รูปแบบเรือนพื้นถิ่นชาวสวนมะพร้าวในเกาะพะงัน จังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

กระแสวัฒนธรรมการท่องเที่ยวที่เข้ามาพร้อมสภาพสังคมเศรษฐกิจทุนนิยมสมัยใหม่ ส่งผลให้วิถีการอยู่อาศัยของผู้คนบนเกาะพะงัน จังหวัดสุราษฎร์ธานีได้เปลี่ยนแปลงไป และเป็นปัจจัยสำคัญให้เรือนชาวสวนมะพร้าวในเกาะพะงันถูกรื้อ ดัดแปลงและปรับเปลี่ยนรูปแบบไปจากเดิม การวิจัยนี้จึงมีเป้าหมายเพื่อจะบันทึกและนำเสนอรูปแบบสถาปัตยกรรมของเรือนพื้นถิ่นชาวสวนมะพร้าวแบบดั้งเดิมที่เริ่มจะเลือนหายไปจากความเป็นปัจจุบันสมัยของเกาะพะงัน  การวิจัยใช้กรอบแนวคิดของการศึกษาสถาปัตยกรรมในบริบทของสถานที่ โดยใช้ข้อมูลภาคเอกสารร่วมกับข้อมูลภาคสนามจากเรือนแบบดั้งเดิมที่ได้คัดเลือกจำนวน 5 หลัง  เพื่อนำมาวิเคราะห์และสรุปลักษณะทางสถาปัตยกรรม กระแสวัฒนธรรมการท่องเที่ยวที่เข้ามาพร้อมสภาพสังคมเศรษฐกิจทุนนิยมสมัยใหม่ ส่งผลให้วิถีการอยู่อาศัยของผู้คนบนเกาะพะงัน จังหวัดสุราษฎร์ธานีได้เปลี่ยนแปลงไป และเป็นปัจจัยสำคัญให้เรือนชาวสวนมะพร้าวในเกาะพะงันถูกรื้อ ดัดแปลงและปรับเปลี่ยนรูปแบบไปจากเดิม การวิจัยนี้จึงมีเป้าหมายเพื่อจะบันทึกและนำเสนอรูปแบบสถาปัตยกรรมของเรือนพื้นถิ่นชาวสวนมะพร้าวแบบดั้งเดิมที่เริ่มจะเลือนหายไปจากความเป็นปัจจุบันสมัยของเกาะพะงัน  การวิจัยใช้กรอบแนวคิดของการศึกษาสถาปัตยกรรมในบริบทของสถานที่ โดยใช้ข้อมูลภาคเอกสารร่วมกับข้อมูลภาคสนามจากเรือนแบบดั้งเดิมที่ได้คัดเลือกจำนวน 5 หลัง  เพื่อนำมาวิเคราะห์และสรุปลักษณะทางสถาปัตยกรรม
การวิจัยพบว่า รูปแบบของเรือนพื้นถิ่นชาวสวนมะพร้าวในเกาะพะงัน เป็นผลจากการคัดสรรความต้องการทางกายภาพและวัฒนธรรมของคนอยู่อาศัย  ผสานเข้ากับสภาพแวดล้อมธรรมชาติ  แสดงออกมาในการเลือกทำเลตั้งบ้านปลูกเรือนเป็นกลุ่มบ้านเพื่อการพึ่งพาอาศัยเกื้อกูล การกำหนดผังบริเวณและวางทิศทางเรือนในแนวทิศตะวันออกทิศตะวันตกเพื่อให้เรือนได้รับลมเย็นที่ไม่แรง ได้แสงแดดที่ไม่ร้อน มีการแยกเรือนครัวออกจากเรือนอยู่อาศัย รูปแบบเรือนเป็นเรือนไม้ยกพื้นวางบนตีนเสา ผนังโดยรอบสี่ด้านใช้ฝาไม้กระดานตีซ้อนเกล็ดตามแนวนอนด้วยตะปูทับ หลังคามีความลาดชัดน้อยเพื่อลดการต้านทางลมทางฝน และการปลูกสร้างเรือนจะใช้ไม้พื้นถิ่นที่หาได้ในเกาะ ลักษณะดังกล่าวถือเป็นแบบ-อย่างของเรือนชาวสวนมะพร้าวตามวิถีแบบดั้งเดิมและเป็นภูมิปัญญาในการสร้างบ้านปลูกเรือนที่สำคัญยิ่งของผู้คนบนเกาะพะงัน