บทบาทนวัตกรรมธุรกิจในการกำกับความสัมพันธ์ระหว่างทุนชุมชนกับ ความรับผิดชอบต่อสังคมไปสู่ความยั่งยืนของวิสาหกิจเพื่อสังคม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาทุนชุมชน ความรับผิดชอบต่อสังคม นวัตกรรมธุรกิจและความยั่งยืนของวิสาหกิจเพื่อสังคม 2) วิเคราะห์อิทธิพลของทุนชุมชนที่มีต่อความรับผิดชอบต่อสังคม และความยั่งยืนของวิสาหกิจเพื่อสังคม รวมทั้งวิเคราะห์อิทธิพลของความรับผิดชอบต่อสังคมที่มีต่อความยั่งยืนของวิสาหกิจเพื่อสังคมและ 3) ทดสอบนวัตกรรมธุรกิจในการกำกับความสัมพันธ์ระหว่างทุนชุมชนกับความรับผิดชอบต่อสังคมและความรับผิดชอบต่อสังคมไปสู่ความยั่งยืน เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง คือ คณะผู้บริหาร ผู้ประกอบการวิสาหกิจเพื่อสังคม หรือกลุ่มกิจการเพื่อสังคมภาคเหนือของประเทศไทย 400 คน ใช้วิธีสุ่มแบบเจาะจง เกณฑ์คัดเลือก คือ เป็นผู้กำหนดนโยบายหรือผู้บริหารและมีประสบการณ์ 1 ปีขึ้นไป เครื่องมือวิจัย คือ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา วิเคราะห์สมการโครงสร้าง CB-SEM และทดสอบตัวแปรกำกับด้วย Jamovi ผลการวิจัยพบว่าทุกปัจจัยมีความสำคัญมาก โดยมีทุนชุมชนสำคัญอันดับแรก รองลงมา คือ ความยั่งยืนของวิสาหกิจเพื่อสังคม ความรับผิดชอบต่อสังคมและนวัตกรรมธุรกิจ ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ทุนชุมชนมีอิทธิพลเชิงบวกต่อความรับผิดชอบต่อสังคม (β=0.824, p< .001) และความยั่งยืนของวิสาหกิจเพื่อสังคม (β=0.317, p< .001) ขณะที่ความรับผิดชอบต่อสังคมมีอิทธิพลเชิงบวกต่อความยั่งยืนของวิสาหกิจเพื่อสังคม (β=0.565, p< .001) ผลการทดสอบนวัตกรรมธุรกิจมีบทบาทเป็นตัวแปรกำกับความสัมพันธ์ระหว่างทุนชุมชนกับความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างมีนัยสำคัญ (β= -0.035, p= .010) แต่ไม่พบผลการกำกับในความสัมพันธ์ระหว่างความรับผิดชอบต่อสังคมกับความยั่งยืนของวิสาหกิจเพื่อสังคม (β= -0.018, p= .203) นวัตกรรมธุรกิจมีบทบาทกำกับอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างทุนชุมชนกับความรับผิดชอบต่อสังคมเท่านั้น แต่ไม่พบว่ามีบทบาทในการกำกับความสัมพันธ์ระหว่างความรับผิดชอบต่อสังคมกับความยั่งยืนของวิสาหกิจเพื่อสังคม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. ทัศนะและข้อคิดเห็นใดๆ ในวารสารนวัตกรรมสังคมและการเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นทัศนะของผู้เขียน กองบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วยกับทัศนะเหล่านั้นและไม่ถือว่าเป็นความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
2. ความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความแต่ละบทเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน กรณีมีการฟ้องร้องเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่เพียงฝ่ายเดียว
3. ลิขสิทธิ์บทความเป็นของผู้เขียนและมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์นได้รับการสงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย การตีพิมพ์ซ้ำต้องได้รับอนุญาตโดยตรงจากผู้เขียนและมหาวิทยาลัยฟาร์อีสเทอร์นเป็นลายลักษณ์อักษร
เอกสารอ้างอิง
Ahmad, M., Wu, Q., & Sualeh Khattak, M. (2026). Linking green intellectual capital to sustainability and sustainable business model innovation in manufacturing SMEs: the role of green dynamic capability. Journal of Intellectual Capital, 27(1), 139-184. https://doi.org/10.1108/JIC-10-2024-0314
Alter, K. (2007). The Four Lenses Strategic Framework: Toward an Integrated Social Enterprise Methodology. Social Enterprise, Typology.
Avalo-Ortega, J. A., Yagüe-Blanco, J. L., Vara-Horna, A., & Cangahuala Allain, G. (2020). Mediation effect of adaptive planning between social capital and business innovation: Application to a community of Pisco producers in Peru. Sustainability, 12(18), 7779. https://doi.org/10.3390/su12187779
Bansal, S., Garg, I., & Sharma, G. D. (2019). Social entrepreneurship as a path for social change and driver of sustainable development: A systematic review and research agenda. Sustainability, 11(4), 1091. https://doi.org/10.3390/su11041091
Bataineh, M. J., Sánchez-Sellero, P., & Marcuello, C. (2023). Toward sustainability: The role of social entrepreneurship in creating social-economic value in renewable energy social enterprises. Revista de Economía y Empresa, 37(1), 1–15. https://zaguan.unizar.es/record/126869
Boonnual, C., Boonnual, T., & de Correa, M. (2024). Social capital and corporate social responsibility: Pathways to the sustainability of community enterprises in Chumphon Province. International Journal of Professional Business Review. 9(1), 1-21. https://doi.org/10.26668/businessreview/2024.v9i1.4174
Brennan, R. L. (1972). A generalized upper-lower item discrimination index. Educational and Psychological Measurement, 32(2), 289–303. https://doi.org/10.1177/001316447203200206
Byrne, B. M. (2016). Structural Equation Modeling with AMOS: Basic Concepts, Applications, and Programming (3rd ed.). Routledge.
Carroll, A. B. (1991). The pyramid of corporate social responsibility: Toward the moral management of organizational stakeholders. Business Horizons, 34(4), 39-48. https://doi.org/10.1016/0007-6813(91)90005-G
Conesa-Carril, M. C., Larrán-Jorge, M., Martinez-Martinez, D., & Herrera-Madueño, J. (2025). Enhancing sustainability reporting in state-owned enterprises: an action research approach. Social and Environmental Accountability Journal, 1-37. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0969160X.2025.2600000
Costa, E., & Andreaus, M. (2021). Social impact and performance measurement systems in an Italian social enterprise: A participatory action research project. Journal of Public Budgeting, Accounting & Financial Management, 33(3), 289-313. https://doi.org/10.1108/JPBAFM-02-2020-0012
Satar, M. S. (2022). Sustainability and triple bottom line planning in social enterprises: Developing the guidelines for social entrepreneurs. International Journal of Sustainable Development and Planning, 17(3), 813-821. https://doi.org/10.18280/ijsdp.170311
Dees, J. G., & Elias, J. (1998). The challenges of combining social and commercial enterprise [Review of University-Business Partnerships: An Assessment by Norman E. Bowie]. Business Ethics Quarterly, 8(1), 165–178. https://philpapers.org/rec/DEETCO-3
Elkington, J. (1997). Cannibals with Forks: The Triple Bottom Line of 21st Century Business. Capstone Publishing.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Boston: Pitman.
Gál, K., & Pásztor, R. G. (2022). Theoretical aspects of social enterprises. Papers in Arts and Humanities, 2(2), 125-145. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1084131
Ghimire, B. J. (2023). Three pillars of sustainable development: Challenges versus achievements. Journal of Sustainable Development Policy and Justice, 1(2), 45–60. https://doi.org/10.3126/jsdpj.v1i02.58266
Ghosh, S., Ray, S., Nair, R., Nath, S., & Bishu, R. (2024). Exploring the sustainability of social enterprises: A scoping review. Journal Sustainability Research, 6(3), 1-30. https://doi.org/10.20900/jsr20240044
Hagedoorn, J., Haugh, H., Robson, P., & Sugar, K. (2023). Social innovation, goal orientation, and openness: Insights from social enterprise hybrids. Small Business Economics, 60(1), 173–198. https://doi.org/10.1007/s11187-022-00643-4
Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2-24. https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203
ICBIR. (2022). Level up, Community-based tourism: An analysis of Thailand’s tourism social enterprise: Case Study of Local Alike. In 7th International Conference on Business and Industrial Research. IEEE. https://doi.org/10.1109/icbir54589.2022.9786464
Jayawardhana, K., Fernando, I., & Siyambalapitiya, J. (2022). Sustainability in social enterprise research: A systematic literature review. Sage Open, 12(3), 21582440221123200. https://doi.org/10.1177/21582440221126269
Kamaludin, M. F., Xavier, J. A., Selvachandran, G., & Quek, S. G. (2026). Is Mission Agility A Catalyst for Sustainability Through Exogenous Shocks in Social Entrepreneurship?. Journal of Social Entrepreneurship, 1-29. https://doi.org/10.1080/19420676.2026.2619098
Kline, R. B. (2016). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (4th ed.). Guilford Press.
Kline, R. B. (2023). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (5th ed.). Guilford Press.
Kramer, M. R., & Porter, M. (2011). Creating Shared Value. Boston, MA: FSG.
Nair, P. B. (2022). Embracing hybridity: A business model innovation for sustainable social enterprises. International Journal of Business and Society, 23(3), 1600–1617. https://doi.org/10.33736/ijbs.5186.2022
National Economic and Social Development Council. (2023). Policy dialogue: Creating an environment conducive to the development of social enterprises in Thailand. https://www.nesdc.go.th
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). New York: McGraw-Hill.
OECD. (2018). OECD science, technology and innovation outlook 2018: Adapting to technological and societal disruption (OECD Publishing). https://doi.org/10.1787/sti_in_outlook-2018-en
Office of Social Enterprise Promotion. (2024). Statistical Data on Registered Social Enterprises and Social Businesses. https://www.osep.or.th/?utm_source=chatgpt.com
Office of the National Higher Education, Science, Research and Innovation Policy Council. (2026). Social Enterprise: A Business Model Integrating Economic and Social Value for Sustainable Growth. https://www.nxpo.or.th
Pfajfar, G., Shoham, A., Małecka, A., & Zalaznik, M. (2022). Value of corporate social responsibility for multiple stakeholders and social impact – relationship marketing perspective. Journal of Business Research, 143, 46–61. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2022.01.051
Pholphirul, P., Kwanyou, A., Rukumnuaykit, P., Charoenrat, T., & Srijamdee, K. (2023). Social network analysis and network centrality in community enterprises: evidence from One Tambon One Product entrepreneurship program in border Thailand. Journal of Entrepreneurship in Emerging Economies. 16 (4), 1118–1143. https://doi.org/10.1108/JEEE-03-2022-0106
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: America’s declining social capital. In Culture and politics: A reader (pp. 223-234). New York: Palgrave Macmillan US.
Reineke, R. D., & Gottschall, O. (2026). Sustainable learning architectures for corporate universities as platforms for intrapreneurship and change in an international context. In Innovating Business and Education for Sustainable Development (pp. 443-473). Cham: Springer Nature Switzerland.
Satjasomboon, S., Thechatakerng , P., Srinaruewan, P., & Sukphan, J. (2024). Social Business Model Innovation Towards Sustainability in the Upper Northern Region of Thailand. School of Administrative Studies Academic Journal, 7(2), 121–137. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/SASAJ/article/view/267763
Schumpeter, J. A. (1934) The theory of economic development: an inquiry into profits, capital, credits, interest, and the business cycle. Transaction Publishers, Piscataway.
Shabbir, M. S. (2025). Corporate sustainability reimagined: A bibliometric–systematic literature review of governance, technology, and stakeholder‐driven strategies for SDG impact. Business Strategy and the Environment, 34(7), 9203-9222. https://doi.org/10.1002/bse.70070
Sheehy, B., & Farneti, F. (2021). Corporate social responsibility, sustainability, sustainable development and corporate sustainability: What is the difference, and does it matter? Sustainability, 13(11), 5965. https://doi.org/10.3390/su13115965
The National Science and Technology Development Agency (NSTDA). (2018). National Strategy B.E. 2561–2580 (2018–2037). https://www.nstda.or.th/home/knowledge_post/ratchakitcha-national-strategy-2561-2580/
The National Social Enterprise Promotion Committee. (2020). Global Social Enterprise; The state of supported by social enterprise in Thailand. https://www.britishcouncil.org/
Tykkyläinen, S., & Ritala, P. (2021). Business model innovation in social enterprises: An activity system perspective. Journal of Business Research, 125, 684–697. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.01.045
United Nations ESCAP. (2024). Social enterprise landscape in northern Thailand: towards inclusive growth. Bangkok: UN ESCAP Asia-Pacific.
Vovk, R., Agres, O., Shkromyda, V., Sadura, O., Duma, O., Kaminskyi, L.-R., & Bliumska-Danko, K. (2025). The impact of corporate social responsibility on company profits. Journal of Vasyl Stefanyk Precarpathian National University, 12(2). 44–58. https://journals.pnu.edu.ua/index.php/jpnu/article/view/6917
Wirotthitiyawong, N., Limpasirisuwan, N., Thaodon, A., Wimuttisuksuntorn, W., & Champahom, T. (2025). The roles of social entrepreneur competencies and social innovation in sustainable social entrepreneurship in Thailand. Administrative Sciences, 15(6), 222. https://doi.org/10.3390/admsci15060222
Wongwirach, K., & Meksuwan, A. (2024). The influence of Entrepreneurial Characteristics, Business Networks, and Entrepreneurial Competencies on the Social Entrepreneurship Orientation of Community Product Entrepreneurs in Northern Thailand. Journal of the Association of Researchers, 29(4), 94–119. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jar/article/view/274907
