ปัจจัยส่วนบุคคล สังคม และสื่อที่มีผลต่อการเล่นพนันฟุตบอล ความเสี่ยงติดพนัน และผลกระทบต่อประชาชน จังหวัดเชียงใหม่
Main Article Content
บทคัดย่อ
จังหวัดเชียงใหม่มีปัญหาการพนันฟุตบอลและสถิติจับกุมต่อเนื่อง สะท้อนว่าประชาชนในพื้นที่มีความเสี่ยงติดพนันฟุตบอล งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะทั่วไป พฤติกรรมเล่นพนัน การติดพนันฟุตบอล ปัจจัยที่มีผล และผลกระทบ ภายใต้กรอบแนวคิดการพนันฟุตบอล การเรียนรู้ทางสังคม การใช้ประโยชน์และความพึงพอใจจากสื่อ และทฤษฎีเทคโนโลยีเป็นตัวกำหนด สุ่มกลุ่มตัวอย่างที่เคยเล่นพนันฟุตบอลตามความสะดวก 400 คน ใช้แบบสอบถามและแบบประเมินปญหาการพนันเป็นเครื่องมือ โดยคำนึงถึงจริยธรรมการวิจัย วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัยพบว่าผู้เล่นพนันส่วนใหญ่เป็นเพศชาย เริ่มเล่นเพราะเพื่อน เกินครึ่งเสี่ยงติดการพนัน ปัจจัยส่วนบุคคล สังคม และสื่อมีผลต่อการเล่นพนันฟุตบอลมากเช่น สนุก เพื่อน อัตราต่อรอง ผลกระทบจากการเล่นพนันปานกลางเช่น เครียด นอนไม่หลับ ผลการทดสอบสมมติฐานพบว่าผู้เคยได้หรือเสียเงินมากมีความเสี่ยงติดพนันสูงกว่ากลุ่มอื่น ปัจจัยทั้ง 3 ด้านมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความเสี่ยงติดพนันฟุตบอลอย่างมีนัยสำคัญ และสามารถร่วมกันทำนายความเสี่ยงติดพนันได้ (Adjusted R² = .257, F = 20.751, p < .001) งานวิจัยเสนอ G-SHIELD (Gambling Shield) Model เป็นแนวทางเชิงทฤษฎีและมาตรการเชิงนโยบายเพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงในระดับบุคคล ครอบครัว สังคม และสื่อ
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. ทัศนะและข้อคิดเห็นใดๆ ในวารสารนวัตกรรมสังคมและการเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นทัศนะของผู้เขียน กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วยกับทัศนะเหล่านั้นและไม่ถือว่าเป็นความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
2. ความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความแต่ละบทเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน กรณีมีการฟ้องร้องเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่เพียงฝ่ายเดียว
3. ลิขสิทธิ์บทความเป็นของผู้เขียนและมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์นได้รับการสงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย การตีพิมพ์ซ้ำต้องได้รับอนุญาตโดยตรงจากผู้เขียนและมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์นเป็นลายลักษณ์อักษร
เอกสารอ้างอิง
กติกา สุขสวัสดิ์ และ ประพนธ์ สหพัฒนา. (2562). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการเล่นพนันฟุตบอลของเยาวชนในสถาบันการอาชีวศึกษา. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 10(2), 23–44. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/polscicmujournal/article/view/141379/158108
กาญจนา แก้วเทพ และ นิคม ชัยขุนพล. (2556). คู่มือสื่อใหม่ศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 2). ภาพพิมพ์.
กาญจน์นภา พงศ์พนรัตน์ และ ธีรโชติ ภูมิภมร. (2560). เยาวชนกับการพนัน: ปัจจัยเสี่ยง ความเปราะบางและผลกระทบทางสังคม (รายงานวิจัย). ศูนย์ศึกษาปัญหาพนัน คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ. (2558). การพนันฟุตบอลออนไลน์: โอกาสทางธุรกิจที่ชอบด้วยกฎหมายในประเทศไทย. เอกสารเผยแพร่.
ณัฐกร วิทิตานนท์. (ม.ป.ป.). ตอนที่ 10 ผลกระทบของการพนันออนไลน์ (ในระดับตัวบุคคล). ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน. https://www.gamblingstudy-th.org/issues_topic_1/349/3/1/online-casino-10/
เดลินิวส์. (2565, 28 สิงหาคม). บุกทลายเว็บพนันออนไลน์กลางเมืองเชียงใหม่ รวบ 5 แอดมิน ‘หนุ่มหล่อสาวสวย’ ชวนเล่นพนัน. เดลินิวส์ https://www.dailynews.co.th/news/1406263/
บุญทวี พรหมเทพ. (2556). อิทธิพลของสื่อประเภทกีฬาที่มีผลต่อการเล่นพนันฟุตบอลของนักศึกษาชายระดับอุดมศึกษา จังหวัดเชียงใหม่ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยแม่โจ้]. DSpace at Maejo University. http://202.28.38.45/dspace/
พีระ จิระโสภณ. (2557). ทฤษฎีการสื่อสารมวลชน. ประมวลสาระชุดวิชาปรัชญานิเทศศาสตร์และทฤษฎีการสื่อสารหน่วยที่ 11-15. (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 1). สำนักพิมพ์สุโขทัยธรรมาธิราช.
พชรพล เกตุจินากูล. (2562). ฟุตบอลแฟนเพจกับการสื่อสารที่เกี่ยวข้องกับการพนันฟุตบอล. [วิทยานิพนธ์นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula ETD. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/9264/
พรจิรา ปริวัชรากุล. (2559). แกะรอยหยักสมองมองผลกระทบของการพนัน. บริษัทสหมิตรพริ้นท์ติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด.
พงศธร พุฒตาล (2562) พฤติกรรมและทัศนคติต่อการเล่นพนันฟุตบอลของนิสิตมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในภาคตะวันออก. [วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา]. มหาวิทยาลัยบูรพา.
มธุรดา สุวรรณโพธิ์, ภาสกร คุ้มศิริ, ธนาภรณ์ กองพล, นภาดา สุขสัมพันธ์ และ สันติภาพ นันทะสาร. (2561). โครงการพัฒนาต้นแบบของระบบจัดการปัญหาเกมและพนันในชุมชนอย่างบูรณาการ ระยะที่ 1: ปัญหาพนัน เกม และการประยุกต์ใช้เครื่องมือเพื่อการตระหนักรู้ปัญหาพนันในชุมชน (รายงานวิจัย). ศูนย์ศึกษาปัญหาพนัน คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ. (2562). คู่มือแนวปฏิบัติการเฝ้าระวังการโฆษณาเชิญชวนการเล่นพนันฟุตบอลในสื่อออนไลน์. https://icgp.thainhf.org/th/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%9D%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%82%E0%B8%86%E0%B8%A9%E0%B8%93%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%8A/
รัชกฤช รัมจันทร์. (2561). การศึกษาสาเหตุและแรงจูงใจในการเล่นการพนันฟุตบอลออนไลน์ในประเทศไทย:กรณีศึกษาในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรังสิต]. RSUIR at Rangsit University. https://rsuir-library.rsu.ac.th/
วสันต์ ปัญญาแก้ว. (2557). พนันบอล อำนาจ และความเป็นชาย (รายงานวิจัย). ศูนย์วิจัยปัญหาการพนัน, สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.).
วิษชญะ ศิลาน้อย และ เจษฎา ศาลาทอง. (2561). กลยุทธ์การสื่อสารเพื่อการชักจูงผู้เล่นการพนันฟุตบอลออนไลน์ของเว็บไซต์การพนันฟุตบอล. วารสารนิเทศศาสตร์, 36(3), 1-14. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/1420
วิไลลักษณ์ ลังกา, นริสรา พึ่งโพธิ์สภ และ พัชราภรณ์ ศรีสวัสดิ์. (2563). คู่มือแนวทางการป้องกันการเล่นพนันออนไลน์สำหรับครูแนะแนว. อมรรัตน์ ก็อปปี้.
ศิริชัย กาญจนวาสี, ทวีวัฒน์ ปิตยานนท์ และ ดิเรก ศรีสุโข. (2540). การเลือกใช้สถิติที่เหมาะสมสำหรับการวิจัย. พชรกานต์พับลิเคชั่น จำกัด.
ศูนย์ข้อมูลนโยบายสาธารณะการลดปัญหาจากการพนัน มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ. (2560). การป้องกันเด็กและเยาวชนจากการพนันฟุตบอลผ่านช่องทางออนไลน์. https://icgp.thainhf.org/wp-content/uploads/2017/09/3_13.pdf.
ศูนย์ข้อมูลนโยบายสาธารณะการลดปัญหาจากการพนัน มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ. (2561). กลไกเชิงพื้นที่ในการป้องกันและลดผลกระทบจากการพนัน: บทเรียนทรงพลัง. ไอดี ออล ดิจิตอล พริ้นท์ จำกัด.
ศูนย์ข้อมูลนโยบายสาธารณะการลดปญหาจากการพนัน มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ. (2562). คู่มือการดำเนินงานป้องกันและลดผลกระทบจากการพนันออนไลน์.
ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน. (2562). คุณกำลังประสบปัญหาจากการพนันหรือไม่ คู่คิดเบื้องต้นสำหรับนักพนันรุ่นเยาว์. https://www.gamblingstudy-th.org/document_book/150/1/1/youth-problem-gambling/
ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน. (2564). สถานการณ์การพนันในสังคมไทย ปี 2564. https://www.gamblingstudy-th.org/document_book/169/1/3/cgs-national-survey-2564/
ศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน. (2565). รายงานศูนย์ศึกษาปัญหาการพนัน 2565. โรงพิมพ์เดือนตุลา.
สุทธิกรณ์ ณ บางช้าง. (2568). เกมลูกหนัง กับดักพนัน เมื่อความมันกลายเป็นต้นทุนของสังคม. The Prachakorn. https://www.theprachakorn.com/newsDetail.php?id=1134
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2567, กรกฎาคม). จดหมายข่าวชุมชนคนรักสุขภาพ ฉบับสร้างสุข, 20(273).
อรวรรณ ปิลันธน์โอวาท. (2546). การสื่อสารเพื่อการโน้มน้าวใจ. ไทยวัฒนาพานิช.
อมรทิพย์ อมราภิบาล และ ภัสนันท์ พ่วงเถื่อน. (2561). นักพนันรุ่นเยาว์: เหยื่อหรือผู้กระทำผิด. วารสารการเมือง การบริหาร และกฎหมาย, 10(1), 383-405. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/polscilaw_journal/issue/view/12386/Vol10No1
Lertbunchardwong, K. (2014). Football Gambling Addiction of Thai University Students in Bangkok And Vicinity [Master’s thesis, Mahidol University]. Mahidol University's Institutional Repository. https://repository.li.mahidol.ac.th/home
Parrado González, A., Fernández Calderón, F., Newall, P. W. S., & León Jariego, J. C. (2023). Peer and parental social norms as determinants of gambling initiation: A prospective study. Journal of Adolescent Health, 73(2), 296–301. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2023.02.033
Rensen, D. (2018). Understanding the appeal of online gambling: Opportunities and risks associated with the affordances, motivations, and gratifications of gamblers [Unpublished master’s thesis]. Tilburg University.
Singer, J., Wöhr, A., & Otterbach, S. (2024). Gambling operators’ use of advertising strategies on social media and their effects: A systematic review. Current Addiction Reports, 11(3), 437–446. https://doi.org/10.1007/s40429-024-00560-4
Springnews. (2566, 24 พฤษภาคม). ประธานสโมสรทีมฟุตบอลดัง ภาคเหนือ พัวพัน เว็บพนัน ยึดรถหรูมูลค่ากว่า 60 ล้าน. Springnews. https://www.springnews.co.th/news/hot-issue/839121
Whelan, E., Laato, S., Islam A. K. M. N., & Billieux, J. (2021). A casino in my pocket: Gratifications associated with obsessive and harmonious passion for mobile gambling. PLoS ONE, 16(2), e0246432. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0246432
Wirkus, T., Czernecka, R., Bühringer, G., & Kräplin, A. (2024). Individual risk factors and prediction of gambling disorder in online sports bettors - the longitudinal RIGAB study. Frontiers in Psychiatry, 15, Article 1320592. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2024.1320592
Wynne, H. (2003). Introducing the Canadian Problem Gambling Index. Wynne Resources