รูปแบบการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมของชุมชน กรณีศึกษาการจัดการขยะอินทรีย์ของชุมชน ตำบลศิลา อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น เพื่อจัดการขยะอินทรีย์
A Model of Participatory Public Policy Mobilization for Community Organic Waste Management: A Case Study of Sila Subdistrict, Khon Kaen Province
คำสำคัญ:
นโยบายสาธารณะ, การจัดการขยะอินทรีย์, การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมของชุมชนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัญหาการจัดการขยะอินทรีย์ และการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการขยะอินทรีย์ของเทศบาลเมืองศิลา อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ผู้วิจัยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมในการศึกษารูปแบบ กลไก และกระบวนการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะในการจัดการขยะอินทรีย์แบบมีส่วนร่วมของชุมชน โดยเก็บข้อมูลจากผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ของเทศบาล ผู้นำชุมชน ครอบครัวที่คัดแยกขยะ ผู้เก็บรวบรวมขยะ และผู้ใช้ประโยชน์จากขยะอินทรีย์ ในชุมชมนำร่อง 7 ชุมชน ผลการศึกษาพบว่าการกระจายอำนาจและทรัพยากรจากเทศบาลสู่ชุมชนให้มีส่วนร่วมในการออกแบบการทำงาน พัฒนาระบบกลไกการทำงานที่ยืดหยุ่นเหมาะสมกับชุมชน ทำให้เกิดครอบครัวสีเขียวที่คัดแยกขยะ มีอาสมัครเก็บรวบรวมขยะเพื่อไปทำปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพใช้ประโยชน์ทางการเกษตร สอดคล้องกับบริบทชุมชนชานเมืองที่ยังประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำให้ลดปริมาณขยะที่เทศบาลต้องจัดการลดลง เจ้าหน้าที่เทศบาลและคณะวิจัยได้ติดตามสนับสนุนการจัดการขยะอินทรีย์ของชุมชนโดยการเสริมความรู้เรื่องการจัดการขยะ การประชุมติดตามการทำงาน การเยี่ยมบ้าน เยี่ยมแปลงเกษตรที่ใช้ประโยชน์จากขยะอินทรีย์ การสรุปบทเรียน การคืนข้อมูลให้ชุมชนเป็นการเสริมสร้างความเชื่อมั่นในการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ. (2564ก). ข้อมูลสถานการณ์ขยะมูลฝอยของประเทศ ปี 2564. ค้นเมื่อ 10 มีนาคม 2565, https://thaimsw.pcd.go.th/report1.php?year=2564.
กรมควบคุมมลพิษ. (2564ข). ระบบสารสนเทศด้านการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน:สถานการณ์ขยะมูลฝอยของประเทศ. ค้นเมื่อ 10 มีนาคม 2565, https://thaimsw.pcd.go.th/report1.php?year.
กิตติกุล สารสุวรรณ. (2563). ความสำคัญของการจัดการขยะอินทรีย์ภายในครัวเรือน และปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการทำปุ๋ยหมักจากขยะอินทรีย์. สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 13 (ชลบุรี).https://epo13.pcd.go.th/th/search.
เทศบาลเมืองศิลา. (2565). สรุปข้อมูลการบริหารจัดการชยะ 7 ชุมชนนำร่อง ตำบลศิลา อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น.
ปาริชาติ วลัยเสถียรและคณะ. (2543). กระบวนการและเทคนิคการทำงารของนักพัฒนา.สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
มานะ นาคำ พัชรินทร์ ฤชุวรารักษ์ และพะเยาว์ นาคำ. (2566). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ โครงการวิจัยและพัฒนาระบบการจัดการขยะอาหารแบบมีส่วนร่วมของภาคีหุ้นส่วน กรณีตำบลศิลา อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น อยู่ภายใต้โปรแกรมวิจัยการวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการจัดการขยะชุมชนแบบมีส่วนร่วมของ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ระยะที่ 2). ฝ่ายวิจัยและบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สถาพร เริงธรรม. (2560). นโยบายสาธารณะของประชาชน. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดขอนแก่น. (2563). สรุปสถานการณ์การจัดการขยะในภาพรวมของจังหวัดขอนแก่น ปี พ.ศ.2563. ค้นเมื่อ 10 มีนาคม 2565, https://Kklocal.go.th.
องค์การบริหารส่วนตำบลศิลา. (2560 ). ข้อมูลพื้นฐานชุมชน. สำนักงานปลัด:องค์การบริหารส่วนตำบลศิลา (ศูนย์บริการ และถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรประจำตำบลศิลา) อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น.
อรสุภาว์ สายเพชร และฆริกา คันธา. (2023). ด้านนโยบายกับการจัดการขยะอาหาร: บทปริทัศน์ว่าด้วยนโยบายสาธารณะเพื่อการจัดการขยะอาหาร. Suranaree J. Soc. Sci., 17(1), 1-19.
อาทิตยา ชมภูนิมิตร. (2566). แนวทางการพัฒนาการฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการโดยชุมชนของศูนย์บริการคนพิการทั่วไป [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
Germán Portillo. (มปป.). ขยะอินทรีย์. ค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2565, https://nrei.rmutsv.ac.th/sites/default/files/poprosal
Rondinelli, D. A. (2006). Government Serving People: The Changing Roles of Public Administration in Democratic Government, Public Administration and Democratic Governance: Governments Serving Citizens. 7 th Global Forum on Reinventing Government Building Trust in Government 26-27 June 2007, Vienna, Austria, United Nation, 2-5.
