การละเล่นแห่งสายน้ำ : การรื้อสร้างความหมายอันไหลเลื่อนของวัฒนธรรมสงกรานต์ไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้วิเคราะห์เทศกาลสงกรานต์ในประเทศไทยผ่านแนวคิดการรื้อสร้าง (Deconstruction) ของฌาคส์ แดร์ริดา โดยมุ่งวิพากษ์ความเชื่อที่ว่าสงกรานต์มีความหมายดั้งเดิมที่คงที่และเป็นหนึ่งเดียว ผลการวิเคราะห์พบว่าความหมายของสงกรานต์ถูกประกอบสร้างขึ้นผ่านคู่ตรงข้ามเชิงลำดับชั้น เช่น ศักดิ์สิทธิ์/สามัญ ดั้งเดิม/สมัยใหม่ และคุณค่าทางวัฒนธรรม/คุณค่าเชิงพาณิชย์ ซึ่งต่างพึ่งพาและสร้างความหมายร่วมกันอย่างแยกไม่ออก

นอกจากนี้ “น้ำ” ซึ่งเป็นสัญลักษณ์สำคัญของสงกรานต์ยังมีลักษณะเป็นสิ่งที่ “ตัดสินไม่ได้” (undecidable) เพราะสามารถสื่อความหมายได้ทั้งด้านศักดิ์สิทธิ์และความบันเทิง ความหมายที่หลากหลายดังกล่าวทำให้ไม่อาจกำหนดนิยามของสงกรานต์ได้อย่างตายตัว บทความจึงสรุปว่า ความไหลเลื่อนของสงกรานต์มิใช่ความเสื่อมถอยทางวัฒนธรรม หากเป็นกระบวนการสร้างความหมายที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องตามบริบททางสังคมและวัฒนธรรมที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ