อิสรภาพของตุลาการศาลอิสลามและศาลไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาถึงความเป็นอิสระของผู้พิพากษาหรือตุลาการในการดำเนินกระบวนพิจารณาพิพากษาอรรถคดีในระบบศาลอิสลามและศาลไทย โดยการวิเคราะห์ความหมายและเอกลักษณ์บางประการที่สะท้อนถึงอิสรภาพของผู้พิพากษาหรือตุลาการในศาลอิสลามและศาลไทย จากแหล่งวิทยาการอิสลามทั้งคัมภีร์อัลกุรอาน ประมวลวจนะของท่านนบีมุฮัมมัด r  และทัศนะที่เกี่ยวข้องของนักวิชาการมุสลิม ประกอบด้วยแหล่งข้อมูลทางกฎหมาย ทั้งรัฐธรรมนูญ ประมวลกฎหมายวิธีพิจาณาความแพ่ง และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาซึ่งเป็นกฎหมายหลักของประเทศ ในการศึกษาพบว่าศาลอิสลามวางอยู่บนรากฐานแห่งบทบัญญัติอิสลามและหลักการศรัทธาต่อพระเจ้า อิสรภาพของผู้พิพากษาในระบบศาลอิสลามได้รับการรับรองคุ้มครองจากพระองค์ แตกต่างจากศาลไทยที่วางอยู่บนหลักกฎหมายที่แยกออกจากหลักศาสนา อิสรภาพของผู้พิพากษาเปลี่ยนแปลงและวิวัฒนาการไปตามยุคสมัยและระบบการเมืองการปกครอง กระทั่งหลังจากประกาศใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 เป็นที่ยอมรับว่าผู้พิพากษาหรือตุลาการในระบบศาลไทยมีอิสระที่แท้จริงมากยิ่งขึ้น อันเป็นที่น่าสังเกตว่าความอิสระของผู้พิพากษาตุลาการในระบบศาลไทยที่พัฒนาถึงขั้นสูงส่งยิ่งในปัจจุบันมีลักษณะคล้ายคลึงกับความอิสระของผู้พิพากษาในระบบศาลอิสลามซึ่งได้รับการรับรองคุ้มครองมาเป็นเวลากว่าหนึ่งพันสี่ร้อยปี แม้รายละเอียดแห่งสารัตถะของศาลทั้งสองแตกต่างกัน