กาลเทศะสถาปัตยกรรมไทย : เรือนไทยผลงานการออกแบบของ ภิญโญ สุวรรณคีรี

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยที่มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาแนวความคิดและผลงานการออกแบบเรือนไทยภาคกลางของ ภิญโญ สุวรรณคีรี โดยมีสมมติฐานว่า แนวความคิดมาจากปรัชญาการออกแบบ “กาลเทศะสถาปัตยกรรมไทย” การวิจัยใช้ข้อมูลภาคเอกสาร การลงพื้นที่ศึกษา และการสัมภาษณ์ผู้ออกแบบ  โดยวิเคราะห์ข้อมูลของเรือนไทยที่เป็นกรณีศึกษาจำนวน 10 หมู่ พบว่า ปรัชญากาลเทศะสถาปัตยกรรมไทย  มีความเกี่ยวเนื่องกับการประยุกต์รูปแบบเรือนไทยเพื่อใช้งานในสังคมปัจจุบัน  โดยแบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ 1 เรือนพักอาศัยของประชาชน  กลุ่มที่ 2 เรือนพักอาศัยที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา  และกลุ่มที่ 3 พิพิธภัณฑ์และสำนักงานเพื่อการใช้สอยในเชิงศิลปวัฒนธรรมของสถาบันการศึกษาและหน่วยงานราชการ 

เรือนไทยที่เป็นกรณีศึกษาแสดงให้เห็นถึงกลวิธีในการออกแบบเชิงสร้างสรรค์และพัฒนารูปแบบแผนผังเรือนหมู่ให้มีประสิทธิภาพในการใช้งาน  โดยคำนึงถึงฉันทลักษณ์และสัดส่วนที่งดงามของเรือนไทยตลอดจนการประสานงานวิศวกรรมโครงสร้างและงานระบบที่เกี่ยวข้อง การประยุกต์ภูมิปัญญาไทย และการวิเคราะห์คติความเชื่อแบบโบราณ เพื่อให้ได้เรือนไทยที่เหมาะสมกับสังคมปัจจุบัน ซึ่งผลงานการออกแบบทั้งหมดนี้ได้สะท้อนปรัชญากาลเทศะสถาปัตยกรรมไทยและอัตลักษณ์ของ ภิญโญ สุวรรณคีรี ใน 3 ประเด็นสำคัญ คือ ในสถานะของศิลปินแห่งชาติ  สถาปนิกผู้เชี่ยวชาญ  และครูผู้วางรากฐานการศึกษาสถาปัตยกรรมไทยในปัจจุบัน