ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการสืบมรดก ตามมาตรา 1607

บทคัดย่อ

              บทความนี้มุ่งศึกษาที่มาและเจตนารมณ์ของหลักกฎหมายเรื่องการสืบมรดกหลังจากที่ทายาทถูกกำจัดมิให้รับมรดก ตลอดจนผลทางกฎหมายของการสืบมรดกโดยเหตุดังกล่าว จากการศึกษาพบว่า หลักกฎหมายเกี่ยวกับการสืบมรดกเมื่อทายาทถูกกำจัดมิให้รับมรดกเป็นหลักกฎหมายใหม่ซึ่งปรากฏในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ประกาศใช้ในปี พ.ศ. 2478 และเป็นมาตราที่มีเนื้อหาเหมือนที่บัญญัติไว้ในกฎหมายต่างประเทศที่ใหม่ที่สุดในขณะนั้น เช่น ประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันและประมวลกฎหมายแพ่งฝรั่งเศส ทั้งนี้ ในบริบทของการถูกกำจัดมิให้รับมรดกนั้นกฎหมายมีเจตนารมณ์ที่จะลงโทษทายาทผู้ประพฤติตนไม่เหมาะสมบางประการตามที่กฎหมายกำหนดไว้โดยกำจัดสิทธิในการรับมรดกของทายาทนั้น และการลงโทษดังกล่าวมีผลเป็นการเฉพาะตัว การที่การถูกกำจัดมิให้รับมรดกมีผลเป็นการเฉพาะตัวนั่นเอง กฎหมายจึงให้ผู้สืบสันดานของทายาทซึ่งถูกกำจัดมิให้รับมรดกสืบมรดกต่อไปได้เสมือนหนึ่งว่าทายาทซึ่งถูกกำจัดมิให้รับมรดกนั้นตายแล้ว ตามมาตรา 1607 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ อย่างไรก็ตาม มาตรา 1607 บัญญัติไว้เพียงสั้น ๆ และขาดความชัดเจน จึงทำให้เกิดปัญหาในการตีความเพื่อบังคับใช้ว่าการสืบมรดกโดยผู้สืบสันดานของทายาทซึ่งถูกกำจัดมิให้รับมรดกจะต้องอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์เดียวกันกับการรับมรดกแทนที่ตามมาตรา 1639 (ซึ่งเป็นบทบัญญัติที่กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับกรณีที่ทายาทโดยธรรมถูกกำจัดมิให้รับมรดก) หรือไม่

            บทความนี้จึงมุ่งศึกษาว่า (1) บทบัญญัติเกี่ยวกับการสืบมรดกโดยผู้สืบสันดานของทายาทซึ่งถูกกำจัดมิให้รับมรดกอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์เดียวกันกับกรณีการรับมรดกแทนที่หรือไม่ (2) หลักเกณฑ์เกี่ยวกับการสืบมรดกโดยผู้สืบสันดานใช้บังคับในกรณีที่ทายาทซึ่งถูกกำจัดมิให้รับมรดกเป็นทายาทประเภทใด และ (3) ผู้สืบสันดานของทายาทที่ถูกกำจัดมิให้รับมรดกต้องเป็นผู้สืบสันดานโดยตรงหรือไม่ วิทยานิพนธ์นี้เสนอแนะแนวทางที่เหมาะสมเพื่อสามารถตีความหลักกฎหมายเกี่ยวกับการสืบมรดกโดยผู้สืบสันดานของทายาทซึ่งถูกกำจัดมิให้รับมรดกให้เกิดความชัดเจนและสอดคล้องกับเจตนารมณ์อันแท้จริงของกฎหมาย ทั้งนี้ โดยศึกษาหลักกฎหมายไทยเปรียบเทียบกับหลักกฎหมายของประเทศญี่ปุ่น ฝรั่งเศส และเยอรมัน

            จากการศึกษาผู้เขียนเสนอแนะให้ตีความดังต่อไปนี้ ประการแรก หลักกฎหมายเกี่ยวกับการสืบมรดกโดยผู้สืบสันดานของทายาทซึ่งถูกกำจัดมิให้รับมรดกตามมาตรา 1607 อยู่ภายใต้หลักเกณฑ์เดียวกันกับกรณีการรับมรดกแทนที่  ประการที่สอง หลักกฎหมายดังกล่าวใช้บังคับเฉพาะในกรณีที่ทายาทซึ่งถูกกำจัดมิให้รับมรดกเป็นทายาทโดยธรรมตามมาตรา 1629 (1) (3) (4) หรือ (6) เท่านั้น และประการสุดท้าย ผู้สืบสันดานของทายาทที่สามารถเข้าสืบมรดกได้ต้องเป็นผู้สืบสันดานโดยตรงตามสายโลหิต ทั้งนี้ ควรมีการแก้ไขกฎหมายโดยยกเลิกประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1607 และแก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1639

คำสำคัญ

สืบมรดก, รับมรดกแทนที่,ถูกกำจัดมิให้รับมรดก