การวิเคราะห์ประสิทธิภาพโครงการประกันรายได้เกษตรกรสวนยางระยะที่ 4 ในจังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การวิเคราะห์ประสิทธิภาพโครงการประกันรายได้เกษตรกรสวนยางระยะที่ 4 ในจังหวัดกาฬสินธุ์ ผู้วิจัยได้ดำเนินการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods) โดยใช้เทคนิควิธีการเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ (Quantitative and Qualitative Method as Technique) เพื่อสรุปผลการวิจัยร่วมกัน โดยใช้เครื่องมือแบบสัมภาษณ์ในการเก็บข้อมูลกลุ่มเป้าหมาย และกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Focus Group) จำนวน 40 ราย ได้แก่ เกษตรกร คณะอนุกรรมการบริหาร และคณะทำงาน ผลการศึกษาด้านการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงรายได้ของเกษตรกรชาวสวนยางที่เข้าร่วมโครงการฯ พบว่า เกษตรกรมีการเปลี่ยนแปลงรายได้เพิ่มขึ้น ในระดับน้อยมากถึงปานกลาง (ร้อยละ 2.13) สาเหตุหลักจากราคาประกันยางพาราอยู่ในระดับต่ำ 23 บาท/กก. เมื่อเทียบกับราคาปัจจัยการผลิตที่สูงขึ้นมาก ระยะเวลาการจ่ายเงินชดเชยตามโครงการฯ เพียง 2 เดือนเท่านั้น ทำให้จำนวนเงินชดเชยรวมประมาณ 204 บาท/ไร่ ซึ่งแม้จะช่วยเพิ่มรายได้แต่ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายครัวเรือนและการบำรุงรักษาสวนยาง เกษตรกรที่มีพื้นที่ปลูกน้อยจะได้รับเงินชดเชยน้อยด้วย และส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเสริมเพื่อเพิ่มรายได้ให้เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย เกษตรกรจึงมีข้อคิดเห็นเป็นไปในแนวทางเดียวกัน ในด้านการผลักดันราคายางพาราให้สูงขึ้น ร่วมกับแนวทางการลดต้นทุนการผลิต ซึ่งจะช่วยให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น เพียงพอ ต่อภาระค่าใช้จ่าย และการทำอาชีพเกษตร ส่วนผลการศึกษาด้านการวิเคราะห์ประสิทธิภาพการบริหารจัดการโครงการฯ พบว่ามีประสิทธิภาพอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด โดยกลุ่มเกษตรกร คณะอนุกรรมการบริหาร และคณะทำงานระดับพื้นที่ ต่างเห็นพ้องว่าการดำเนินโครงการฯ มีขั้นตอนที่ชัดเจน และดำเนินไปอย่างเป็นระบบ เจ้าหน้าที่การยางแห่งประเทศไทยร่วมกับผู้นำชุมชน ได้ดำเนินการประชุมชี้แจงรายละเอียด และขั้นตอนอย่างทั่วถึงก่อนเริ่มโครงการ รวมทั้งมีการตรวจสอบข้อมูลเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการโดยละเอียด เพื่อป้องกันการคลาดเคลื่อนของข้อมูล และป้องกันการจ่ายเงินชดเชยผิดพลาด การจ่ายเงินชดเชยเป็นไปอย่างถูกต้องและรวดเร็วภายในกรอบระยะเวลาที่กำหนด ซึ่งส่งผลให้โครงการสามารถบรรลุตามวัตถุประสงค์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะจากการวิจัย ดังนี้ ภาครัฐควรเร่งผลักดันราคายางพาราให้สูงขึ้น ส่งเสริมการใช้ยางภาครัฐ ลดต้นทุนการผลิต แปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่ม สร้างรายได้เพิ่มจากการทำอาชีพเกษตรกรรมอื่น ๆ และเพิ่มช่องทางการส่งออกให้มากขึ้น