โคลงนิราศเจ้าฟ้าอภัย: การทบทวนเรื่องผู้แต่ง จุดประสงค์ในการแต่ง และการศึกษาเส้นทางที่ปรากฏในนิราศ

摘要

   บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์ในการศึกษา 3 ประการ ได้แก่ 1. ทบทวนเรื่องผู้แต่ง 2. ทบทวนเรื่องจุดประสงค์ในการแต่ง และ 3. ศึกษาตัวบทโคลงนิราศเพื่อจัดเรียงลำดับใหม่ ผลการศึกษาพบว่า เจ้าฟ้าอภัยพระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระเป็นผู้นิพนธ์โคลงนิราศ โดยมีจุดประสงค์ในการแต่งเพื่อพรรณนาอารมณ์เศร้าจากการคิดถึงนาง และพรรณนาการเดินทางไปนมัสการสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เขาสมอคอน จากการศึกษาตัวบทโคลงนิราศโดยการเรียงลำดับโคลงใหม่ พบว่า เส้นทางในการเดินทางเริ่มจากพระนครศรีอยุธยา เดินทางขึ้นเหนือ              ไปตามลำน้ำลพบุรี ผ่านสถานที่ต่าง ๆ ได้แก่ โพธิ์สามต้น เจ้าปลุก เมืองลพบุรี เขาสมอคอน เดินทางต่อไปยังพระพุทธบาทสระบุรี แล้วกลับลงมาทางใต้เข้าสู่บางโขมด บ้านโพแตง บางไทร เกาะพระ เกาะเรียน จากนั้นจึงถึงพระนครศรีอยุธยา โดยการเดินทางครั้งนี้เจ้าฟ้าอภัยอาจเดินทางเพื่อสำรวจเส้นทางสำหรับเตรียมการรบที่อาจเกิดขึ้นระหว่างพระองค์ กับสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ (พระเจ้าอา) ที่ดำรงตำแหน่งพระมหาอุปราช