การศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายตลาดทุนอิสลามในประเทศไทยมาเลเซีย สิงคโปร์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และ สหราชอาณาจักร
คำสำคัญ:
กฎหมายตลาดทุนอิสลาม, ศุกูก, กองทุนอิสลามบทคัดย่อ
สินทรัพย์ทางการเงินอิสลามมีมูลค่า 2.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในปี พ.ศ. 2559 ซึ่งขยายตัวประมาณ 7% จากปี พ.ศ.2558 และคาดว่าในปี พ.ศ. 2565 สินทรัพย์ทางการเงินอิสลามจะเพิ่มขึ้นเป็น 3.8 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นขยายตัวอย่างต่อเนื่องทุก ๆ ปี สินทรัพย์ทางการเงินอิสลามที่มีอัตราการเจริญเติบโตมากที่สุด คือ ตลาดศุกูกและกองทุนอิสลาม ซึ่งตลาดศุกูกมีมูลค่า 344,770 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี พ.ศ. 2559 เพิ่มขึ้น 32.58% จากปี พ.ศ. 2555 ส่วนกองทุนรวมอิสลามมีมูลค่า 91,233 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี พ.ศ. 2559 ปี เพิ่มขึ้น 101% จากปี พ.ศ. 2555 ประเทศมาเลเซีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ สิงคโปร์ และ สหราชอาณาจักร ได้ประกาศตัวและตั้งเป้าหมายของประเทศของตนให้กลายเป็นศูนย์กลางการเงินอิสลาม ซึ่งแต่ละประเทศได้มีการพัฒนาระบบนิเวศของการเงินอิสลามที่แตกต่างกัน สอดคล้องกับบริบทของแต่ละประเทศเพื่อรองรับการขยายตัวของการเงินอิสลามอย่างมั่นคงและยั่งยืน
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา วิเคราะห์ และเปรียบเทียบกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับตลาดทุนอิสลามในประเทศไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และสหราชอาณาจักร เพื่อเสนอแนะแนวทางในการพัฒนาและปรับปรุงแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับตลาดทุนอิสลามที่สอดคล้องและเหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Method) โดยใช้การวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) เป็นหลักในการศึกษา วิเคราะห์ เปรียบเทียบ และใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก (Indepth Interview) เพื่อหาข้อเท็จจริงบางประการประกอบการศึกษาวิเคราะห์ โดยเปรียบเทียบประเด็นการกำกับดูแลตลาดทุนอิสลามและหลักชะรีอะฮฺภิบาล กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการออกศุกูกและกองทุนรวมอิสลาม และแนวปฏิบัติในการคัดกรองหุ้นที่สอดคล้องกับหลักชะรีอะฮฺ งานวิจัยนี้พบว่าตลาดทุนอิสลามของประเทศไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และ สหราชอาณาจักร อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานที่กำกับดูแลตลาดหลักทรัพย์ของแต่ละประเทศ โดยมีรูปแบบการชะรีอะฮภิบาล 2 รูปแบบ คือ ชะรีอะฮฺภิบาล 2 ระดับ ประกอบด้วยมาเลเซียและสหรัฐอาหรับ เอมิเรตส์ และชะรีอะฮฺภิบาลระดับเดียว ประกอบด้วยประเทศไทย สิงคโปร์ และสหราชอาณาจักร สำหรับกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับศุกูก ประเทศไทย มาเลเซีย และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์มีกฎหมายเฉพาะที่เกี่ยวข้องซึ่งมีความคล้ายคลึงกัน ในขณะที่สิงคโปร์และสหราชอาณาจักรมิได้มีกฎหมายดังกล่าว ส่วนกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกองทุนรวมอิสลามนั้น มาเลเซียและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์มีกฎหมายเฉพาะที่เกี่ยวข้องซึ่งมีความคล้ายคลึงกัน โดยที่ประเทศไทย สิงคโปร์ และสหราชอาณาจักรมิได้มีกฎหมายดังกล่าว ทั้งนี้ทุกประเทศมีเกณฑ์ในการคัดกรองหุ้นที่สอดคล้องกับหลักชะรีอะฮฺ ซึ่งประเทศไทย สิงคโปร์ และสหราชอาณาจักรใช้เกณฑ์เดียวกัน คือ เกณฑ์ของ FTSE Russel ส่วนสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ใช้เกณฑ์ของ Accouting and Auditing Orgnization for Islamic Financial Institutions และมาเลเซียมีเกณฑ์ที่กำหนดโดยสภาที่ปรึกษาชะรีอะฮฺ คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์มาเลเซีย งานวิจัยนี้เสนอแนะให้ประเทศไทยพัฒนาตลาดทุนอิสลามในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับหลักชะรีอะฮฺภิบาล กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกองทุนรวมอิสลาม เกณฑ์การคัดกรองหุ้นที่สอดคล้องกับหลักชะรีอะฮฺ และการบริหารความเสี่ยงด้านชะรีอะฮฺ เพื่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนและผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายและเป็นที่ยอมรับของนานาชาติ ซึ่งจะส่งผลต่อการพัฒนาตลาดทุนอิสลามของประเทศไทยอย่างมั่นคงและยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Accounting and Auditing Organisation for Islamic Financial Institutions (AAOIFI). 2007. Sharia'a Standards. Manama : Accounting and Auditing Organisation for Islamic Financial Institutions
Arif A Jamal, Ferzana Haq, Zulkarnain Abdul Rahim. 2014. “Muslim Law Practice Committee Seminar : Introduction to Islamic Finance”. Singapore : National University of Singapore. 11 November 2014.
Internatioanal Shariah Research Academy for Islamic Finance. 2015. Islamic Capital Markets Principle and Practices. (Kuala Lumpur : Internatioanal Shariah Research Academy for Islamic Finance).
Securities Commision Malaysia. 2017. Islamic Fund and Wealth Managment Blueprint. (Kuala Lumpur : Securities Commision Malaysia)
Securities Commision Malaysia. 2019. List of Shariah-Compliant Securities by the Shariah Advisory Council of the Securities Commision Malaysia 31 May 2019
Thomson Reuters. 2018. ICD-Thomson Reuters Islamic Finance Development Report 2017.
