การถอดรหัสโครงสร้างอัตลักษณ์: การวิเคราะห์ชุมชนมอญผ่านปรัชญาภาษาศาสตร์ของโซซูร์

พระครูวิจิตรธรรมโกศล; ชิสา  กันยาวิริยะ

ผู้แต่ง

พระครูวิจิตรธรรมโกศล นักวิชาการอิสระ
ชิสา กันยาวิริยะ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา

คำสำคัญ:

อัตลักษณ์มอญ, โครงสร้างนิยม, คู่ตรงข้าม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์เอกสารเรื่อง 'ปรัชญาแห่งการดำรงอยู่ของชุมชนชาวมอญในสังคมพหุวัฒนธรรม' ผ่านกรอบทฤษฎีโครงสร้างนิยมของแฟร์ดีน็อง เดอ โซซูร์ โดยมุ่งถอดรหัสระบบโครงสร้างเชิงวัฒนธรรม (langue) ที่กำกับการแสดงออกทางอัตลักษณ์ของชาวมอญ (parole) การวิเคราะห์จะให้ความสำคัญกับแนวคิดเรื่องสัญญะ (sign), คุณค่า (value) ที่เกิดจากความแตกต่าง, และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง การสร้างความหมายผ่านคู่ตรงข้าม (binary oppositions) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าอัตลักษณ์มอญไม่ได้มีสถานะเป็นแก่นแท้ที่ตายตัว แต่เป็นระบบแห่งความสัมพันธ์ที่ถูกประกอบสร้างขึ้นจากคู่ตรงข้ามหลัก 4 คู่ ได้แก่ พุทธ/ผี, มอญ/ไทย, ดั้งเดิม/สมัยใหม่, และคนใน/คนนอก ซึ่งคู่ตรงข้ามเหล่านี้ไม่เพียงแต่กำหนดกฎเกณฑ์ทางสังคม แต่ยังเป็นกลไกที่ช่วยให้ชุมชนสามารถธำรงรักษาและปรับเปลี่ยนอัตลักษณ์ของตนเองท่ามกลางบริบทสังคมพหุวัฒนธรรมได้อย่างมีพลวัต

เอกสารอ้างอิง

จริยาพร รัศมีแพทย์. (2544). การเปลี่ยนแปลงวิถีการดำรงชีพของชาวมอญ: กรณีศึกษาชุมชนบ้านบาง กระดี่ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหิดล].

จวน เครือวิชฌยาจารย์. (2537). วิถีชีวิตชาวมอญ. สำนักพิมพ์เมืองโบราณ.

ณัฐวุฒิ สุทธิสงคราม. (2509). สมเด็จพระนางเรือล่ม. แพร่พิทยา.

ดาริกา ธนะศักดิ์ศิริ. (2556). พลวัตของชุมชนมอญสามโคก จังหวัดปทุมธานี [วิทยานิพนธ์ปริญญา มหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร].

พระครูวิจิตรธรรมโกศล กุสลจิตฺโต. (ม.ป.ป.). ปรัชญาแห่งการดำรงอยู่ของชุมชนชาวมอญในสังคมพหุ วัฒนธรรม [เอกสารต้นฉบับไม่ได้ตีพิมพ์].

พัชรินทร์ สิรสุนทร. (2558). อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาวมอญในประเทศไทย. สำนักพิมพ์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

รามัญคดี. (2017, เมษายน 15). ขนมจีนรามัญ อาหารมอญที่เป็นที่นิยมรับประทานทั่วไปในประเทศไทย [โพสต์]. Facebook. https://www.facebook.com/Ramanpedia/.

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรง ราชานุภาพ. (2505). สาส์นสมเด็จ (เล่ม 5). องค์การค้าของคุรุสภา.

สุจริตลักษณ์ ดีผดุง. (2542). บทบาทของชาวมอญในการรับราชการสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น. สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สุภรณ์ โอเจริญ. (2541). ชาวมอญในประเทศไทย: การศึกษาทางประวัติศาสตร์และสังคม. วารสาร ประวัติศาสตร์, 23(2), 80-220.

สุภาวดี มิตรสมหวัง. (2544). ระบบเครือญาติและการนับถือผีของชาวมอญ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต , มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].

องค์ บรรจุน. (2549). ความเชื่อและพิธีกรรมของชาวมอญ. สำนักพิมพ์มติชน.

องค์ บรรจุน. (2014, 28 ตุลาคม). พลวัตการตั้งถิ่นฐานของชาวมอญ. มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธุ์. https://lek-prapai.org/home/view.php?id=589.

องค์ บรรจุน. (2559). เครือญาติและระบบผีมอญ. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).

Lévi-Strauss, C. (1963). Structural anthropology (C. Jacobson & B. G. Schoepf, Trans.). Basic Books. (Original work published 1958).

Saussure, F. de. (1983). Course in general linguistics (R. Harris, Trans.). Duckworth. (Original work published 1916).

Thailand Science Research and Innovation. (2015). The dynamics of Mon communities in modern Thailand. https://www.tsri.or.th/en/research/mon-communities-thailand.