การสร้างชุมชนนวัตกรรมพืชสมุนไพรอินทรีย์สู่มาตรฐานยาสมุนไพรไทย
Creating an innovative community of organic herbs to Thai herbal medicine standards
คำสำคัญ:
ชุมชนนวัตกรรม พืชสมุนไพรอินทรีย์ และมาตรฐานยาสมุนไพรไทยบทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง การสร้างชุมชนนวัตกรรมพืชสมุนไพรอินทรีย์สู่มาตรฐานยาสมุนไพรไทยเป็นงานวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีวัถตุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อจัดการความรู้เกี่ยวกับพืชสมุนไพรแบบอินทรีย์และมาตรฐานยาสมุนไพรไทยในชุมชน และ 2) เพื่อหาแนวทางในการพัฒนาชุมชนให้เป็นชุมชนนวัตกรรมพืชสมุนไพรอินทรีย์ที่ได้มาตรฐานยาสมุนไพรไทย กลุ่มเป้าหมายในการวิจัยคือประชากรในพื้นที่ตำบลท่ากระดาน อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งเป็นเกษตกรหรือผู้ที่สนใจเรื่องการปลูกพืชสมุนไพรหรือผู้ที่ประกอบอาชีพที่เกี่ยวข้องกับสมุนไพร และบุคลากรขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่และหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องในพื้นที่เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม และการจดบันทึกภาคสนาม
ผลการวิจัยพบว่า เกษตรกรได้รับความรู้เพิ่มขึ้นจากการเข้าร่วมกิจกรรมถ่ายทอดความรู้เชิงปฏิติการเรื่องการปลูกพืชสมุนไพรแบบอินทรีย์ให้ได้มาตรฐานยาสมุนไพรไทย สำหรับแนวทางในการพัฒนาชุมชนให้เป็นชุมชนนวัตกรรมพืชสมุนไพรอินทรีย์ที่ได้มาตรฐานยาสมุนไพรไทยได้แก่ การส่งเสริมองค์ความรู้ด้านการทำเกษตรแบบอินทรีย์ และการจัดตั้งการรวมกลุ่มของเกษตรในชุมชนที่มีความสนใจและต้องการปลูกพืชสมุนไพรแบบอินทรีย์ เพื่อนำไปขายหรือแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์จากพืชสมุนไพร โดยมีกลุ่มเกษตรกรหมู่ที่ 2 และหมู่ที่ 21 เป็นกลุ่มนำร่อง
ข้อเสนอแนะในการพัฒนาองค์ความรู้เรื่องการปลูกพืชสมุนไพรอินทรีย์ ควรที่จะให้หน่วยงานทุกภาคส่วน เช่น ภาครัฐ ในจังหวัด มหาวิทยาลัย องค์กรชุมชน ผู้นำทางศาสนาและประชาชนเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ของชุมชนร่วมกัน เพื่อให้เกิดเครือข่ายความร่วมมือระหว่างองค์กรและจะทำให้เกิดแนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมอย่างทั่วถึง
เอกสารอ้างอิง
ชญานิษฐ์ วิวัฒนวานิช โอยามาและจิรยุทธ์ สินธุพันธุ์. (2562). การขับเคลื่อนนวัตกรรมสังคมผ่านเรื่องเล่าของคนต้นแบบวิถีชีวิตออร์แกนิก. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(9), 4,583-4,596.
ฉัตรวรัญช์ องคสิงห์ .(2563). นวัตกรรมสังคม: การเปลี่ยนเชิงระบบของวิสาหกิจชุมชนศูนย์ข้าวชุมชนบ้านอุ่มแสง อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัย มหาวิทยาลัยรังสิต.
มูลนิธิสายใยแผ่นดิน. (2544). อะไรคือเกษตรอินทรีย์. วารสารเกษตรกรรมธรรมชาติ, 12(9), 44-46.
เมตต์ เมตต์การุณ์จิต. (2553). การบริหารจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วม: ประชาชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและราชการ.
พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์บุ๊คพอยท์.
วรภัทร์ ภู่เจริญ . (2550). การบริหารนวัตกรรมอย่างยั่งยืนและพอเพียง. กรุงเทพฯ: อริยชน.
วิจารณ์ พานิช. (2555). องค์แห่งการเรียนร้และการจัดการความรู้. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ตถาตาพับบลิเคชัน.
ศักดิ์ชาย สิกขา และคณะ. (2562). รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์การพัฒนานวัตกรรมผลิตภัณฑ์ชุมชน จังหวัดกาฬสินธุ์. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดฉะเชิงเทรา. (2566). รายงานผลการขับเคลื่อนพืชสมุนไพรจังหวัดฉะเชิงเทรา พ.ศ. 2566.
ฉะเชิงเทรา: กลุ่มยุทธศาสตร์พัฒนาการเกษตร.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2548). การจัดการความรู้จากทฤษฎีสู่การปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: สถาบันเพิ่มผลการผลิตแห่งชาติ.
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก. (2562). ความเป็นมาของอีอีซี. สืบค้นเมื่อ 2 มีนาคม 2566, จาก
https://www.eeco.or.th/th/government-initiative
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ. (2549). สุดยอดนวัตกรรมไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และ
เทคโนโลยี.
สำนักพัฒนานวัตกรรมชุมชนจัดการความรู้และสื่อสาร. (2563). นวัตกรรมชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเอง. สืบค้นเมื่อ 25 มกราคม 2565, จาก
https://web.codi.or.th/wp-content/uploads/2020/09/community-innovation_case_compressed.pdf
สำนักยาและวัตถุเสพติด กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2564). ตำรามาตรฐานยาสมุนไพรไทย. สืบค้นเมื่อ 20
ตุลาคม 2565, จาก https://bdn.go.th/thp/home
สำนักงานสถิติจังหวัดฉะเชิงเทรา. (2565). ฐานข้อมูลระดับพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา. สืบค้นเมื่อ 20 ตุลาคม 2565,
จาก https://province.nso.go.th/chchsao/
Cohen, J.M., & Uphoff, N.T. (1981). Rural Development Participation: Concept and Measure for Project Design Implementation and Evaluation. New York: University Press.
David, S. (2006). Exploring Innovation. United Kingdom: Maidenhead McGraw-Hill.
