การรื้อสร้างเรื่องเล่าเจ้าอนุวงศ์กับนัยทางการเมืองในวรรณคดีลาวเรื่องท้าวเหลาคำ (เจ้าราชวงศ์)

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

        บทความวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาและทำความเข้าใจกระบวนการรื้อสร้างเรื่องเล่าเจ้าอนุวงศ์กับนัยทางการเมืองที่ปรากฏในวรรณคดีลาวเรื่องท้าวเหลาคำ (เจ้าราชวงศ์) ฉบับหอสมุดแห่งชาติ โดยใช้แนวคิดทฤษฎีเรื่องการรื้อสร้าง (deconstruction) ในการศึกษา โดยเจ้าอนุวงศ์ถือเป็นกษัตริย์ลาวที่มีบทบาทสำคัญในทางการเมืองคือการต่อสู้เพื่อกอบกู้เอกราชจากการตกเป็นเมืองขึ้นของสยาม  ผลการศึกษาแสดงให้เห็นถึง 1) การรื้อสร้างประเภทวรรณคดีโดยการผสมผสานระหว่างเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์  กวีนิยาย  และนิทานชาดกเพื่อสลายคู่ตรงข้ามของการจัดลำดับชั้นทางวัฒนธรรม  และกลายเป็นกลวิธีต่อสู้ทางการเมืองเพื่อต่อต้านการครอบงำของสยามจากเงื่อนไขที่ไม่สามารถทำการต่อสู้อย่างเปิดเผยได้ 2) การรื้อสร้างเหตุการณ์ชีวิตเจ้าอนุวงศ์ที่แสดงนัยทางการเมืองของการช่วงชิงเกียรติของพระองค์คืนมาจากสยามและสร้างภาพของพระองค์ในฐานะผู้พยายามสร้างความปรองดองระหว่างคนในชาติและระหว่างชาติ  และ 3) การรื้อสร้างภาพของท้าวเหลาคำที่แสดงนัยการเมืองของการสืบทอดอุดมการณ์ชาตินิยมลาวโดยการนำภาพของพระองค์เข้าไปสวมทับเหตุการณ์ชีวิตเจ้าอนุวงศ์  นอกจากนี้ชื่อเจ้าราชวงศ์ยังถูกหยิบยืมนำมาปรับใช้เพื่อการครอบงำ ตลอดจนต่อสู้และต่อรองทางการเมืองของผู้คนในอาณาบริเวณสองฝั่งโขงตลอดจนรัฐบาลลาวในบริบทของสังคมลาวสมัยใหม่ด้วย  เรื่องเล่าเจ้าอนุวงศ์ในงานวรรณคดีจึงมีลักษณะที่เป็นพลวัตและถูกใช้เป็นเครื่องมือเพื่อช่วงชิงความหมายทางการเมืองวัฒนธรรมได้อย่างน่าสนใจ

คำสำคัญ: การรื้อสร้าง, เรื่องเล่าเจ้าอนุวงศ์, นัยทางการเมือง, วรรณคดีลาว, เจ้าราชวงศ์