การส่งผ่านประวัติศาสตร์ท้องถิ่นผ่านงานสตรีทอาร์ตที่ดำเนินการโดยหน่วยงานราชการ กรณีศึกษาสตรีทอาร์ตใต้สะพานมหาเจษฎาบดินทรานุสรณ์ จังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาการส่งผ่านประวัติศาสตร์ท้องถิ่นผ่านงานสตรีทอาร์ตที่ดำเนินการโดยหน่วยงานราชการ กรณีศึกษาคือสตรีทอาร์ตใต้สะพานมหาเจษฎาบดินทรานุสรณ์ จังหวัดนนทบุรี ซึ่งถูกจัดทำขึ้นภายใต้โครงการฟื้นฟูและพัฒนาเมืองเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ด้านประวัติศาสตร์ กีฬา วิถีชีวิต และสุขภาพ งานสตรีทอาร์ตดังกล่าวถูกออกแบบและดำเนินการโดยศิลปินที่ได้รับการว่าจ้างจากภาครัฐ โดยเนื้อหาส่วนใหญ่เป็นภาพสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ สัญลักษณ์ประจำจังหวัด วิถีชีวิตและวัฒนธรรม รวมถึงมีการใช้เทคโนโลยีสามมิติและความจริงเสริม (Augmented Reality) เพื่อเพิ่มความน่าสนใจเชิงท่องเที่ยว อย่างไรก็ตาม ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่างานสตรีทอาร์ตนี้มีลักษณะของการสื่อสารเชิงสัญญะที่มุ่งนำเสนอความหมายตรงไปตรงมา (Denotative meaning) ทั้งนี้เกิดจากความต้องการสื่อสารให้นักท่องเที่ยวเข้าใจง่าย ประวัติศาสตร์วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับเกาะเกร็ดและชาวมอญถูกเลือกให้เป็นสิ่งที่ภาครัฐส่งผ่านในงานสตรีทอาร์ต จากกระบวนการจัดสร้างสตรีทอาร์ตที่เกิดขึ้นเบ็ดเสร็จโดยภาครัฐทำให้สตรีทอาร์ตแห่งนี้มีรูปแบบการนำเสนอแตกต่างจากสตรีทอาร์ตเพื่อการท่องเที่ยวแหล่งอื่น ขาดมิติที่แสดงให้เห็นความสำคัญของพื้นที่และการมีส่วนร่วมจากชุมชนในพื้นที่ โดยเฉพาะชุมชนศาลหลักเมืองเดิมและประวัติศาสตร์ท้องถิ่นตำบลบางศรีเมืองซึ่งเป็นบริเวณที่ตั้งของงาน สตรีทอาร์ตกลับไม่ได้รับการสะท้อนเรื่องราวหรือประวัติศาสตร์ท้องถิ่นในผลงานศิลปะที่จัดแสดง นอกจากนี้ยังเห็นถึงการจำกัดบทบาทของศิลปินในฐานะผู้ปฏิบัติตามกรอบที่รัฐกำหนดมากกว่าการสร้างสรรค์ที่เชื่อมโยงกับประเด็นของชุมชน การวิจัยจึงชี้ให้เห็นประเด็นท้าทายสำคัญของการนำสตรีทอาร์ตมาใช้เป็นสื่อในการส่งผ่านประวัติศาสตร์และอัตลักษณ์ท้องถิ่นภายใต้กรอบการดำเนินงานของหน่วยงานราชการ กล่าวคือ แม้งานศิลปะจะสามารถสร้างภาพลักษณ์ใหม่และดึงดูดการท่องเที่ยวได้ แต่กลับลดทอนบทบาทของสตรีทอาร์ตในฐานะเครื่องมือทางสังคมและวัฒนธรรมที่สะท้อนเสียงของชุมชน การพัฒนาเช่นนี้จึงควรคำนึงถึงการมีส่วนร่วมของประชาชนในท้องถิ่นเพื่อให้เกิดการถ่ายทอดเรื่องราวทางประวัติศาสตร์อย่างแท้จริงและยั่งยืน