การศึกษาสภาพบริบทและการตั้งถิ่นฐานของเกษตรกรในพื้นที่โครงการอ่างเก็บน้ำ คลองหลวงรัชชโลทร อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดชลบุรี

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้วัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) บริบทและการตั้งถิ่นฐานของครัวเรือนในพื้นที่รับประโยชน์ของโครงการฯ 2) สภาพการเกษตร ปศุสัตว์ และประมงของครัวเรือนในพื้นที่รับประโยชน์ของโครงการฯ 3) ความเป็นประโยชน์ของโครงการฯ และข้อเสนอแนะของครัวเรือนในพื้นที่รับประโยชน์ของโครงการฯ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจประชากรที่ศึกษา คือ ครัวเรือนในพื้นที่โครงการอ่างเก็บน้ำคลองหลวง รัชชโลทร อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดชลบุรี จำนวน 59,128 ครัวเรือน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบมีจุดมุ่งหมาย โดยส่วนเศรษฐกิจสังคมและประเมินผลโครงการเป็นผู้กำหนดรายชื่อกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 211 ครัวเรือน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้ตอบแบบสอบถาม ร้อยละ 48.8 เป็นเพศชาย มีอายุเฉลี่ย 57.86 ปี ร้อยละ 42.7 มีสมาชิกทั้งหมดในครัวเรือน 3-4 คน ร้อยละ 41.7 จบการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ 4 มีรายได้จากการขายผลผลิตเกษตรในเขตพื้นที่ชลประทานเฉลี่ย 198,291.79 บาทต่อปี มีการใช้ที่ดินเป็นที่อยู่อาศัยเฉลี่ย 2.04 ไร่ ร้อยละ 85.3 มีที่ดินเป็นที่ของตนเองที่เป็นโฉนด และใช้ที่ดินเพื่อการเกษตรเฉลี่ย 21.00 ไร่ 2) ครัวเรือนเกษตรกรปลูกข้าวนาปีในเดือนเมษายน และเก็บเกี่ยวในเดือนสิงหาคม มีพื้นที่ปลูกเฉลี่ย 21.76 ไร่ ได้รับความเสียหายเฉลี่ย 9.04 ไร่ ได้รับผลผลิตเฉลี่ย 593.65 กิโลกรัมต่อไร่ต่อปี มีต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 4,110.45 บาทต่อไร่ และจำหน่ายให้กับโรงสีภายในชุมชนราคาเฉลี่ย 8.19 บาทต่อกิโลกรัม สำหรับสภาพการทำปศุสัตว์และการเลี้ยงสัตว์น้ำของครัวเรือน พบว่า ร้อยละ 26.50 เลี้ยงไว้เพื่อการขาย และ 3) ความเป็นประโยชน์ของโครงการฯ พบว่า ภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยมีข้อเสนอให้ภาครัฐจัดหาแหล่งทุน แหล่งรับซื้อผลผลิต และการประกันราคาผลผลิตทางการเกษตร รวมถึงเสนอให้ปล่อยน้ำให้เพียงพอต่อการใช้จริง