ความรับผิดทางอาญาของนิติบุคคล : ศึกษากรณีความผิดฐานอาชญากรรมต่อมวลมนุษยชาติโดยเปรียบเทียบเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับประเทศไทย

บทคัดย่อ

ประเทศไทยนั้นมีการปรากฏตัวขึ้นของการกระทำที่เป็นความผิดฐานอาชญากรรมต่อมวลมนุษยชาติโดยมีนิติบุคคลเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของการกระทำที่เข้าลักษณะของการเอาคนลงเป็นทาสและการค้ามนุษย์อย่างกว้างขวางหรือเป็นระบบ แต่ในระบบกฎหมายไทยกลับไม่มีบทบัญญัติกฎหมายที่กำหนดให้นิติบุคคลมีรับผิดทางอาญาฐานอาชญากรรมต่อมวลมนุษยชาติแต่อย่างใด ดังนั้น กรณีดังกล่าวจึงเกิดประเด็นปัญหาว่าหากรัฐจะมีนโยบายทางอาญาให้นิติบุคคลต้องรับผิดในฐานความผิดดังกล่าวแล้วจะนำหลักเกณฑ์ใดมาใช้ในการพิจารณา และนอกจากนี้เนื่องจากนิติบุคคลนั้นเป็นบุคคลสมมุติที่กฎหมายสร้างขึ้น จึงมีสาระสำคัญที่แตกต่างจากบุคคลธรรมดา กรณีดังกล่าวจึงยังมีประเด็นปัญหาต่อไปเกี่ยวกับโทษทางอาญาที่เหมาะสมสำหรับนิติบุคคลเนื่องจากโทษตามระบบกฎหมายอาญาไทยที่สามารถใช้บังคับกับนิติบุคคลในปัจจุบันนั้นคงมีเพียงแต่เฉพาะโทษปรับเท่านั้น ทั้งนี้จากการศึกษาพบว่ารัฐอาจคลี่คลายปัญหาได้ด้วยการบัญญัติหลักทั่วไปเรื่องความรับผิดทางอาญาของนิติบุคคล กำหนดความผิดฐานอาชญากรรมต่อมวลมนุษยชาติ และกำหนดโทษทางอาญาไว้เป็นพิเศษโดยเฉพาะสำหรับนิติบุคคลไว้ในกฎหมาย