยต้องคำนึงถึงความสามารถ ความเหมาะสมต่อโครงการ รวมถึงจำเป็นต้องมีการกำหนดโทษไว้โดยเฉพาะในกรณีที่มีการทำรายงานอันเป็นเท็จหรือมีการเรียกรับผลประโยชน์กับผู้ดำเนินโครงการ เพื่อให้การปฏิบัติงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

           ข้อเสนอแนะจากการศึกษา เห็นควรให้มีการประกาศระเบียบกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติให้มีการขึ้นทะเบียนเป็นเอกชนผู้ติดตามและตรวจสอบการดำเนินงานตามรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมถึงกำหนดคุณสมบัติ และลักษณะต้องห้าม รวมถึงเสนอให้ปรับปรุง พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535  ให้มีกำหนดโทษแก่ผู้ที่จัดทำรายงานเท็จ