การศึกษา การสื่อสารเพื่อจัดการความขัดแย้ง: วาทกรรม พื้นที่สาธารณะ ประชาธิปไตย กรณีศึกษา รายการเถียงให้รู้เรื่อง ทางสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำการศึกษาเกี่ยวกับการสื่อสารเพื่อจัดการความขัดแย้ง ที่เกี่ยวข้องกับวาทกรรม พื้นที่สาธารณะ และประชาธิปไตย ผ่านการนำเสนอจากสื่อมวลชนในรูปแบบของรายการโทรทัศน์ กรณีศึกษา รายการเถียงให้รู้เรื่อง ทางสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอสการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) แบบสหวิธีการ (multiple methodology) ประกอบด้วย การวิเคราะห์ตัวบท (textual analysis) การวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis) การศึกษาวาทกรรม (discourse analysis) การวิจัยเอกสาร (documentary research) และวิเคราะห์รูปแบบการสื่อสารเพื่อจัดการความขัดแย้ง (the analysis of conflict management in communication) ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการสื่อสารของรายการเถียงให้รู้เรื่อง มีความเป็นประชาธิปไตย บนพื้นที่สาธารณะ มีการแลกเปลี่ยนความคิด บนกฎเกณฑ์ของการสื่อสารอย่างมีความเป็นเหตุเป็นผล ที่สามารถสร้างความเข้าใจร่วมกันได้ เห็นพ้องต้องกันได้ เพื่อประกอบสร้างเป็นบรรทัดฐานร่วมกันของสังคมสมัยใหม่อย่างสันติสุข ในส่วนของกระบวนการจัดการความขัดแย้งผ่านการสื่อสาร จะขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ รูปแบบการสื่อสาร และประเด็นความอ่อนไหวของเนื้อหาในการสื่อสาร นอกจากนี้ ยังพบว่า วาทกรรมที่ปรากฏในรายการมีการต่อสู้ของวาทกรรมทั้งวาทกรรมหลักและวาทกรรมรอง ทำให้เห็นถึงความเป็นพลวัตในวาทกรรม มีการสร้างตัวตน ความรู้ ความจริง เพื่อขับเคลื่อนไปสู่อำนาจนำในสังคม