มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมการกู้ยืมเงินของพรรคการเมือง

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษามาตรการทางกฎหมายในการควบคุมการกู้ยืมเงินของพรรคการเมือง เนื่องจากประเทศไทยยังไม่มีหลักเกณฑ์เกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวอย่างเป็นรูปธรรม จึงทำให้เกิดปัญหาในการตีความและการบังคับใช้ทั้งจาก
ผู้ปฏิบัติและผู้บังคับใช้กฎหมาย โดยศึกษาจากหลักเกณฑ์ทั้งของต่างประเทศและของไทย เพื่อเสนอแนะแนวทางกำหนดหลักเกณฑ์ในการควบคุมการกู้ยืมเงินของพรรคการเมืองของไทยให้เป็นรูปธรรม

            จากการศึกษามาตรการของต่างประเทศ ได้แก่ ประเทศสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร เยอรมนี และฝรั่งเศส พบว่าประเทศส่วนใหญ่กำหนดหลักเกณฑ์ในการควบคุมการกู้ยืมเงินของพรรคการเมืองอย่างชัดเจน ยกเว้นประเทศเยอรมนีไม่ได้กำหนดไว้โดยชัดเจนซึ่งคล้ายกับของประเทศไทย ซึ่งจากกรณีศึกษาของไทยประกอบกับความเห็น
ทางวิชาการ ผู้เขียนมีความเห็นว่า พรรคการเมืองไทยสามารถกู้ยืมเงินได้ ตราบใดที่ไม่เป็นการให้ประโยชน์อื่นใดอันอาจคำนวณเป็นเงินได้แก่พรรคการเมือง ซึ่งต้องพิจารณาข้อเท็จจริงเป็นกรณีไป แต่อย่างไรก็ตาม การให้กู้ยืมเงินสามารถ
มีอิทธิพลต่อพรรคการเมืองได้เช่นเดียวกับการบริจาค ดังนั้น การกู้ยืมเงินของพรรคการเมืองสมควรได้รับการควบคุม สำหรับรูปแบบความสัมพันธ์ของเงินบริจาคและเงินกู้ยืมจะพบว่า เมื่อกฎหมายพรรคการเมืองกำหนดให้มีมาตรการจำกัดวงเงินบริจาคให้แก่พรรคการเมือง ความสัมพันธ์ของเงินกู้ยืมกับเงินบริจาคจะมีทั้งรูปแบบที่เงินกู้ยืมที่ถือว่า
เป็นส่วนหนึ่งของการบริจาคให้แก่พรรคการเมืองตามแบบประเทศสหรัฐอเมริกา และรูปแบบที่เงินกู้ยืมที่แยกต่างหากจากการบริจาคให้แก่พรรคการเมืองตามแบบประเทศฝรั่งเศส โดยผู้เขียนเสนอแนะให้กำหนดหลักเกณฑ์
โดยใช้ความสัมพันธ์ในรูปแบบที่เงินกู้ยืมที่ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของการบริจาคให้แก่พรรคการเมือง โดยเพิ่มเติม
บทนิยามคำว่า การบริจาค ให้หมายความรวมถึง การให้กู้ยืมเงินแก่พรรคการเมืองเท่าที่ยังไม่ชำระคืน ยกเว้นเงินกู้ยืมจากสถาบันการเงินหรือองค์กรที่ให้บริการเกี่ยวกับการให้กู้ยืมเงินที่เป็นไปตามปกติการค้าตามเงื่อนไขที่กำหนดด้วย และกำหนดมาตรการในการควบคุมการกู้ยืมเงินของพรรคการเมืองด้วยวิธีการต่าง ๆ โดยเฉพาะมาตรการด้านความโปร่งใสดังเช่นในต่างประเทศ