การให้ความยินยอมในการรักษาพยาบาลของผู้เยาว์ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

บุคคลทุกคนย่อมมีสิทธิในการกำหนดชีวิตตนเองภายใต้หลักเสรีนิยมและหลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อันเป็นหลักการขั้นพื้นฐานที่ได้บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ ส่งผลให้มีการรับรองสิทธิและเสรีภาพในการกำหนดชีวิตในเรื่องการให้ความยินยอมเพื่อรักษาพยาบาลหรือการปฏิเสธไม่รับการรักษาไว้ในกฎหมายเฉพาะทางการแพทย์ คือ มาตรา 8 แห่ง พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 อันถือเป็นกฎหมายหลักทางการแพทย์ที่ยึดถือปฏิบัติกัน ซึ่งแพทย์ต้องเคารพถึงการตัดสินใจของผู้ป่วยที่จะไม่ดำเนินการรักษาให้ขัดต่อความประสงค์ที่แท้จริงของผู้ป่วย แต่มีปัญหาว่ามาตราดังกล่าวเป็นการบัญญัติถึงการให้ความยินยอมของผู้ป่วยไว้อย่างกว้าง ไม่ได้ระบุถึงหลักเกณฑ์หรือสิทธิในการให้ความยินยอมทางการแพทย์ของผู้ป่วยซึ่งเป็นผู้เยาว์ไว้อย่างชัดแจ้งว่ามีสิทธิในการให้ความยินยอมด้วยตนเองได้หรือไม่ และต้องมีอายุเท่าใดจึงสามารถให้ความยินยอมได้ด้วยตนเอง ด้วยเหตุนี้จึงได้มีแพทย์และนักกฎหมายเสนอให้นำหลักเกณฑ์การแสดงเจตนาของผู้เยาว์ ในกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาใช้กับกรณีการให้ความยินยอมของผู้เยาว์ ทั้งที่กฎหมายสองฉบับดังกล่าวมีเจตนารมณ์ที่ต่างกัน อีกปัญหาหนึ่งคือ กฎหมายดังกล่าวไม่มีบทบัญญัติถึงบุคคลผู้สามารถให้ความยินยอมแทนผู้ป่วยซึ่งเป็นผู้เยาว์ไว้ ในกรณีที่ผู้เยาว์ไม่มีผู้แทนโดยชอบธรรมหรือผู้เยาว์ไม่ได้อยู่กับผู้แทนโดยชอบธรรม บุคคลใดมีอำนาจให้ความยินยอมทางการแพทย์แทนผู้เยาว์ในกรณีนี้ได้ มีการนำเอาลำดับผู้มีสิทธิรับมรดกตามกฎหมายแพ่ง มาใช้เป็นหลักเกณฑ์ในเรื่องลำดับของผู้มีสิทธิในการให้ความยินยอมแทนผู้ป่วย เนื่องจากปัญหาความไม่เพียงพอ และไม่ชัดเจนของกฎหมายเฉพาะที่มีอยู่ในปัจจุบัน

บทความนี้จึงศึกษาเรื่องสิทธิในการรักษาพยาบาลของผู้เยาว์ว่ามีสิทธิให้ความยินยอมด้วยตนเองหรือไม่ บุคคลอายุเท่าใดจึงจะมีอำนาจให้ความยินยอมได้ด้วยตนเองและในกรณีทีผู้เยาว์ไม่ได้อาศัยอยู่กับผู้แทนโดยชอบธรรมหรือไม่สามารถหาตัวผู้แทนโดยชอบธรรมมาให้ความยินยอมในการรักษาพยาบาลแทนผู้เยาว์ได้ บุคคลใดมีอำนาจให้ความยินยอมแทน โดยทำการศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศ กล่าวคือ กฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกาและประเทศสหราชอาณาจักร ถึงหลักเกณฑ์ในการให้ความยินยอมของผู้เยาว์เพื่อรักษาพยาบาลและบุคคลผู้มีสิทธิให้ความยินยอมแทนหรือร่วมกับผู้เยาว์ และนำเสนอแนวทางการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายไทยให้มีความชัดเจนและพอเพียงยิ่งขึ้น