งานออกแบบสถาปัตยกรรมของพระพรหมพิจิตร (อู๋ ลาภานนท์): รูปธรรมแห่งอุดมการณ์ชาตินิยม พ.ศ. 2475-2490
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานศึกษานี้มุ่งวิเคราะห์บทบาทของงานสถาปัตยกรรมไทยภายใต้อุดมการณ์ชาตินิยมของรัฐบาลช่วงหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ผ่านการศึกษางานออกแบบสถาปัตยกรรมของพระพรหมพิจิตร (อู๋ ลาภานนท์) และอุดมการณ์ชาตินิยมของคณะราษฎรสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ช่วง พ.ศ. 2475 – 2490 โดยอาศัยการวิเคราะห์หลักฐานชั้นต้นประเภทแบบสถาปัตยกรรม ภาพถ่าย และงานสถาปัตยกรรมที่ยังคงปรากฏในปัจจุบัน ร่วมกับการค้นคว้าเอกสารชั้นต้นประเภทเอกสารที่ร่วมสมัยกับพระพรหมพิจิตร รวมไปถึงหลักฐานชั้นรอง และหลักฐานแวดล้อมต่าง ๆ
ผลการศึกษาแสดงให้เห็นบทบาทของผลงานสถาปัตยกรรมไทยของพระพรหมพิจิตร ในฐานะตัวแทนของศิลปกรรมประจำชาติที่แสดงความเจริญของชาติที่มีอารยธรรมเป็นของตนเอง และในฐานะเครื่องมือเสริมสร้างศีลธรรมอันดีงามให้กับคนในชาติภายใต้แนวคิดทางพุทธศาสนา อันเป็นลักษณะเฉพาะตัวของความเป็นคนไทย แสดงออกผ่านความสำคัญในเชิงที่มาของโครงการ ตำแหน่งที่ตั้งอาคาร รูปแบบสถาปัตยกรรม การเลือกใช้รูปแบบองค์ประกอบการประดับตกแต่งสถาปัตยกรรม รวมไปถึงแนวคิดในการออกแบบสถาปัตยกรรมของพระพรหมพิจิตร ที่สร้างคำอธิบายใหม่ให้กับงานสถาปัตยกรรมไทยที่มุ่งสร้างรูปธรรมของชาติและศาสนาประจำชาติผ่านงานสถาปัตยกรรม
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2481). องค์การกรมศิลปากร 2481. พระนคร:โรงพิมพ์พระจันทร์
โฆษณาการ, กรม. (2484). ประมวลรัฐนิยมและระเบียบวัฒนธรรมแห่งชาติ. พระนคร: โรงพิมพ์พานิชศุภผล.
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2559). หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชาตรี ประกิตนนทการ. (2550). การเมืองและสังคมในศิลปสถาปัตยกรรม สยามสมัย ไทยประยุกต์ ชาตินิยม (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: มติชน.
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2544). ประวัติการเมืองไทย: 2475-2500 (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นิจ หิญชีระนันทน์. (2537). ปาฐกถาชุด “สิรินธร” ครั้งที่ 9 เรื่อง “สถาปัตยกรรมไทย.” กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พระพรหมพิจิตร. (2480, มิถุนายน). ประณีตศิลปกรรมของไทย. ศิลปากร, 1, 36-44
พระพรหมพิจิตร. (2495). พุทธศิลปสถาปัตยกรรม ภาคต้น.พระนคร: โรงพิมพ์พระจันทร์.
“พระราชบัญญัติวัฒนธรรมแห่งชาติ พุทธศักราช 2485.”ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 59 ตอนที่ 63 หน้า 1744-1749. (2485, 29 กันยายน).
มหาวิทยาลัยศิลปากร. (2533). ประวัติ และผลงานสำคัญของพระพรหมพิจิตร. กรุงเทพฯ: ศิริมิตรการพิมพ์.
มหาวิทยาลัยศิลปากร คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์. (2549).สถาปัตยกรรมไทยเฉลิมพระเกียรติ. กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
สมชาติ จึงสิริอารักษ์. (2543, กันยายน - 2544, สิงหาคม). ผลงานสถาปัตยกรรมแบบ Modernism ของพระพรหมพิจิตร. หน้าจั่ว, 17, 19-28.
สมชาติ จึงสิริอารักษ์. (2563). สถาปัตยกรรมศิวิไลซ์แห่งชาติ:เส้นทางโหยหาของญี่ปุ่นและสยามช่วงกลางศตวรรษที่19 ถึงกลางศตวรรษที่ 20. กรุงเทพฯ: สมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์.
สายชล สัตยานุรักษ์. (2557). 10 ปัญญาชนสยาม เล่ม 2 ปัญญาชนหลังการปฏิวัติ 2475. กรุงเทพฯ: โอเพ่นโซไซตี้.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. (2483ก). ศธ.0701.46/1 สร้างวัดพระศรีมหาธาตุหลักสี่.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. (2483ข). ศธ.0701.46/2 สร้างวัดประชาธิปไตย (วัดพระศรีมหาธาตุ).
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. (2484). ศธ.0701.46/3 สร้างวัดพระศรีมหาธาตุ.
