การลดการบริโภคในแนวคิดจุลนิยม (Minimalism) และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง: การวิเคราะห์ในกรอบพุทธจริยศาสตร์เพื่อการบริโภคอย่างยั่งยืน
คำสำคัญ:
การบริโภคอย่างยั่งยืน, แนวคิดจุลนิยม, ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง, พุทธจริยศาสตร์บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดจุลนิยม (Minimalism) และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงที่เกี่ยวข้องกับการลดการบริโภค 2) วิเคราะห์แนวคิดดังกล่าวในกรอบพุทธจริยศาสตร์ และ 3) สังเคราะห์กรอบความเข้าใจการลดการบริโภคในฐานะจริยธรรมของการดำรงชีวิตและการบริโภคอย่างยั่งยืน งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากหนังสือ บทความวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการตีความเชิงปรัชญา
ผลการวิจัยพบว่า
- แนวคิดจุลนิยม และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงต่างเสนอแนวทางการดำเนินชีวิตที่เน้นการลดการบริโภคเกินความจำเป็น การใช้ทรัพยากรอย่างพอประมาณ และการดำรงชีวิตอย่างสมดุล โดยมุ่งลดความยึดติดในวัตถุและให้ความสำคัญกับคุณค่าภายในของชีวิต
- เมื่อวิเคราะห์ในกรอบพุทธจริยศาสตร์ พบว่าแนวคิดจุลนิยมมีความสอดคล้องกับหลักธรรมสำคัญ ได้แก่
อัปปิจฉตา สันโดษ มัตตัญญุตา และมัชฌิมาปฏิปทา ซึ่งทำหน้าที่เป็นกลไกทางจริยธรรมในการควบคุมความต้องการและลดตัณหา - องค์ความรู้เชิงสังเคราะห์ที่สำคัญ คือ การเสนอกรอบจริยธรรมเชิงองค์รวมของการลดการบริโภค ซึ่งบูรณาการแนวคิดจุลนิยมในระดับปัจเจก ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในระดับสังคม และพุทธจริยศาสตร์ในระดับจิตใจทำให้การลดการบริโภคถูกทำความเข้าใจใหม่จากความขาดแคลนไปสู่ความพอดีเชิงคุณค่าที่เอื้อต่อความสมดุลของมนุษย์ สังคม และธรรมชาติในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
จารุณี วงศ์ละคร. (2560). ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (พิมพ์ครั้งที่ 5). คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ทัศนีย์ สาแก้ว ปิ่นสวัสดิ์. (2567). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนา. วารสาร มจร. อุบลปริทรรศน์, 9(1), 1741-1754. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/mcjou/article/view/270436
นคร จันทราช, พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี, สิปปมงคล ป้องภา, เพ็ญพรรณ เฟื่องฟูลอย, และณัฐสุภรณ์ เตียวเพชรภัสกร. (2557). การศึกษาเชิงประยุกต์หลักพุทธธรรมกับการแก้ปัญหาบริโภคนิยมของวัยรุ่นจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 5(พิเศษ), 457–468. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/view/86265
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม: ฉบับปรับปรุงและขยายความ (พิมพ์ครั้งที่ 11). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2554). เศรษฐศาสตร์แนวพุทธ (พิมพ์ครั้งที่ 12). นำอักษรการพิมพ์.
พระพิเชฐ มณีกุลวัฒนา และประเวศ อินทองปาน. (2568). การศึกษาเชิงสังเคราะห์จริยศาสตร์การเป็นหุ้นส่วนกับแนวคิดการบริโภคตามหลักปัจจเวกขณวิธี. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 11(4), 416–430. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jber/article/view/285003
พระมหาวิชิต อคฺคชิโต (จันทร์สง่า) และกฤตสุชิน พลเสน. (2568). คุณค่าเชิงพุทธจริยศาสตร์เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตในสังคมยุคดิสรัปชัน. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 9(2), 159–172. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/284677
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2550). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุจิตรา ชลกาญจน์สกุล. (2565). ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับการดำเนินชีวิตของสังคมไทย. วารสารวิชาการแห่งอนาคต, 2(2), 24–31. https://so18.tci-thaijo.org/index.php/FACJ/article/view/6
สุชาติ บุษย์ชญานนท์. (2563). การประยุกต์หลักพุทธธรรมในการแก้ปัญหาเศรษฐกิจยุคบริโภคนิยม. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 7(2), 63–80. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/Vanam_434/article/view/246157
Jackson, T. (2009). Prosperity without growth: economics for a finite planet. Earthscan.
Millburn, J. F., & Nicodemus, R. (2011). Minimalism: live a meaningful life. Asymmetrical Press.
Millburn, J. F., & Nicodemus, R. (2016). Essential: essays by the minimalists. Asymmetrical Press.
Schor, J. B. (1998). The overspent American: why we want what we don't need. Basic Books.
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. United Nations.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มมร ล้านนาวิชาการ

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผลการวิจัยและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความ ถือเป็นความคิดเห็นและอยู่ในความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ มิใช่ความเห็นหรือความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ หรือมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา ทั้งนี้ไม่รวมความผิดพลาดอันเกิดจากการพิมพ์
บทความที่ได้รับการเผยแพร่โดยวารสาร มมร วิชาการล้านนาถือเป็นสิทธิ์ของวารสารฯ
