การสังเคราะห์แนวปฏิบัติและการพัฒนากลยุทธ์การจัดการศึกษาตาดีกา ในยุคปัญญาประดิษฐ์: กรณีศึกษาอำเภอรามัน จังหวัดยะลา

ฮูดาย์  ดูมีแด; วุฒิศักดิ์  พิศสุวรรณ์

ผู้แต่ง

ฮูดาย์ ดูมีแด Education, Yala Rajabhat University
วุฒิศักดิ์ พิศสุวรรณ์ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพและแนวปฏิบัติการจัดการศึกษาตาดีกาในอำเภอรามัน จังหวัดยะลา 2) วิเคราะห์ความท้าทายและสังเคราะห์แนวปฏิบัติที่ดี และ 3) พัฒนากลยุทธ์การจัดการศึกษาตาดีกาในยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) บนฐานการเรียนรู้ชุมชนและหลักการอิสลาม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้กระบวนการถอดบทเรียนและการสังเคราะห์เนื้อหาจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 49 คน ประกอบด้วยครูตาดีกา ผู้บริหาร และผู้นำชุมชน

ผลการวิจัยพบว่า: 1) เป้าหมายของตาดีกา มุ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนอย่างองค์รวม บูรณาการความศรัทธา คุณธรรม และทักษะชีวิตผ่านการใช้ภาษามลายูอักษรยาวีและภาษาอาหรับ 2) แนวปฏิบัติที่ดี ได้แก่ การจัดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับวิถีชีวิต การสร้างความสัมพันธ์เชิงบวกระหว่างครูกับศิษย์ และเทคนิคการสอนแบบ “สอนน้อยแต่ซ้ำ” เพื่อความแม่นยำ 3) ความท้าทาย คือช่องว่างด้านทักษะดิจิทัลของครู และความกังวลในการรักษาสมดุลระหว่างเทคโนโลยีกับหลักการศาสนา 4) กลยุทธ์การพัฒนา ควรเน้นการพัฒนาสมรรถนะดิจิทัลของครูควบคู่กับจริยธรรมอิสลาม โดยใช้พลังชุมชนเป็นฐานสนับสนุนเพื่อการจัดการศึกษาที่ยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Ali, K., Sunil, S., Gupta, N., Glanville, R., Vanishree, T., Al-Maweri, S., & Khtib, A. (2025). Bridging Classrooms and Communities: The Transformative Impact of Community‐Based Dental Education on the Learning Experiences of Undergraduate Students. European Journal of Dental Education, 29, 367 - 376. https://doi.org/10.1111/eje.13076.

Kamalov, F., Santandreu Calonge, D., & Gurrib, I. (2023). New era of artificial intelligence in education: Towards a sustainable multifaceted revolution. Sustainability, 15(16), 12451. https://doi.org/10.3390/su1516124513

Létourneau, A., Deslandes Martineau, M., Charland, P., Karran, J. A., Boasen, J., & Léger, P. M. (2025). A systematic review of AI-driven intelligent tutoring systems (ITS) in K–12 education. npj Science of Learning, 10, 29. https://doi.org/10.1038/s41539-025-00320-7

Ng, D. T. K., Leung, J. K. L., Su, J., Ng, R. C. W., & Chu, S. K. W. (2023). Teachers’ AI digital competencies and twenty-first century skills in the post-pandemic world. Educational Technology Research and Development, 71, 137–161. https://doi.org/10.1007/s11423-023-10203-6

Nurhadi, & Harahap, M. I. H. (2021). Teacher’s responsibility in Islamic education (Relevance of Hamka and Hasan Langgulung thought). PALAPA: Jurnal Studi Keislaman dan Ilmu Pendidikan, 9(1), 137–181.

Haji-Awang, F. (2016). The Significant of Model School in Pluralistic Society of the Three Southern Border Provinces of Thailand. , 23, 04001. https://doi.org/10.1051/shsconf/20162304001.

Siddiq, A. (2021). Badi’uzzaman Said Nursi on philosophy of education and its implications for the Muadalah pesantren model in Indonesia. TASFIYAH: Jurnal Pemikiran Islam, 5(2), 187–203.

Oe, H., Yamaoka, Y., & Ochiai, H. (2022). A Qualitative Assessment of Community Learning Initiatives for Environmental Awareness and Behaviour Change: Applying UNESCO Education for Sustainable Development (ESD) Framework. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19. https://doi.org/10.3390/ijerph19063528.

Vateh, A., & Andriani, D. (2021). School Leadership Practices in the Conflict Region of South Thailand - Pattani. Jurnal Manajemen Pendidikan: Jurnal Ilmiah Administrasi, Manajemen dan Kepemimpinan Pendidikan. https://doi.org/10.21831/jump.v3i1.39441.

Kharimah, S., Etek, Y., A, Z., Hadiati, E., & B, K. (2021). HUMAN RESOURCES DEVELOPMENT FOR PRIMARY SCHOOLS ISLAMIC RELIGIOUS EDUCATION TEACHERS IN NORTH LAMPUNG, INDONESIA. International Journal of Advanced Research. https://doi.org/10.21474/ijar01/12901.

Yukhong, C., Phuwanatwichit, T., Mangkhang, C., & Sarobol, A. (2019). Socialization Concepts and Educational Management Development to Create Muslim Citizenship through Private Islamic Schools in the Southern Border Provinces of Thailand. International Journal of Islamic Thought. https://doi.org/10.24035/ijit.15.2019.003.

Zien, N., Bakar, N., & Saad, R. (2024). Unveiling insights: A dataset analysis of Islamic quality management systems in educational institutions toward SDG-aligned education. Data in Brief, 54. https://doi.org/10.1016/j.dib.2024.110343.

Ikhwan, A., Farid, M., Rohmad, A., & Syam, A. (2020). Revitalization of Islamic Education Teachers in the Development of Student Personality. , 162-165. https://doi.org/10.2991/assehr.k.200529.034.

Nasir, M. (2020). Curriculum Development and Accreditation Standards in the Traditional Islamic Schools in Indonesia. Journal of Curriculum Studies Research. https://doi.org/10.46303/jcsr.2020.3.

Ng, D. T. K., Leung, J. K. L., Su, J., Ng, R. C. W., & Chu, S. K. W. (2023). Teachers’ AI digital competencies and twenty-first century skills in the post-pandemic world. Educational Technology Research and Development, 71, 137–161. https://doi.org/10.1007/s11423-023-10203-6