วิเคราะห์เชิงปรัชญาในแนวคิดและวิธีการเจริญสติ เพื่อพัฒนาปัญญาของติช นัท ฮันห์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดและวิธีการเจริญสติในหลักพุทธปรัชญาทั้งฝ่ายเถรวาท มหายาน และนิกายเซน 2) ศึกษาแนวคิดและวิธีการเจริญสติเพื่อพัฒนาปัญญาของติช นัท ฮันห์ พระมหาเถระนิกายเซนชาวเวียดนาม 3) วิเคราะห์เชิงปรัชญาในแนวคิดและวิธีการเจริญสติเพื่อพัฒนาปัญญาของติช นัท ฮันห์ โดยใช้กรอบญาณวิทยา การวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ รูปแบบการวิจัยเชิงเอกสาร โดยศึกษาจากเอกสารทางพุทธศาสนา พุทธปรัชญา และผลงานของติช นัท ฮันห์ และวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า

การเจริญสติในพุทธปรัชญา 3 นิกายมีความแตกต่างกัน ฝ่ายเถรวาทเจริญสติผ่านสติปัฏฐาน 4 ฝ่ายมหายานและนิกายเซนเจริญสติผ่านซาเซน มอนโด ซันเซน และโกอาน แนวคิดและวิธีเจริญสติเพื่อพัฒนาปัญญาของติช นัท ฮันห์ คือรากฐานของความสุขซึ่งนำไปสู่การแก้ปัญหาที่แท้จริง โดยเจริญสติทางกาย เวทนา จิต และธรรม วิเคราะห์เชิงปรัชญาตามกรอบญาณวิทยา พบว่า การพัฒนาความรู้ขึ้นอยู่กับจุดมุ่งหมาย นำวิธีเจริญสติไปใช้ได้ตามสถานการณ์ โดยฝึกให้จิตอยู่กับปัจจุบัน รู้ทันเวทนาที่เกิดขึ้น รู้ทันจิตตามความเป็นจริง และรู้เห็นความจริงตามธรรมชาติของสรรพสิ่ง ผลแห่งการพัฒนาปัญญาช่วยให้มนุษย์มีคุณภาพชีวิตดีขึ้นในทุก ๆ ด้าน องค์ความรู้ที่ได้รับคือ สติในทัศนะของติช นัท ฮันห์เป็นการกลับคืนสู่ปัจจุบันขณะอย่างสงบและอ่อนโยน เป็นเครื่องมือเปิดประตูให้จิตเข้าถึงความเป็นจริงเชิงอภิปรัชญา และปัญญาเกิดจากการเห็นความจริงของชีวิตโดยตรง