อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์เกี่ยวกับกามในพระสุตตันตปิฎก อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์เกี่ยวกับกามในพระสุตตันตปิฎก

摘要

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถ้อยคำอุปลักษณ์เกี่ยวกับกามและวิเคราะห์มโนทัศน์กามที่ปรากฏในพระสุตตันตปิฎกโดยใช้ทฤษฎีอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ของ Lakoff & Johnson (1980, PP.3-4 ) ในการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการวิจัยพบว่า ถ้อยคำที่ปรากฏนั้นสะท้อนอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์เกี่ยวกับกาม 9 ประเภท ได้แก่ [กามคือกระดูก] [กามคือวัตถุสิ่งของ][กามคือสัตว์] [กามคือผลไม้] [กามคือพืช] [กามคือหนี้สิน] [กามคือมนุษย์] [กามคือสิ่งเหนือธรรมชาติ] และ[กามคืออาวุธ] ถ้อยคำอุปลักษณ์ที่พบในการศึกษานี้เมื่อพิจารณาตามหลักพระพุทธศาสนาพบว่า มีการเปรียบสิ่งที่เป็นนามธรรมให้เป็นรูปธรรมอย่างได้ชัดเจนเกี่ยวกับกามและสะท้อนให้เห็นว่า สิ่งที่ถูกเปรียบกับกามล้วนเป็นสิ่งที่น่ากลัวและมีโทษมาก ทำให้เกิดความทุกข์มากกว่าความสุข ฉะนั้น กามเป็นสิ่งที่มนุษย์จะต้องรู้เท่าทันอารมณ์และหลีกเลี่ยงให้ห่างไกล รวมถึงมนุษย์ยังจะต้องฝึกจิตของตนให้ตั้งมั่น ไม่หลงไปตามอำนาจของกาม และที่สำคัญไม่หมกมุ่นในกามมากจนเกินไป ซึ่งในแต่ละวันมนุษย์เรานั้นจะถูกกระตุ้นหรือเร่งเร้าด้วยอำนาจกามทำให้แสดงพฤติกรรมต่างๆ ออกมาตามความอยากของตน ด้วยเหตุนี้มนุษย์จึงต้อง ฝึกจิต หรือ อบรมจิต ให้มีสติในการดำเนินชีวิต ตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาคือ ศีล สมาธิ ปัญญาเป็นแนวทางในการปฏิบัติที่จะนำไปสู่ความหลุดพ้นจากอำนาจของกามได้