ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 : ศึกษากรณีการไกล่เกลี่ยความผิดฐานลักทรัพย์
คำสำคัญ:
การไกล่เกลี่ย, ข้อพิพาททางอาญา, ความผิดฐานลักทรัพย์บทคัดย่อ
การไกล่เกลี่ยเป็นกระบวนการยุติธรรมทางเลือกที่มีเป้าหมายเพื่อลดภาระของระบบศาลและส่งเสริมการระงับข้อพิพาทอย่างสันติ โดยไม่ต้องดำเนินคดีถึงชั้นศาล โดยประเทศไทยใช้พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 เพื่อยุติข้อพิพาททางอาญาในชั้นการสอบสวน สำหรับความผิดบางประเภทที่มีอัตราโทษจำคุกไม่เกินสามปี รวมถึงความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา 334 แห่งประมวลกฎหมายอาญาด้วย ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการใช้เกณฑ์อัตราโทษเป็นหลักในการพิจารณานำคดีเข้า สู่กระบวนการไกล่เกลี่ย ส่งผลให้ไม่ครอบคลุมความผิดฐานลักทรัพย์อุกฉกรรจ์ตามมาตรา 335 แม้มาตรา 335 วรรคท้ายจะเปิดช่องให้ศาลใช้ดุลพินิจลงโทษตามมาตรา 334 ได้ในกรณีที่ผู้กระทำความผิดอยู่ในภาวะจำใจหรือความยากจน และทรัพย์มีราคาเล็กน้อย แต่บทบัญญัติดังกล่าวกลับไม่ถูกนำมาประยุกต์ใช้ในชั้นการสอบสวน โดยประเทศอังกฤษ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี สาธารณรัฐฝรั่งเศส และสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ มีแนวทางการไกล่เกลี่ยเน้นพฤติการณ์และมูลค่าทรัพย์มากกว่าอัตราโทษ ผู้วิจัยจึงเสนอให้ขยายขอบเขตของการไกล่เกลี่ยให้ครอบคลุมคดีลักทรัพย์อุกฉกรรจ์บางกรณี โดยให้นำพฤติการณ์แห่งคดีตามมาตรา 335 วรรคท้ายมาประกอบการพิจารณาในชั้นการสอบสวน และกำหนดให้อัยการมีบทบาทในการตรวจสอบการใช้ดุลพินิจของพนักงานสอบสวนเพื่อเสริมสร้างความเป็นธรรม ความโปร่งใสและประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรมทางเลือกในประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
คณพล จันทร์หอม, คำอธิบายกฎหมายอาญาภาคความผิด 3 (กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วิญญูชน, พิมพ์ครั้งที่ 9, 2568).
คณิต ณ นคร, กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (กรุงเทพฯ: วิญญูชน, พิมพ์ครั้งที่ 6, 2546).
จุฬารัตน์ ยะปะนัน, “เกร็ดกฎหมายน่ารู” (2553) 7:2 จุลนิติ.
ชัยวิวัฒน์ หิรัญวัฒนะ, บทบาทพนักงานสอบสวนในการกันคดีไม่ให้เข้าสู่กระบวนการยุติธรรม (นิติศาสตร์มหาบัณฑิต, คณะนิติศาสตร์, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์, 2545).
ดาริณ ดรุณกานต์, กระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์: ศึกษากรณีการเบี่ยงเบนคดีอาญาสำหรับเด็กและเยาวชน (นิติศาสตรมหาบัณฑิต, คณะนิติศาสตร์, มหาวิทยาลัยพายัพ, 2553).
บดินทร วิยาภรณ์, การไม่ดำเนินคดีโดยพนักงานสอบสวนโดยใช้ดุลยพินิจ (นิติศาสตรมหาบัณฑิต, คณะนิติศาสตร์, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2552).
มนตรี ศิลป์มหาบัณฑิต, “การบริหารความขัดแย้ง,” ใน ปวินี ไพรทอง, การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ภายใต้พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 (กรุงเทพฯ: เอส.ออฟเซ็ทกราฟฟิคดีไซน์, 2564).
ลัดดา วิศิษฐานนท์, แบบพฤติกรรมในการจัดการ ความขัดแย้งระหว่างบุคคลของบุคลากรในองค์กรธุรกิจตามการรับรู้ของผู้บริหารระดับกลาง (ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, คณะศิลปศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2534).
ศรีรัตน์ งามนิสัย, หลักความพอสมควรแก่เหตุ: พัฒนาการและการปรับใช้ในระบบกฎหมายไทย (นิติศาสตรมหาบัณฑิต, คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2550).
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ, สถิติฐานความผิดคดีอาญา (คดี 4 กลุ่ม) หน่วยงานทั่วประเทศ: ตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2565 – 30 กันยายน 2566 (3 กันยายน 2567) crime <http://thaicrimes.org/pdf/crimes/2566.pdf.>.
สำนักส่งเสริมงานตุลาการ สำนักงานศาลยุติธรรม, คู่มือการระงับข้อพิพาททางเลือกสำหรับประชาชน (25 มีนาคม 2568) content <https://oja.coj.go.th/th/content/category/detail/id/8/cid/2177/iid/18749>.
อุทัย อาทิเวช, รวมบทความกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาฝรั่งเศส (กรุงเทพฯ: วี.เจ.พริ้นติ้ง, พิมพ์ครั้งที่ 2, 2557).
Becker, H. S., Outsiders: Studies in the sociology of deviance (New York: Free Press ,1963).
Presidential Decree No. 1508. (1978, June 11), Establishing a system of amicably settling disputes at the barangay level (20 June 2024) [Repealed by R.A. No. 7160]. LawPhil – The Lawphil Project. <https://lawphil.net/statutes/presdecs/pd1978/pd_1508_1978.html>.
Sentencing Council, Theft from a shop or stall – Magistrates’ court. Sentencing Council (22 January 2025) outline <https://www.sentencingcouncil.org.uk/outlines/shoplifting/.>.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความหรือข้อความคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารฉบับนี้เป็นวรรณกรรมของผู้เขียนโดยเฉพาะ คณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ และกองบรรณาธิการไม่มีส่วนรับผิดชอบหรือไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยกับข้อคิดเห็นนั้น แต่ประการใด

