บทบาทผู้นำศาสนาอิสลามในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในสามจังหวัดชายแดนใต้
คำสำคัญ:
คำสำคัญ: บทบาท ผู้นำศาสนาอิสลาม การไกล่เกลี่ย ข้อพิพาททางอาญา จังหวัดชายแดนใต้บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงบทบาทผู้นำศาสนาอิสลามในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในสามจังหวัดชายแดนใต้โดยใช้วิธีวิทยาการวิจัยเชิงคุณภาพ การเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ของผู้นำศาสนาอิสลาม จำนวน 15 คน ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ คือ ปัตตานี ยะลา และ นราธิวาส ซึ่งผู้ให้ข้อมูลสำคัญประกอบด้วย ผู้แทนคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด ผู้แทนคณะกรรมการชมรมอิหม่าม คอเต็บ และบิหลั่น และนักวิชาการด้านศาสนาอิสลามจากมหาวิทยาลัยในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้
ผลการวิจัยพบว่า ผู้นำศาสนามีบทบาทสำคัญอย่างมากในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาของชุมชนมุสลิมในสามจังหวัดชายแดนใต้ โดยนำหลักการอิสลามมาปรับใช้ในหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่การใช้การนาศิฮัต(ตักเตือน) การใช้หลักความเป็นพี่น้องในอิสลาม หลักการให้อภัยกัน การประนีประนอม และการเจรจาต่อรองกัน รวมถึงการกำหนดค่าสินไหมทดแทน ค่าชดเชย ค่าเสียหายต่างๆ และการกำหนดดิยัต นอกจากนี้ ปัจจัยความสำเร็จของการไกล่เกลี่ยโดยผู้นำศาสนาอิสลามในการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญามักขึ้นกับคุณลักษณะและความสามารถเฉพาะตัวของผู้ไกล่เกลี่ย จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีการสร้างความเข้มแข็งให้กับผู้นำศาสนาในฐานะบุคลากรที่ทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยและมีมาตรฐานเดียวกัน จึงควรมีการอบรมทักษะการไกล่เกลี่ย การอบรมให้ความรู้ทั้งกฎหมายไทยและอิสลาม และสนับสนุนงบประมาณในการบริหารจัดการไกล่เกลี่ย
เอกสารอ้างอิง
จุฑารัตน์ เอื้ออำนวย. (2548). การดำเนินกระบวนการยุติธรรมใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ :ปัญหาและ
แนวทางการแก้ไข. พิมพ์ครั้งที่ 2. : มูลนิธิพัฒนากระบวนการยุติธรรม.
จุฑารัตน์ เอื้ออำนวย. (2551). ระบบยุติธรรมและยุติธรรมทางเลือก: แนวการวิเคราะห์เชิงสังคมศาสตร์.
กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เจ๊ะมูหามัดสัน เจ๊ะอูมา. (2545). บทบาทของอิหม่ามในการพัฒนาท้องถิ่น : กรณีศึกษาจังหวัดปัตตานี.
วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลา
นครินทร์.
มะรอนิง สาแลมิง และคณะ (2554) การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทครอบครัวและมรดก ตามบทบัญญัติแห่งศาสนา
อิสลามในจังหวัดชายแดนภาคใต้, ส่วนนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม.
อรุณ ศิริพันธุ์. (2533). บทบาทอิหม่ามในการพัฒนาชุมชน : ศึกษาเฉพาะจังหวัดสงขลา. วิทยานิพนธ์
ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สงขลา.
อับดุลอาซิซ เจ๊ะมามะ. (2556). ภาวะผู้นำและบทบาทของอิหม่ามในการจัดการศูนย์การศึกษาอิสลาม
ประจำมัสยิด(ตาดีกา)ในจังหวัดนราธิวาส. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการ
บริหารและจัดการการศึกษาอิสลาม มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
อรพินธ์ สุวัณณปุระ (2551). การจัดการความขัดแย้งและอาชญากรรมโดยชุมชนบ้านแม่ยางส้าน อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาการพัฒนาภูมิสังคมอย่างยั่งยืน, มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
Black, A. (2001). Alternative dispute resolution in Brunei Darussalam: The blending of imported and traditional processes. Bond Law Review, 13(2), 4.
Faizal Kamarudin. (2014). The development of an effective and efficient dispute resolution processes for strata scheme disputes in Peninsular Malaysia. Faculty of Law, Queensland University of Technology.
Nora A. H., Sa'odah A. & Umar A. O. (2013). Alternative Dispute Resolution (ADR) In Islam. 2nd edition,IIUM Press.
Syed Khalid Rashid. (2008). Peculiarities & Religious Underlining of ADR in Islamic Law. keynote address in conference on Mediation in Asia Pacific: Constraints and Challenges, Australia.
Umar A. O. (2015). Sharī‘ah court-annexed dispute resolution of three commonwealth countries – a literature review, International Journal of Conflict Management, 26(2), 214-238.
กองนโยบายและแผนห้องสมุดอิเล็คทรอนิคส์ศาลยุติธรรม, มปป. www.library.coj.go.th เข้าถึงข้อมูลเมื่อ
วันที่ 21 ธันวาคม 2563
ผู้นำศาสนาสร้างสันติสุข, 28 พฤศจิกายน 2558 เข้าถึงข้อมูลเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์2564
https://region1.prd.go.th/ewt_news.php?nid=9526&nid=9526
พิสิฐ โอ่งเจริญ. บทบาทของอิหม่ามในการพัฒนาชุมชนมุสลิม: กรณีศึกษาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mgsj/article/download/177277/126293/. 79-88pp.
