ปัญหาในการบังคับใช้กฎหมายของ คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) เกี่ยวกับการยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินของพระสงฆ์: ศึกษาเฉพาะกรณีเจ้าอาวาสวัด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และกฎหมายที่เกี่ยวกับการยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินของพระสงฆ์ในตำแหน่งเจ้าอาวาสวัด วิเคราะห์ปัญหาในการบังคับใช้กฎหมายของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) เปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศ และเสนอแนวทางที่เหมาะสมในการพัฒนากลไกการตรวจสอบทรัพย์สินของพระสงฆ์ในตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดให้สอดคล้องกับหลักความโปร่งใสและธรรมาภิบาล ผลการศึกษาพบว่าตำแหน่ง "เจ้าอาวาส" เป็นทั้งพนักงานเจ้าหน้าที่และบรรพชิตในพระธรรมวินัย ส่งผลให้การบังคับใช้มาตรการยื่นบัญชีทรัพย์สินเกิดความลักลั่นในทางปฏิบัติ และปัจจุบันยังปรากฏช่องว่างทางนิติบัญญัติ เนื่องจากไม่มีบทบัญญัติในระดับพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 (มาตรา 102 และ 103) ที่ระบุตำแหน่งเจ้าอาวาสไว้เป็นการเฉพาะ สภาวะที่ปราศจากฐานอำนาจทางกฎหมายที่ชัดเจนนี้ถือเป็น "โอกาส" ตามทฤษฎีคอร์รัปชันที่อาจนำไปสู่การขัดกันแห่งผลประโยชน์และการฟอกเงินผ่านองค์กรศาสนา ขณะที่การวิเคราะห์เปรียบเทียบใน 5 ประเทศ (ศรีลังกา ญี่ปุ่น ภูฏาน เกาหลีใต้ และจีน) พบว่าส่วนใหญ่ก้าวข้ามการตรวจสอบตัวบุคคลไปสู่การสร้างความโปร่งใสระดับสถาบัน (Institutional Transparency) การศึกษานี้จึงเสนอให้มีการแก้ไขมาตรา 102 เพื่อระบุตำแหน่งเจ้าอาวาสให้ชัดเจน โดยกำหนดเกณฑ์มูลค่าทรัพย์สินขั้นต่ำ (Threshold) และปรับเปลี่ยนรูปแบบจากการรายงานรายบุคคลสู่การรายงานทางการเงินระดับองค์กรผ่านระบบบัญชีวัดอิเล็กทรอนิกส์ (E-Temple Financial Registry) เพื่อเปลี่ยนบทบาทของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) จากผู้ควบคุมสู่การเป็นผู้ส่งเสริมความถูกต้อง (Compliance Facilitator) อย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
อยู่ระหว่างการปรับปรุง (ลิขสิทธิ์และการรับผิดชอบ)
เอกสารอ้างอิง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3583/2565.
คำพิพากษาศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบกลางคดีหมายเลขดำที่ อท 138/2566.
ณดา จันทร์สม. (2555). รายงานวิจัยการบริหารการเงินของวัดในประเทศไทย. สถาบัณบัณฑิตพัฒนาบริหารศาสตร์.
ดิศรณ์ ลิขิตวิทยาวุฒิ. (2567). แก้โจทย์ปัญหาการทุจริตคอร์รัปชัน ผ่านสมการ C = M+D-A. ดิ วันโอวัน เปอร์เซนต์. https://www.the101.world/corruption-equation
ประกาศคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินของเจ้าพนักงานของรัฐต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. พ.ศ. 2561. (2561, 12 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 135(81ก), 42-49.
ประสิทธิ์ ปิวาวัฒนพานิช. (2558). ความหมายและองค์ประกอบของหลักนิติธรรม. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 13(3), 5-29.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม (ฉบับปรับปรุงและขยายความ) (พิมพ์ครั้งที่ 31). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505. (2505, 5 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา, 79(2), 1-17.
พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561. (2561, 21 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 135(52ก), 1-80.
มานิตย์ กลางขอนนอก, และสมหวัง แก้วสุฟอง. (2564). แนวคิดประโยชน์อย่างแท้จริงในทฤษฎีวิศวกรรมสังคมของ รอสโค พาวนด์. วารสารปณิธาน, 17(2), 73-98.
สำนักข่าวอิศรา. (2567). CIB ลุยจับทุจริต! รวบอดีตเจ้าอาวาสวัดดังยักยอกเงิน 300 ล้าน พบเส้นทางโยง เว็บพนัน. https://isranews.org/article/isranews-short-news/140562-cib-news.html
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ. (2567). ศาลอาญาคดีทุจริตฯ ภาค 1 พิพากษาลงโทษอดีตเจ้าอาวาสวัดนครสวรรค์ ยักยอกเงินบูรณะวัด. https://www.nacc.go.th/biso/ categorydetail/2023040418261910/20240617094555?
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ. (2568). ป.ป.ช. สนธิกำลัง บก.ปปป. และ ป.ป.ท. ค้นวัดไร่ขิง พบหลักฐานโยงคดียักยอกเงินอื้อ. https://www.nacc.go.th/categorydetail/ 2018083118464105/20250516141830?
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ. (2569). ตำแหน่งที่มีหน้าที่ยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สิน. https://www.nacc.go.th/files/article/attachments/27665799fd5efc324fc7144d4bb43 a3d002bfe5.pdf
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2564). จำนวนวัดในประเทศ. https://www.onab.go.th/th/content/category/detail/id/805/iid/9905
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. กองสถิติสังคม. (2563). การสำรวจสภาวะทางสังคมและวัฒนธรรม พ.ศ. 2561.
อาทิตย์ แสงเฉวก, ปิยลักษณ์ โพธิวรรณ์, และวินัย ผลเจริญ. (2562). กระบวนการทุจริตในวงการพระพุทธศาสนา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(10), 5989-6000.
Act on the Prevention of Corruption and the Establishment and Management of the Anti-Corruption and Civil Rights Commission. (2020). Korea Legislation Research Institute.
https://elaw.klri.re.kr/eng_mobile/viewer.do?hseq= 66982&type=part&key=19
Buddhist Temporalities Ordinance. (2004). Lanka law. https://lankalaw.net/wp-content/uploads/2025/ 03/Buddhist-Temporalities-Consolidated -2024.pdf
Cudd, A., & Eftekhari, S. (2025). Contractarianism. Stanford Encyclopedia of Philosophy. https://plato.stanford.edu/entries/contractarianism/
LSD.Law. (2025). Public function. https://lsd.law/define/public-function-doctrine
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2024). Mapping and gap analysis of the conflict of interest system in Greece. GSDRC Document Library. https://gsdrc.org/document-library/managing-conflict-of-interest-in-the-public-service-oecd-guidelines-and-country-experiences/?utm_source=chatgpt.com
Religious Corporations Act. (1951). Japanese Law Translation, Ministry of Justice, Japan. https://www.japaneselawtranslation.go.jp/en/laws/view/3898/en
Religious Organizations Act of Bhutan. (2007). Supreme Court of Bhutan. https://www.judiciary.gov.bt/ storage/files/1/Religious_organization_act_of_BhutanEng2007.pdf
Supervision Law of the People's Republic of China. (2018). Legal tools database (National People's Congress of the PRC). https://www.legal-tools.org/doc/ef4c4d/pdf/
