เมืองน่าอยู่ – เมืองน่าเที่ยว: ความแตกต่างระหว่างความพึงพอใจในภูมิทัศน์เมือง ของผู้อยู่อาศัยในเมืองกับนักท่องเที่ยว

บทคัดย่อ

ภูมิทัศน์เมืองเป็นส่วนสำคัญของการรับรู้ในชีวิตประจำวันและสัมพันธ์กับอารมณ์ความรู้สึกของผู้คน ผู้บริหารเมือง ต้องการจัดการภูมิทัศน์เมืองให้คนชอบ ทั้งในฐานะเมืองน่าอยู่และเมืองน่าเที่ยว แต่ความงามของภูมิทัศน์เมืองกลับยังไม่ได้รับความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง เช่น ในประเด็นที่ผู้อยู่อาศัยและนักท่องเที่ยวน่าจะชอบลักษณะภูมิทัศน์เมืองที่ต่างกัน บทความนี้ไม่ใช่บทความวิจัย แต่เป็นการนำเสนอความคิดเกี่ยวกับกายภาพของเมืองที่คนต่างกลุ่มพึงพอใจ บนพื้นฐานของ “ทฤษฎีความพึงพอใจต่อสภาพแวดล้อม (Environmental preference theory)” (Kaplan, 1987) เพื่อเป็นพื้นฐานทางทฤษฎีที่นำไปสู่การตั้งคำถามวิจัยในขั้นต่อไปว่า ผู้อยู่อาศัยในเมืองกับนักท่องเที่ยวชอบลักษณะทางกายภาพที่แตกต่างกันของเมืองอย่างไร? จากการทบทวนทฤษฎีที่เกี่ยวข้องและงานศึกษาเกี่ยวกับเมืองน่าอยู่ - เมืองน่าเที่ยว พบว่า ลักษณะทางกายภาพของเมืองที่คนชอบนั้นจะต่างกันตามปฏิสัมพันธ์ที่คนมีกับภูมิทัศน์เมืองในแต่ละสถานการณข์ องการอยู่อาศัยและการทอ่งเที่ยว คุณลักษณะที่ทำให้คนชอบภูมิทัศน์เมือง ประกอบด้วย ลักษณะที่ทำให้เข้าใจ (understanding) ซึ่งหมายถึง ความสัมพันธ์เป็นเรื่องราวเดียวกันขององค์ประกอบในภูมิทัศน์  (coherence) และความสามารถอ่านเมืองออกได้ (legibility) และลักษณะที่น่าสำรวจค้นหา (exploration) ซึ่งหมายถึง ความซับซ้อนขององค์ประกอบในภูมิทัศน์ (complexity) และความลึกลับน่าค้นหา (mystery) การผสมผสานของคุณลักษณะต่าง ๆ ดังกล่าวในระดับที่พอดีกับความต้องการของผู้อยู่อาศัยและนักท่องเที่ยว อาจเป็นลักษณะภูมิทัศน์เมืองที่คนต่างกลุ่มพอใจ ซึ่งต้องทำการวิจัยต่อไปในอนาคต