สิทธิและเสรีภาพในการสมรสของบุคคลเพศทางเลือก

บทคัดย่อ

ในสังคมปัจจุบันนี้ เป็นที่ยอมรับกันว่า หากนิยามถึงคำว่า “เพศ” นั้น นอกจากเพศสภาพที่มีมาแต่กำเนิด  อันได้แก่ เพศชาย และเพศหญิง ซึ่งเป็นเพศสรีระที่ธรรมชาติสร้างขึ้นเพื่อสืบพันธ์ต่อไปแล้ว เรามักพบเห็นบุคคลที่มีการแสดงออกในพฤติกรรมทางเพศที่แตกต่างจากเพศสภาพของตน เช่น ชายแสดงออกคล้ายหญิง หรือ หญิงแสดงออกคล้ายชาย เป็นต้น โดยสังคมในปัจจุบันของเราต่างยอมรับซึ่งการแสดงออกในพฤติกรรมทางเพศที่แตกต่างนี้มากขึ้นกว่าในอดีตกาล ซึ่งในอดีตกาลบางประเทศมองว่าการแสดงออกดังกล่าวเป็นเรื่องที่ผิดศีลธรรมและผิดกฎหมาย บุคคลดังกล่าวต้องได้รับโทษทางกฎหมาย โดยปัจจุบันมีการให้คำนิยามเพื่อเรียกกลุ่มบุคคลเหล่านี้ ที่แตกต่างกันออกไป อาทิเช่น กลุ่มรักร่วมเพศ กลุ่มรักเพศเดียวกัน กลุ่มบุคคลที่มีความหลากทางเพศ กลุ่มบุคคลเพศทางเลือก หรือกลุ่ม LGBT เป็นต้น โดยในบทความฉบับนี้ ผู้เขียนขอเรียกบุคคลเหล่านี้ ว่า “บุคคลเพศทางเลือก” 

เมื่อบุคคลเพศทางเลือกมีรสนิยมในการแสดงออกซึ่งพฤติกรรมทางเพศที่แตกต่างจากวิถีทางธรรมชาติมีการแสดงความรักใคร่หรือความประสงค์ที่จะอยากใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันกับบุคคลที่มีเพศสภาพเดียวกับตนเอง ซึ่งสิทธิ ในการแสดงออกดังกล่าว ย่อมต้องอยู่บนพื้นฐานของสิทธิในการเลือกคู่ครอง สิทธิในการก่อตั้งครอบครัว โดยบุคคลทุกคนต่างมีสิทธิและความเสมอภาคอย่างเท่าเทียมกันในสิทธิดังกล่าว อันถือเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของบุคคลทุกคน ซึ่งบัญญัติรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน แต่อย่างไรก็ตาม หากบุคคลเพศทางเลือกดังกล่าวมีความประสงค์สร้างครอบครัวต่อกัน การก่อตั้งครอบครัวที่จะถือว่ามีผลสมบูรณ์นั้น จะต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายเกี่ยวกับการสมรสหรือกฎหมายเกี่ยวกับการรับรองสถานะระหว่างคู่สมรสในการใช้ชีวิตคู่ร่วมกันนั้น ซึ่งในปัจจุบันมีประเทศต่างๆ ทั่วโลกที่มีกฎหมายรับรองการใช้ชีวิตคู่ร่วมกันของบุคคลเพศทางเลือก อันส่งผลให้บุคคลเพศทางเลือกได้รับการรับรองสถานะการใช้ชีวิตคู่ร่วมกัน และมีสิทธิและหน้าที่ที่พึงปฏิบัติต่อกันตามกฎหมาย อันถือเป็นการให้ความเสมอภาคและความเท่าเทียมแก่บุคคลเพศทางเลือกดังกล่าวเช่นเดียวกับเพศชายและเพศหญิง

สำหรับประเทศไทยนั้น ยังไม่มีบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่รับรองสถานะการใช้ชีวิตคู่ร่วมกันของบุคคลเพศทางเลือก แต่อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยก็มีการให้ความสำคัญกับการขจัดการเลือกปฏิบัติบนพื้นฐานความแตกต่างทางเพศที่เปิดกว้างมากขึ้น และการแสดงออกซึ่งพฤติกรรมทางเพศที่แตกต่างจากเพศสภาพทางธรรมชาตินั้นเป็นที่ยอมรับของคนในสังคมมากขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ค.ศ. 1948 และหลักสิทธิมนุษยชนที่ได้มีการบัญญัติรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย แต่อย่างไรก็ตามแม้จะมีการเรียกร้องให้มีกฎหมายเพื่อรองรับการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันของบุคคลเพศทางเลือกมาโดยตลอด แต่ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายดังกล่าวแต่อย่างใด ดังนั้นจึงเป็นที่น่าศึกษาและพิจาณาต่อไปถึงสาเหตุที่ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายเพื่อรับรองสิทธิและเสรีภาพในการใช้ชีวิตคู่ร่วมกันของบุคคลเพศทางเลือกดังกล่าว