Snake in Isan Literature

Metaphors and Cultural Interpretation.

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษางูซวงในวรรณกรรมนิทานอีสานเชิงอุปลักษณ์และความหมายทางวัฒนธรรม โดยใช้กรอบคิดสัตวศึกษามาประยุกต์ใช้เพื่อตรวจสอบและหาคำตอบว่า วรรณกรรมนิทานอีสานได้นำเสนอการอุปลักษณ์งูซวงในลักษณะใดบ้าง และการอุปลักษณ์นั้นมีความสำคัญต่อความหมายทางวัฒนธรรมอย่างไร จากการศึกษาการอุปลักษณ์งูซวงพบว่า       1) งูซวงคืออุปลักษณ์ของความดิบเถื่อนและอันตราย อันเป็นผลสืบเนื่องมาจากการสร้างของพญาแถน ทำหน้าที่เป็นตัวกลางเชื่อมระหว่างโลกศักดิ์สิทธิ์กับโลกสามัญ และถูกลดทอนอำนาจเป็นเพียงแค่สัตว์ป่าและมิใช่ผลผลิตทางวัฒนธรรมเฉกเช่นสัตว์เลี้ยงที่มนุษย์สามารถควบคุมและกระทำให้เชื่องได้ 2) งูซวงคืออุปลักษณ์ของพลังอำนาจแห่งการทำลาย เพราะธรรมชาติย่อมมีพลังอำนาจในการทำลายมนุษย์ที่ไม่รู้จักการอนุรักษ์และใช้สอยประโยชน์จากธรรมชาติ กลายเป็นปฏิกิริยาตอบกลับของธรรมชาติต่อมนุษย์ ส่วนประเด็นความหมายทางวัฒนธรรมพบว่า      1) งูซวงในฐานะสัญลักษณ์พลังอำนาจของธรรมชาติ มีความลึกลับยากแก่การหยั่งรู้และอยู่เหนือการควบคุมของมนุษย์  2) งูซวงในฐานะสัญลักษณ์ของอำนาจศักดิ์สิทธิ์ ถูกสร้างขึ้นจากพญาแถนเพื่อกำจัดมนุษย์ที่ไร้ศีลธรรมและถูกย้ำด้วยภาพของสัตว์ที่มาจากเมืองฟ้าเมืองสวรรค์ 3) งูซวงในฐานะสัญลักษณ์ของความเป็นหญิง มีสภาวะตกอยู่ภายใต้การครอบงำ กดขี่ ทั้งยังถูกเชื่อมโยงกับธรรมชาติและมีสถานภาพด้อยกว่ามนุษย์ผู้ถือครองอุดมการณ์พระโพธิสัตว์