การลดการบริโภคในแนวคิดจุลนิยม (Minimalism) และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง: การวิเคราะห์ในกรอบพุทธจริยศาสตร์เพื่อการบริโภคอย่างยั่งยืน

ผู้แต่ง

  • นฐนกร ธงพุทธามนท์ ภาควิชาปรัชญาและศาสนา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเขียงใหม่
  • สงัด เชียนจันทึก สาขาวิชาพุทธศาสนาและปรัชญา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตล้านนา

คำสำคัญ:

การบริโภคอย่างยั่งยืน, แนวคิดจุลนิยม, ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง, พุทธจริยศาสตร์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดจุลนิยม (Minimalism) และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงที่เกี่ยวข้องกับการลดการบริโภค 2) วิเคราะห์แนวคิดดังกล่าวในกรอบพุทธจริยศาสตร์ และ 3) สังเคราะห์กรอบความเข้าใจการลดการบริโภคในฐานะจริยธรรมของการดำรงชีวิตและการบริโภคอย่างยั่งยืน งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากหนังสือ บทความวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการตีความเชิงปรัชญา

ผลการวิจัยพบว่า

  1. แนวคิดจุลนิยม และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงต่างเสนอแนวทางการดำเนินชีวิตที่เน้นการลดการบริโภคเกินความจำเป็น การใช้ทรัพยากรอย่างพอประมาณ และการดำรงชีวิตอย่างสมดุล โดยมุ่งลดความยึดติดในวัตถุและให้ความสำคัญกับคุณค่าภายในของชีวิต
  2. เมื่อวิเคราะห์ในกรอบพุทธจริยศาสตร์ พบว่าแนวคิดจุลนิยมมีความสอดคล้องกับหลักธรรมสำคัญ ได้แก่
    อัปปิจฉตา สันโดษ มัตตัญญุตา และมัชฌิมาปฏิปทา ซึ่งทำหน้าที่เป็นกลไกทางจริยธรรมในการควบคุมความต้องการและลดตัณหา
  3. องค์ความรู้เชิงสังเคราะห์ที่สำคัญ คือ การเสนอกรอบจริยธรรมเชิงองค์รวมของการลดการบริโภค ซึ่งบูรณาการแนวคิดจุลนิยมในระดับปัจเจก ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในระดับสังคม และพุทธจริยศาสตร์ในระดับจิตใจทำให้การลดการบริโภคถูกทำความเข้าใจใหม่จากความขาดแคลนไปสู่ความพอดีเชิงคุณค่าที่เอื้อต่อความสมดุลของมนุษย์ สังคม และธรรมชาติในระยะยาว

เอกสารอ้างอิง

จารุณี วงศ์ละคร. (2560). ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (พิมพ์ครั้งที่ 5). คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ทัศนีย์ สาแก้ว ปิ่นสวัสดิ์. (2567). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนา. วารสาร มจร. อุบลปริทรรศน์, 9(1), 1741-1754. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/mcjou/article/view/270436

นคร จันทราช, พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี, สิปปมงคล ป้องภา, เพ็ญพรรณ เฟื่องฟูลอย, และณัฐสุภรณ์ เตียวเพชรภัสกร. (2557). การศึกษาเชิงประยุกต์หลักพุทธธรรมกับการแก้ปัญหาบริโภคนิยมของวัยรุ่นจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 5(พิเศษ), 457–468. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/view/86265

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม: ฉบับปรับปรุงและขยายความ (พิมพ์ครั้งที่ 11). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2554). เศรษฐศาสตร์แนวพุทธ (พิมพ์ครั้งที่ 12). นำอักษรการพิมพ์.

พระพิเชฐ มณีกุลวัฒนา และประเวศ อินทองปาน. (2568). การศึกษาเชิงสังเคราะห์จริยศาสตร์การเป็นหุ้นส่วนกับแนวคิดการบริโภคตามหลักปัจจเวกขณวิธี. Journal of Buddhist Education and Research (JBER), 11(4), 416–430. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jber/article/view/285003

พระมหาวิชิต อคฺคชิโต (จันทร์สง่า) และกฤตสุชิน พลเสน. (2568). คุณค่าเชิงพุทธจริยศาสตร์เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตในสังคมยุคดิสรัปชัน. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 9(2), 159–172. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/284677

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2550). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2560). ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สุจิตรา ชลกาญจน์สกุล. (2565). ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับการดำเนินชีวิตของสังคมไทย. วารสารวิชาการแห่งอนาคต, 2(2), 24–31. https://so18.tci-thaijo.org/index.php/FACJ/article/view/6

สุชาติ บุษย์ชญานนท์. (2563). การประยุกต์หลักพุทธธรรมในการแก้ปัญหาเศรษฐกิจยุคบริโภคนิยม. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 7(2), 63–80. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/Vanam_434/article/view/246157

Jackson, T. (2009). Prosperity without growth: economics for a finite planet. Earthscan.

Millburn, J. F., & Nicodemus, R. (2011). Minimalism: live a meaningful life. Asymmetrical Press.

Millburn, J. F., & Nicodemus, R. (2016). Essential: essays by the minimalists. Asymmetrical Press.

Schor, J. B. (1998). The overspent American: why we want what we don't need. Basic Books.

United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 agenda for sustainable development. United Nations.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-29

รูปแบบการอ้างอิง

ธงพุทธามนท์ น., & เชียนจันทึก ส. (2026). การลดการบริโภคในแนวคิดจุลนิยม (Minimalism) และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง: การวิเคราะห์ในกรอบพุทธจริยศาสตร์เพื่อการบริโภคอย่างยั่งยืน. มมร ล้านนาวิชาการ, 15(1), 137–148. สืบค้น จาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/mbulncjournal/article/view/287095

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย