ความเป็นไปได้ในการจัดตั้งหน่วยงานจัดเก็บภาษีกึ่งอิสระในประเทศไทย

บทคัดย่อ

หน่วยงานของรัฐที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการเงินการคลังและการภาษีอากรของประเทศไทยในปัจจุบันได้แก่ กระทรวงการคลัง โดยมีหน่วยงานกลุ่มภารกิจด้านรายได้ซึ่งมีอำนาจหน้าที่ในการบริหารจัดเก็บภาษีอากร3 หน่วยงานหลักซึ่งเป็นส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรมได้แก่ กรมศุลกากร กรมสรรพสามิต และกรมสรรพากร

จากการศึกษาพบว่าอุปสรรคสำคัญในการพัฒนาระบบบริหารจัดเก็บภาษีอากรของประเทศไทยเกิดจากรูปแบบของหน่วยงานจัดเก็บภาษีที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบราชการซึ่งมีลักษณะการบริหารงานแบบรวมศูนย์อำนาจ ลักษณะดังกล่าวส่งผลให้หน่วยงานจัดเก็บภาษีมีโครงสร้างการบริหารงานที่ตึงตัว ไม่มีความยืดหยุ่น ไม่สามารถตัดสินใจดำเนินการใดๆด้วยตนเองได้มากนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการบริหารงานบุคคล ทำให้หน่วยงานจัดเก็บภาษีไม่สามารถดึงดูดและรักษาบุคลากรที่มีคุณภาพเอาไว้ได้นอกจากนี้ ในบางกรณีอาจเกิดการแสวงหาประโยชน์ในทางมิชอบ รวมทั้งอาจถูกแทรกแซงทางการเมืองได้ง่าย

จากการศึกษารูปแบบของหน่วยงานบริหารจัดเก็บภาษีของต่างประเทศ พบว่ามีการนำหน่วยงานจัดเก็บภาษีกึ่งอิสระมาปรับใช้เพื่อแก้ไขปัญหาประสิทธิภาพในการบริหารจัดเก็บภาษี ทั้งนี้ การใช้รูปแบบดังกล่าวส่งผลให้หน่วยงานจัดเก็บภาษีมีประสิทธิภาพมากขึ้น ดังนั้น การเปลี่ยนแปลงหน่วยงานจัดเก็บภาษีอากรแบบราชการดั้งเดิมเป็นหน่วยงานจัดเก็บภาษีกึ่งอิสระจึงเป็นทางเลือกหนึ่งซึ่งอาจนำมาใช้เพื่อการปฏิรูประบบการบริหารจัดเก็บภาษีของประเทศไทยให้มีประสิทธิภาพ