[สิว คือ ข้าศึกศัตรู] : อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ของผู้ใช้ภาษา ในห้องสนทนาเกี่ยวกับความงามบนเว็บไซต์พันทิปดอทคอม
คำสำคัญ:
รูปคำอุปลักษณ์, อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์, หน้าที่อุปลักษณ์, สิว, ข้าศึกศัตรูบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์รูปคำอุปลักษณ์และหน้าที่ของอุปลักษณ์ที่สะท้อน อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ของผู้ใช้ภาษาไทยที่เปรียบสิวเป็นข้าศึกศัตรู ตามแนวคิดการศึกษาอุปลักษณ์ในมุมมองภาษาศาสตร์ปริชาน ของ เลคอฟและจอห์นสัน (Lakoff and Johnson, 1980) และหน้าที่อุปลักษณ์ของโกทลี (Goatly, 1998) ตามแนววัจนปฏิบัติศาสตร์ โดยเก็บข้อมูลรูปคำอุปลักษณ์จากเว็บไซต์พันทิปดอทคอม (https://pantip.com) ตั้งแต่ปี พ.ศ.2556 – 2561 โดยเลือกศึกษาเฉพาะห้องโต๊ะเครื่องแป้ง ซึ่งเป็นห้องสนทนาสำหรับแลกเปลี่ยน แสดงความคิดเห็นในลักษณะการตั้งกระทู้ถามตอบเกี่ยวกับสุขภาพและความงาม แหล่งข้อมูลดังกล่าวเป็นสื่อกลางการแสดงออกทางภาษา ที่สามารถสะท้อนปรากฏการณ์การใช้ภาษาอย่างอุปลักษณ์ในปัจจุบันได้เป็นอย่างดี
ผลการศึกษาพบรูปคำอุปลักษณ์ที่อยู่ในวงความหมายเกี่ยวกับข้าศึกศัตรูจำนวน 55 รูปคำ รูปคำ อุปลักษณ์เหล่านี้สะท้อนอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ของผู้ใช้ภาษาที่มองว่า [สิว คือ ข้าศึกศัตรู] ที่จ้องเข้ามาจู่โจม ทำร้ายให้มนุษย์เสียโฉม ไร้ซึ่งความงดงาม และเกิดความไม่สบายกายไม่สบายใจ ถึงแม้ว่าสิวจะเป็นโรคทั่วไปที่อยู่ใกล้ชิดมนุษย์ แต่ก็เป็นสิ่งที่เข้าใจยากทำให้มีการกล่าวถึงสิวในเชิงเปรียบเทียบ ด้วยการผูกโยงประสบการณ์เกี่ยวกับข้าศึกศัตรู การต่อสู้ ผลกระทบจากศัตรู ฯลฯ ที่รับรู้ในชีวิตประจำวัน มาทำความเข้าใจสิว ว่าคือบุคคลน่ากลัว อันตราย ที่ต้องรีบกำจัดให้สิ้นไป ทั้งนี้การทำความเข้าใจสิวด้วยมโนทัศน์ดังกล่าว ผู้วิจัยพบว่าเป็นการเปรียบเทียบด้วยการนำลักษณะเด่นของมโนทัศน์ศัตรูมาทำความเข้าใจการเป็นสิวให้เห็นภาพชัดเจนยิ่งขึ้น เพราะทั้งสิวและข้าศึกศัตรูคือสิ่งที่ส่งผลร้าย สร้างความเดือนร้อนแก่ตัวมนุษย์
และผลการวิเคราะห์หน้าที่ของอุปลักษณ์ที่เปรียบสิวเป็นข้าศึกศัตรู พบหน้าที่ 2 ด้าน คือ 1) หน้าที่ด้านการถ่ายทอดความคิด ได้แก่ หน้าที่อธิบายความคิดที่เป็นนามธรรมและเป็นแบบจำลอง (Explanation and modeling) หน้าที่ทำให้เกิดมุมมองใหม่ (Reconceptualization) 2) หน้าที่ด้านการเรียบเรียงความ ได้แก่ หน้าที่ด้านการมีส่วนช่วยในการเรียบเรียงความ (Textual structuring) ทำให้เนื้อความเกิดความต่อเนื่องและมีหน้าที่ช่วยให้จดจำ ทำให้โดดเด่น ใช้คำน้อยสื่อความได้มาก
เอกสารอ้างอิง
สาขาวิชาภาษาศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
. (2544). การใช้ภาษาใน "ห้องสนทนา". วารสารศิลปศาสตร์, 1(1), 77-92.
. (2548). อุปลักษณ์ตามแนวคิดของทฤษฎีภาษาศาสตร์ปริชาน. วารสารศิลปศาสตร์, 5(1), 1-16.
เชิดชัย อุดมพันธ์. (2555). อุปลักษณ์เกี่ยวกับโรคในภาษาไทยถิ่นใต้. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต
สาขาวิชาภาษาไทย บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ณัฐพร พานโพธิ์ทอง. (2556). วาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ตามแนวภาษาศาสตร์. กรุงเทพฯ:
โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธนพล เอกพจน์. (2560). “ความจน คือ โรค”:อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ของผู้ใช้ภาษาไทยที่สะท้อนผ่านการใช้
ภาษาบนเว็บไซต์พันทิปดอทคอม. วารสารมนุษยศาสตร์ ฉบับบัณฑิตศึกษา, 6(1), 93-109.
. (2561). อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ความจนในภาษาไทย: กรณีศึกษาการใช้ภาษาไทยบนเว็บไซต์
พันทิปดอทคอม. วารสารรมยสาร, 16(1), 377-400.
ธนพล เอกพจน์และวิรัช วงศ์ภินันท์วัฒนา. (2560). “ความทุกข์ คือ โรค” : อุปลักษณ์มโนทัศน์ที่สะท้อนผ่าน
รูปคำอุปลักษณ์ ในภาษาไทย. KKU International Journal of Humanities and Social Sciences, 7(2), 38-58.
ธัญพิมล เทพไกรวัลและทินวัฒน์ สร้อยกุดเรือ. (2561). ลักษณะภาษาในการตั้งชื่อเฟซบุกของนักเรียนชั้น
มัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดขอนแกน. KKU International Journal of Humanities and Social Sciences, 8(1), 186-208.
นววรรณ พันธุเมธา. (2555). คลังคำ. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
นิวัติ พลนิกร. (2527). สิว. นิตยสารหมอชาวบ้าน, 10.
นพรัตน์ น้อยเจริญและสิริวรรณ นันทจันทูล. (2561). “แม่คือนักบริหาร” ถ้อยคำอุปลักษณ์ที่สะท้อนจากผู้ใช้
ภาษาในนิตยสารเกี่ยวกับแม่และเด็ก. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 38(1), 65-85.
ปิยภรณ์ อบแพทย์. (2552). อุปลักษณ์เกี่ยวกับชีวิตในหนังสือธรรมะ. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษร
ศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ยมลภัทร ภัทรคุปต์. (2553). อุปลักษณ์ความตายในหนังสือธรรมะ. วิทยานิพนธ์ปริญญา
อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัชนีย์ญา กลิ่นน้ำหอม. (2556). อุปลักษณ์ความสุขในบล็อกไทย. วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ,
14(2), 132-138.
รัชนีย์ญา กลิ่นน้ำหอม และพฤทธิ์ ศุภเศรษฐศิริ. (2560). น้ำท่วมคือสงครามและประชาชนคือเหยื่อ :
มโนทัศน์ที่สะท้อนจากพาดหัวข่าวในหนังสือพิมพ์ไทย. วารสารสถาบันวัฒนธรรมและศิลปะ,
19(37), 114-125.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ :
ราชบัณฑิตยสถาน.
วิกิพีเดีย. (2561). พันทิป.คอม. สืบค้นเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2561, จาก https://th.wikipedia.org/wiki/
พันทิป.คอม.
วิลาวัณย์ วิษณุเวคิน. (2550). อุปลักษณ์ในหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญา
อักษรศาสตมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วุฒินันท์ แก้วจันทร์เกตุ. (2555). กิเลส: การศึกษาอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ในภาษาไทย. วารสารมนุษยศาสตร์,
19(2), 24-41.
วรวรรณา เพ็ชรกิจ. (2551). การศึกษาอุปลักษณ์เกี่ยวกับโรคมะเร็งในภาษาไทยตามแนวปริชานศาสตร์
และวัจนปฏิบัติศาสตร์. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาศาสตร์
บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศิริพร ปัญญาเมธีกุล. (2548). ภาษาในห้องสนทนาทางอินเทอร์เน็ต. วารสารมนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 27,
63-71.
ศุภชัย ต๊ะวิชัย. (2549). อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์แสดงอารมณ์โกรธในภาษาไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญา
อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร.
. (2556, มกราคม-เมษายน). มโนทัศน์พื้นที่ในภาษาไทย: กรณีศึกษาคำว่า ‘หลัง’ ที่ปรากฏใน
เว็บไซต์พันทิปดอทคอม. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 6(1), 131-148.
สุรเชษฐ์ พิชิตพงศ์เผ่า. (2553). อุปลักษณ์ชีวิตในหนังสือแนะนำการดำเนินชีวิต: การศึกษาความสัมพันธ์
ระหว่างภาษากับมโนทัศน์. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย
บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สถาบันโรคผิวหนัง กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2561). สิว (Acnes). สืบค้นเมื่อ 12 พฤศจิกายน
2561, จาก https://inderm.go.th/news/view.php?id_view=616.
อุมาวัลย์ ชาติไอยรานนท์. (2561). [คอมมิวนิสต์ คือ ศัตรู] : อุปลักษณ์เชิงวิพากษ์ในวาทกรรมของ
หลวงวิจิตรวาทการ. ในการประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่9. 20
กรกฎาคม 2561. มหาวิทยาลัยหาดใหญ่. (หน้า 165-178)
เอกพล ดวงศรี. (2561). กรรม : อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ที่สะท้อนความเชื่อในสังคมไทย. วารสารวิจัย
และพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 10(1), 86-102.
Siyuan, Z รัชนีย์ญา กลิ่นน้ำหอม และมนตรี เจียมจรุงยงศ์. (2556). “ชีวิตคืออะไร”: มโนทัศน์ชีวิตในเว็บ
บล็อกของไทยและจีน. วารสารวจนะ, 1(2), 43-60.
ภาษาอังกฤษ
Beger, A.; & Flensburg, J. (2009). ANGER, LOVE and SADNESS revisited: differences
In metaphors between experts and laypersons in the genre Psychology guide. Retrieved November 10, 2018, from
https://www.metaphorik.del/sites/www.metaphorik.de/journal-pdf/16_2009_begerjaekelpdf.
Goatly, A. (1998). The Language of Metaphors. London : Routledge.
Nicholls, A. (2004). What we talk about when we talk about illness. Retrieved November
10, 2018, from https://www.macmillandictionaries.com/MED-Magazine/January2004/15-metaphor-illness-print.htm.
Kövecses, Z. (2010). Metaphor: A Practical Introduction. 2nd ed. Oxford: Oxford University Press.
Lakoff, G. and Johnson, M. (1980). Metaphor we live by. Chicago and London: University of
Chicago Press.
