ปัญหาเกี่ยวกับการจัดตั้งวิสาหกิจเพื่อสังคมในรูปแบบบริษัทจำกัด

บทคัดย่อ

ธุรกิจที่ดำเนินกิจการโดยคำนึงถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้นต่อสังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม ตลอดจนมีเป้าหมายในการพัฒนา สังคม ชุมชนและสิ่งแวดล้อมกำลังได้รับความสนใจจากทั้งภาคธุรกิจ ภาครัฐ และประชาชนทำให้เกิดธุรกิจที่มุ่งหมายสร้าง “ความรับผิดชอบของธุรกิจต่อสังคม” ซึ่งส่งผลให้เกิดผลกระทบเชิงบวกประโยชน์ที่สังคม ชุมชน และสิ่งแวดล้อม จึงทำให้มีการพัฒนารูปแบบธุรกิจไปสู่การเป็น “วิสาหกิจเพื่อสังคม” ซึ่งหมายถึง กิจการที่มีวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งองค์กรเพื่อดำเนินกิจการเพื่อสังคมชุมชน และสิ่งแวดล้อม ขณะเดียวกันก็มีการประกอบธุรกิจเพื่อแสวงหากำไร และให้ความสำคัญผู้มีส่วนได้เสีย 

สำหรับประเทศไทยก็ได้เตรียมพร้อมในการจัดตั้งวิสาหกิจเพื่อสังคมมาหลายปี โดยมีการจัดทำร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม พ.ศ. .... เสนอต่อคณะรัฐมนตรี ซึ่งเนื้อหาของกฎหมายฉบับนี้อนุญาตให้นิติบุคคลสามารถจดทะเบียน
เพื่อขอรับการส่งเสริมการเป็นวิสาหกิจเพื่อสังคม ตลอดจนมีมาตรการส่งเสริมวิสาหกิจ
เพื่อสังคม ทั้งด้านการเสริมสร้างความรู้  เงินทุน และภาษี

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ได้ศึกษาการจัดตั้งวิสาหกิจเพื่อสังคม จากมุมมองของการจัดตั้งในรูปแบบบริษัทจำกัด ซึ่งพบว่า หากมีการจัดตั้งวิสาหกิจเพื่อสังคมในรูปแบบบริษัทจำกัด จะทำให้เกิดปัญหาหลายประการทั้งจากร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคม พ.ศ. .... และจากความไม่สอดคล้องของกฎหมายบริษัทจำกัด และแนวคิดและร่างพระราชบัญญัติดังกล่าว ในประเด็นเรื่องความหมายของคำว่าวัตถุประสงค์ทางสังคมการคุ้มครองผู้ถือหุ้นฝ่ายข้างน้อยหน้าที่ และความรับผิดของกรรมการในวิสาหกิจเพื่อสังคมที่เป็นบริษัทจำกัด การมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้เสีย
ในวิสาหกิจเพื่อสังคม แหล่งรายได้ของวิสาหกิจเพื่อสังคม และกลไกการกำกับดูแล
ให้วิสาหกิจเพื่อสังคมดำเนินการตามกฎหมาย

(2)

จากการศึกษากฎหมายของสหรัฐอเมริกา และสหราชอาณาจักร และเปรียบเทียบกับกฎหมายไทย พบว่าทั้งสองประเทศต่างมีกฎหมายเกี่ยวกับการจัดตั้งวิสาหกิจเพื่อสังคมในรูปแบบบริษัทจำกัดขึ้นมาโดยเฉพาะ ซึ่งทำให้เกิดความชัดเจนทางด้านโครงสร้างของวิสาหกิจเพื่อสังคม ส่งเสริมการดำเนินงาน ลดอุปสรรค และประกันการดำเนินการวัตถุประสงค์ของวิสาหกิจเพื่อสังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงได้เสนอให้มีกฎหมายจัดตั้งวิสาหกิจเพื่อสังคมโดยเฉพาะ
แยกต่างหากจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์