พุทธวิธีการปกครองในพระไตรปิฎก
คำสำคัญ:
การปกครอง, พระไตรปิฎก, พุทธวิธีบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาหลักรัฐศาสตร์ที่ปรากฎในพระไตรปิฎกโดยเน้นพุทธวิธีการปกครอง และ 2) เพื่อวิเคราะห์ และสังเคราะห์หลักพุทธธรรมที่เนื่องด้วยการเมืองการปกครองที่ปรากฎในพระไตรปิฎก เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูล 12 รูปหรือคน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนาวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า 1. หลักรัฐศาสตร์ที่ปรากฏในพระไตรปิฎกโดยพุทธวิธีการปกครอง มุ่งเน้นคุณธรรม ความเสมอภาค และการมีส่วนร่วมของประชาชน ซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญในรัฐศาสตร์สมัยใหม่ แนวทางการปกครองตามหลักพุทธสามารถสรุปได้ 5 ประเด็นหลัก ได้แก่ 1) ธรรมาธิปไตย การปกครองที่ยึดหลักธรรมเป็นใหญ่ แทนการใช้อำนาจตามอำเภอใจ 2) ทศพิธราชธรรม จริยธรรมของผู้นำที่ต้องประกอบด้วยคุณธรรม เช่น ทาน ศีล เมตตา 3) อปริหานิยธรรม หลักที่ทำให้รัฐมั่นคง เช่น ความสามัคคี เคารพกฎหมาย 4) สังคหวัตถุ 4 หลักการสร้างความรักและสามัคคีในสังคม ได้แก่ ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา และสมานัตตตา 5) จักรวรรดิวัตร แนวทางของผู้นำที่ครองแผ่นดินโดยธรรม ไม่ใช่ด้วยการใช้อำนาจบีบบังคับ พุทธวิธีการปกครองจึงเป็นการผสมผสานระหว่างจริยธรรมกับการบริหารรัฐ เพื่อสร้างสังคมที่สงบสุขและยั่งยืน 2. การวิเคราะห์และสังเคราะห์หลักพุทธธรรมที่เนื่องด้วยการเมืองการปกครองที่ปรากฏในพระไตรปิฎก สรุปได้ว่า พระพุทธศาสนาไม่ได้ปฏิเสธการเมืองหรือการปกครอง แต่เสนอแนวทางที่อิงกับหลักธรรมเพื่อให้ผู้นำปกครองด้วยความเป็นธรรม สร้างเสถียรภาพ และความสงบสุขในสังคม พระพุทธศาสนาได้เสนอแนวทางการปกครองที่เน้นธรรมาธิปไตย ความเมตตา และความยุติธรรม ผู้นำที่ยึดหลักพุทธธรรมจะสามารถสร้างสังคมที่สงบสุข ลดความขัดแย้ง และพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน หากนำหลักธรรมเหล่านี้ไปใช้จริง จะทำให้การปกครองเป็นไปอย่างมีคุณธรรม โปร่งใส และเป็นที่ยอมรับของประชาชน
เอกสารอ้างอิง
กรมการศาสนา. (2521). กระทรวงศึกษาธิการ. พระไตรปิฎก ฉบับหลวง เล่มที่ 1-45. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์กรมการศาสนา. (วิ.มหา. 4/23/32-34).
พระมหาสุริยา สุเมโธ และคณะ. (2564). ทศพิธราชธรรม: การศึกษาเชิงวิเคราะห์ วิจักษ์ และวิธาน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร. ปีที่ 9 ฉบับที่ 1 ประจำเดือน มกราคม - กุมภาพันธ์ 2564, หน้า 179-186.
พระเดชา คุณสมฺปนฺโน และพระจรัญ สุวโจ, แนวคิดการปกครองในพระพุทธศาสนา. วารสาร มจร. อุบลปริทรรศน์ ปีที่ 4 ฉบับที่ 1 ประจำเดือนมกราคม-เมษายน 2562, หน้า 96-111.
ไพรัช พื้นชมภู, หลักรัฐศาสตร์ที่ปรากฏในพระไตรปิฎก: การมีส่วนร่วมทางการเมือง. วารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์ ปีที่ 7 ฉบับที่ 1 ประจำเดือนมกราคม - มิถุนายน 2565, หน้า 11-23.
นครินทร์ แก้วโชติรุ่ง. (2556). รูปแบบและหลักการของการปกครองในพระไตรปิฎก. พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา,บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
บวรศักดิ์ อุรรรรณโณ. (2560). หลักนิติธรรมกับธรรมาธิปไตย. เอกสารประกอบการบรรยายหลักสูตรหลักนิติธรรมเพื่อประชาธิปไตย รุ่นที่ 5. กรุงเทพมหานคร: หอสมุดกฎหมายรัฐธรรมนูญ.
แววดาว พรมเสน. (2557). การวิจัยเชิงคุณภาพ และการวิจัยเชิงปริมาณ, วารสาร มทร.อีสาน, ปีที่ 4 ฉบับที่ 1 ประจำเดือนมกราคม - มิถุนายน 2557, หน้า 99-112.
วีระชัย ยศโสธร. (2565). การเมืองการปกครองในแนวพระพุทธศาสนา, วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, ปีที่ 22 ฉบับที่ 1 ประจำเดือนมกราคม – มีนาคม 2565, หน้า 249-364.
สวาท ฮาดภักดี. (2561). การเมืองการปกครองตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น ปีที่ 5 ฉบับที่ 1 ประจำเดือนมกราคม – มิถุนายน 2561, หน้า 96-108.
อภิญญา ทองสะอาด. (2556). แนวคิดธรรมาภิบาลในพระไตรปิฎกกับการพัฒนาระบอบประชาธิปไตยของไทย. การประชุมเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ครั้งที่ 3วันที่ 3-4 กันยายน 2556, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิชาการแสงอีสาน Saeng-Isan Academic Journal ISSN:3027-6152(Print), ISSN:3027-6160(Online)
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เชียนบทความโดยตรง ซึ่งวารสารไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง นอกจากนั้น ผู้เขียนทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์เผยแพร่นั้น จะต้องไม่เป็นบทความที่กำลังอยู่ในการพิจารณาเพื่อตีพิมพ์ในวารสารอื่นหรือเคยตีพิมพ์เผยแพร่มาแล้ว หากมีการใช้ภาพ ข้อความหรือตารางของผู้เขียนหรือผู้นิพนธ์ท่านอื่น ผู้เขียนจะต้องอ้างแหล่งที่มาหรือเจ้าของลิขสิทธ์
Publication Ethic:
The detail published in Saeng Isan Journal is opinion and responsibility of the authors, and it is not relevant with the jouranl. Besides, the authors must certify that the original manuscript is not in the process to publish in other journals or used to publish in other journals. If the authors use paragraphs, pictures or tables from others, the athours must refer to the original sources.
Article Consideration:
Each article will be published by a panel three journalists with expertise in relevant fields, and get the editorial approval before publishing. The review is in the form of The article's double blind.
To comply with copyright law. The author must sign the copy of the article submission form to the journal. In addition, the author must confirm that the original article submitted to the journal is only one publication in Saeng Isan Journal. If the images or tables of other authors appearing in other publications are used, the author must ask permission of the copyright owner before publishing.
